KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 14.
Jaką funkcję pełni wzmacniacz typu OC, zastosowany w układzie, którego schemat przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat blokowy układu elektronicznego, który jest związany z pytaniem egzaminacyjnym dotyczącym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wzmacniacz typu OC (wspólny kolektor, wtórnik emiterowy) pełni rolę bufora: ma bardzo dużą rezystancję/impedancję wejściową, więc nie obciąża źródła sygnału. Jednocześnie daje małą impedancję wyjściową i nie odwraca fazy, a wzmocnienie napięciowe jest bliskie jedności.

Pełne wyjaśnienie:

Wzmacniacz typu OC jest w praktyce rozumiany jako stopień wspólnego kolektora (tzw. wtórnik emiterowy). Taki stopień nie jest wybierany po to, aby uzyskać duże wzmocnienie napięciowe, lecz aby poprawić współpracę kolejnych bloków w torze sygnałowym.

Dlaczego poprawne jest "Zapewnia dużą rezystancję wejściową."
Wtórnik emiterowy charakteryzuje się bardzo dużą impedancją wejściową. Dzięki temu poprzedni element toru (źródło sygnału, czujnik, filtr, poprzedni stopień) jest słabo obciążany. W układach wielostopniowych oznacza to mniejsze tłumienie sygnału na wejściu oraz stabilniejsze parametry pracy poprzedniego stopnia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do stopnia OC/WK

  • "Odwraca fazę sygnału wejściowego."
    Brak odwrócenia fazy jest typowy dla wspólnego kolektora: sygnał na wyjściu (na emiterze) jest w fazie z sygnałem wejściowym. Inwersja fazy jest charakterystyczna m.in. dla konfiguracji wspólnego emitera.
  • "Zapewnia duże wzmocnienie napięciowe i prądowe."
    Wspólny kolektor ma wzmocnienie napięciowe bliskie 1 (nie jest to "duże" wzmocnienie napięciowe). Może natomiast zapewniać zauważalne wzmocnienie prądowe, dlatego mówi się o nim jako o buforze/sterowniku, a nie typowym stopniu napięciowym.
  • "Separuje galwanicznie źródło sygnału wejściowego i II stopień wzmacniacza."
    Separacja galwaniczna wymaga elementu izolującego (np. transformatora lub transoptora). Typowe połączenia między stopniami wzmacniacza (nawet jeśli występuje sprzęgające pojemnościowo) nie stanowią izolacji galwanicznej w sensie egzaminacyjnym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się "duża rezystancja wejściowa" oraz "brak inwersji fazy", bardzo często chodzi o wtórnik emiterowy (wspólny kolektor). Gdy mowa o "dużym wzmocnieniu napięciowym" i "odwróceniu fazy" – zwykle o wspólnym emiterze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To konfiguracja tranzystora (wtórnik emiterowy), w której kolektor jest wspólny dla wejścia i wyjścia. Taki stopień zwykle ma bardzo dużą impedancję wejściową, małą impedancję wyjściową i wzmocnienie napięciowe bliskie 1, dlatego działa jak bufor.
Bo sygnał wejściowy "widzi" głównie złącze baza–emiter oraz obciążenia polaryzacji, a prąd bazy jest dużo mniejszy niż prąd emitera. W efekcie stopień pobiera mały prąd ze źródła, co daje dużą impedancję wejściową i nie obciąża poprzedniego stopnia.
Najczęściej po opisie funkcji: "bufor", "dopasowanie impedancji", "duża impedancja wejściowa", "mała impedancja wyjściowa" oraz "brak odwrócenia fazy". Jeśli odpowiedzi sugerują duże wzmocnienie napięciowe i inwersję, to zwykle jest to wspólny emiter, nie wspólny kolektor.
Nie. Wtórnik emiterowy (wspólny kolektor) jest konfiguracją nieodwracającą: przebieg na wyjściu jest w fazie z wejściem. Odwracanie fazy o 180° jest typowe dla układu wspólnego emitera przy wyjściu z kolektora.
Zwykle jest bliskie jedności (nieco mniejsze od 1). Ten stopień nie służy do "podbijania" napięcia, tylko do przeniesienia sygnału przy korzystnych impedancjach. W zamian może zapewnić większą wydajność prądową względem źródła sterującego.
Separacja galwaniczna oznacza brak przewodzącego połączenia elektrycznego między obwodami. Sam tranzystor w typowej aplikacji tego nie zapewnia, bo istnieje połączenie przewodzące przez elementy układu. Izolację realizuje się np. transformatorem lub transoptorem, a nie standardowym stopniem tranzystorowym.
Pełni rolę bufora impedancyjnego: rozdziela stopnie o różnych impedancjach, chroni źródło przed obciążeniem i ułatwia wysterowanie kolejnego bloku. Dzięki małej impedancji wyjściowej potrafi lepiej "napędzać" niż poprzedni stopień napięciowy.
Najczęściej myli się: (1) fazę (WE odwraca, WK nie), (2) wzmocnienie napięciowe (WE zwykle duże, WK ~1) oraz (3) zastosowanie (WE do wzmacniania napięcia, WK do buforowania i dopasowania impedancji).
Nie. To dwa różne parametry. Wtórnik emiterowy ma zwykle dużą impedancję wejściową, ale jednocześnie małą impedancję wyjściową. Właśnie ta kombinacja jest cenna: nie obciąża wejścia i skuteczniej zasila kolejne obciążenie.
Ułóż "ściągę" cech dla trzech konfiguracji: WE/WK/WB: faza, Au, Ai, impedancje. Potem trenuj na krótkich opisach funkcji (bufor, inwersja, duże Au) i dopasowuj konfigurację. Na egzaminie szukaj w odpowiedziach słów-kluczy: impedancja, faza, wzmocnienie.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wzmacniacz typu OC (wspólny kolektor, wtórnik emiterowy) pełni rolę bufora: ma bardzo dużą rezystancję/impedancję wejściową, więc nie obciąża źródła sygnału.

Źródła:

  • All About Circuits: "Emitter Follower" (BJT), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/semiconductors/chpt-4/emitter-follower/ - accessed 2026-03-02
  • Wikipedia (EN): "Common collector", https://en.wikipedia.org/wiki/Common_collector - accessed 2026-03-02
  • Electronics Tutorials: "The Emitter Follower" (Common Collector Amplifier), https://www.electronics-tutorials.ws/amplifier/amp_4.html - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział o konfiguracjach wzmacniaczy tranzystorowych (WE/WK/WB) i ich parametrach
  • Notatki z zajęć o wtórniku emiterowym: Rwe, Rwy, Au, Ai i relacje fazowe
  • Zadania testowe: rozpoznawanie konfiguracji stopnia po opisie funkcji (bufor, inwersja fazy, duże wzmocnienie napięciowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego