W recepturze aptecznej woda najczęściej pełni rolę rozpuszczalnika albo składnika dopełniającego (czyli dodawanego "do określonej masy/ilości końcowej"). Żeby poprawnie wyznaczyć jej ilość, wykonuje się bilans:
- ustala się, jaka jest wymagana ilość końcowa preparatu (masa lub objętość, zgodnie z receptą),
- sumuje się wkład pozostałych składników (substancje czynne i pomocnicze),
- uwzględnia się, czy któryś składnik jest dodawany jako roztwór (wnosi już część wody/rozpuszczalnika),
- od wartości końcowej odejmuje się sumę wkładów i otrzymuje ilość wody do odważenia/odmierzenia.
W tym zadaniu wynikiem prawidłowego bilansu jest 38,0, dlatego tę wartość należy przyjąć jako poprawną ilość wody.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? W praktyce takie wyniki pojawiają się, gdy:
- dopełnia się do niewłaściwej wartości końcowej (np. myli się masę końcową z masą jednego ze składników lub z inną postacią leku),
- pomija się wkład części składników (np. zapomina się, że substancja pomocnicza lub podłoże także zwiększa masę końcową),
- traktuje się gramy i mililitry jako równoważne "z rozpędu", mimo że w zadaniu może obowiązywać konkretna metoda odważania/odmierzania.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze zrób szybki test sensowności. Jeśli woda ma być "dopełnieniem", to jej ilość powinna być wyraźnie mniejsza od ilości końcowej i zależeć od tego, ile "zajmują" pozostałe składniki. Warto też sprawdzić, czy wynik jest zaokrąglony do praktycznie użytecznej dokładności (np. do 0,1 g).
