KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 14.
Jaką rolę pełni kondensator w układzie wzmacniacza operacyjnego działającym jako integrator?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W integratorze na wzmacniaczu operacyjnym kondensator (zwykle w pętli sprzężenia zwrotnego) powoduje, że napięcie wyjściowe zależy od całki sygnału wejściowego w czasie.
Odpowiedzi o "blokowaniu prądu stałego" lub "magazynowaniu energii" opisują ogólne własności kondensatora, ale nie jego rolę funkcjonalną w integratorze.

Pełne wyjaśnienie:

Integrator zbudowany na wzmacniaczu operacyjnym to klasyczny układ analogowy, w którym napięcie wyjściowe jest proporcjonalne do całki sygnału wejściowego w czasie (z odpowiednim znakiem i stałą zależną od elementów).

Kluczową rolę pełni tu kondensator, najczęściej umieszczony w gałęzi sprzężenia zwrotnego. Własność kondensatora opisana zależnością i = C · du/dt sprawia, że dla danego prądu (wymuszanego przez sygnał wejściowy i rezystor wejściowy w typowej topologii) napięcie na kondensatorze zmienia się w czasie liniowo, a wzmacniacz operacyjny utrzymując warunek pracy w pętli sprzężenia realizuje efekt całkowania.

Dlatego odpowiedź "Kondensator integruje sygnał wejściowy w czasie" najlepiej opisuje funkcję kondensatora w tym konkretnym układzie.

Pozostałe odpowiedzi są problematyczne w kontekście integratora:

  • "Kondensator blokuje prąd stały" – to typowa rola kondensatora w sprzęganiu sygnałów (odcinanie składowej stałej) lub filtracji, ale nie definiuje działania integratora. W integratorze istotne jest, że kondensator w sprzężeniu zwrotnym wymusza zależność czasową odpowiadającą całkowaniu.
  • "Kondensator przechowuje energię w polu elektrycznym" – to prawdziwa, ogólna cecha fizyczna kondensatora, jednak zbyt ogólna: nie tłumaczy, dlaczego układ jako całość działa jak integrator.
  • "Kondensator przekształca napięcie na prąd" – kondensator może przewodzić prąd zależny od szybkości zmian napięcia, ale sformułowanie sugeruje prostą konwersję U→I. W integratorze efekt funkcjonalny dotyczy relacji wejście–wyjście całego wzmacniacza (całka w czasie), a nie samego "przekształcania" w oderwaniu od topologii.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz wzmacniacz operacyjny z kondensatorem w sprzężeniu zwrotnym, najpierw rozważ, czy układ realizuje całkowanie (integrator) albo różniczkowanie (różniczkujący) – o tym decyduje położenie kondensatora względem wejścia i sprzężenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Integrator to układ, w którym napięcie wyjściowe jest proporcjonalne do całki z napięcia wejściowego w czasie. W praktyce realizuje "sumowanie w czasie", np. zamienia skok na rampę, a sinusoidę przesuwa fazowo i zmienia amplitudę zależnie od częstotliwości.
Kondensator (zwykle w sprzężeniu zwrotnym) wymusza zależność czasową: napięcie na nim zmienia się zgodnie z przepływającym prądem, więc wyjście WO staje się proporcjonalne do całki sygnału wejściowego. To właśnie kondensator nadaje układowi charakter całkujący.
Bo prąd kondensatora zależy od szybkości zmian napięcia: i = C·du/dt. WO w pętli sprzężenia tak steruje wyjściem, aby spełnić warunki prądowe w węźle wejściowym. W efekcie napięcie wyjściowe narasta/opada w czasie jak całka z wejścia.
W typowym integratorze aktywnym tak: kondensator znajduje się w pętli sprzężenia zwrotnego, a na wejściu jest rezystor. Są też odmiany praktyczne (np. z rezystorem równolegle do kondensatora dla ograniczenia dryftu), ale idea całkowania nadal wynika z obecności kondensatora w tej gałęzi.
Najprościej: w integratorze kondensator jest w sprzężeniu zwrotnym, a w układzie różniczkującym kondensator jest zwykle w torze wejściowym. Integrator "wygładza" i sumuje w czasie, a różniczkujący podkreśla szybkie zmiany (działa jak detektor zboczy).
Kondensator faktycznie może odcinać składową stałą w układach sprzęgających sygnały, ale w integratorze liczy się funkcja całkująca całego połączenia z WO. Uczeń może skojarzyć kondensator z filtrem górnoprzepustowym i wybrać tę cechę, ignorując topologię integratora.
Gdy potrzebujesz rampy, wolnozmiennego przebiegu lub członu całkującego w regulacji. Spotyka się go w generatorach, układach pomiarowych, filtrach aktywnych i prostych regulatorach analogowych. W serwisie pomaga rozpoznawać jego objawy, np. nasycanie wyjścia przez dryft.
Najczęściej ważny jest rezystor wejściowy (ustala prąd zależny od wejścia) oraz sam wzmacniacz operacyjny (parametry: prądy polaryzacji, napięcie niezrównoważenia, pasmo). Często dodaje się też rezystor równolegle do kondensatora, aby ograniczyć narastanie od składowych stałych.
Tak, każdy kondensator magazynuje energię w polu elektrycznym, ale to odpowiedź zbyt ogólna na pytanie o integrator. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle sprawdza się funkcję układu (całkowanie w czasie), a nie ogólną własność fizyczną elementu.
Szukaj kondensatora w pętli sprzężenia zwrotnego między wyjściem a wejściem odwracającym oraz rezystora w torze wejściowym. Taki układ dla skoku daje rampę, a dla przebiegów zmiennych działa jak filtr o charakterystyce zależnej od częstotliwości.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: "Operational amplifier applications" (sekcja dotycząca integratora) https://en.wikipedia.org/wiki/Operational_amplifier_applications (dostęp: 2026-02-28)
  • Texas Instruments, "Analog Engineer's Circuit Cookbook: Op Amps" (część o integratorach) https://www.ti.com/lit/pdf/slyy152 (dostęp: 2026-02-28)
  • Analog Devices, Analog Dialogue / Technical articles: materiały o układach z wzmacniaczem operacyjnym (integrator/active filter) https://www.analog.com/en/analog-dialogue.html (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Noty aplikacyjne producentów wzmacniaczy operacyjnych dotyczące integratorów i stabilności
  • Podręczniki z elektroniki analogowej (wzmacniacze operacyjne, sprzężenie zwrotne)
  • Zadania praktyczne: analiza schematów integratora i różniczkującego, identyfikacja elementów w pętli sprzężenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego