KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 3.
Jaką wartość powinna mieć siła F, aby belka podpartajak na rysunku, pozostała w równowadze?
Ilustracja przedstawia schemat belki podpartej, co jest typowym zagadnieniem w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Belka jest w równowadze, gdy spełnione są warunki statyki: suma sił oraz suma momentów względem wybranego punktu wynosi zero.
W takim zadaniu najwygodniej zsumować momenty względem jednej podpory, korzystając z ramion sił odczytanych z rysunku. Z tego bilansu wynika wartość F = 400 N.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z belką podpartą kluczowe są warunki równowagi statycznej w płaszczyźnie:

  • ΣFx = 0,
  • ΣFy = 0,
  • ΣM = 0 (suma momentów względem dowolnego punktu).

Aby wyznaczyć siłę F, najczęściej wybiera się taki punkt do sumowania momentów, żeby uprościć rachunek (np. punkt podparcia). Wtedy momenty reakcji w tym punkcie nie wchodzą do równania, bo ich ramię jest równe zero. Zostają momenty od sił działających na belkę, a każdy moment liczysz jako:

M = F · r, gdzie r to ramię momentu (odległość prostopadła od punktu do linii działania siły), odczytane z rysunku.

Odpowiedź "400 N" jest poprawna, ponieważ po podstawieniu odległości (ramion) z rysunku do równania ΣM = 0 i rozwiązaniu równania względem F otrzymuje się właśnie tę wartość, zapewniającą zerowy wypadkowy moment (brak tendencji do obrotu belki).

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo nie spełniają bilansu momentów:

  • "200 N" oraz "150 N" oznaczają zbyt małą siłę – przy takich wartościach moment od F byłby za mały, więc belka miałaby niezrównoważony moment i dążyłaby do obrotu w stronę dominującego obciążenia.
  • "450 N" oznacza zbyt dużą siłę – moment od F byłby za duży i "przeważałby" nad pozostałymi momentami, dając moment wypadkowy o przeciwnym zwrocie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj znak momentu (zgodnie z przyjętą konwencją, np. zgodny z ruchem wskazówek zegara ujemny) oraz jednostki. Jeśli ramiona są w metrach, moment będzie w N·m. Błąd w ramieniu (zła odległość lub brak prostopadłości) to najczęstsza przyczyna złego wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W statyce dla belki w płaszczyźnie muszą być spełnione jednocześnie: ΣFx=0, ΣFy=0 oraz ΣM=0. Oznacza to brak wypadkowej siły i brak wypadkowego momentu, czyli brak tendencji do przesuwu i obrotu.
Moment siły opisuje "skłonność" siły do obracania ciała. Liczy się go jako M = F · r, gdzie r to ramię momentu (odległość prostopadła od punktu obrotu do linii działania siły). Jednostką jest N·m.
Bo to upraszcza obliczenia. Jeśli liczysz momenty względem punktu podparcia, siły reakcji w tym punkcie zwykle mają ramię równe zero, więc nie pojawiają się w równaniu. Zostaje mniej niewiadomych i łatwiej wyznaczyć szukaną siłę.
Ramię momentu to odległość prostopadła od punktu, względem którego liczysz moment, do linii działania siły. Nie zawsze jest to "odcinek po belce". Jeśli siła jest nachylona, ramię wyznacza się geometrycznie jako prostopadłą odległość.
Zwykle nie, bo w belkach podpartych pojawiają się reakcje podporowe. Równania ΣF=0 dają zależności między siłami, ale dopiero równanie ΣM=0 pozwala jednoznacznie wyznaczyć F (albo reakcje) z wykorzystaniem ramion sił.
Najczęściej myli się ramię momentu (bierze się złą odległość), zapomina o znakach momentów (zwrot zgodny/ przeciwny) albo miesza jednostki (cm zamiast m). Częsty błąd to też nieuwzględnienie wszystkich sił działających na belkę.
Moment siły względem punktu jest równy zero, gdy linia działania siły przechodzi przez ten punkt (ramię równe 0) albo gdy sama siła ma wartość 0. W zadaniach egzaminacyjnych wykorzystuje się to, wybierając punkt sumowania momentów w miejscu przyłożenia reakcji.
Sprawdź: (1) jednostki (N), (2) czy większe ramię wymaga mniejszej siły do zrównoważenia momentu, (3) czy po podstawieniu wyniku do ΣM=0 otrzymasz zerowy moment wypadkowy. Jeśli F rośnie mimo rosnącego ramienia, zwykle jest błąd w geometrii.
Wybieraj punkt, który "usuwa" jak najwięcej niewiadomych: najczęściej podporę albo punkt przecięcia linii działania kilku sił. Dzięki temu część momentów znika (ramię 0), a równanie ΣM=0 staje się najprostsze do rozwiązania.
Bo w 2D ciało sztywne może przemieszczać się w dwóch kierunkach (oś X i Y) i obracać. Równania ΣFx=0 i ΣFy=0 eliminują przesuw, a ΣM=0 eliminuje obrót. Dopiero komplet tych równań daje warunek pełnej równowagi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Z tego bilansu wynika wartość F = 400 N."

Źródła:

  • R.C. Hibbeler, "Engineering Mechanics: Statics", rozdziały o równowadze w 2D i momentach sił, Pearson (wydania wielokrotne).
  • F.P. Beer, E.R. Johnston Jr., "Vector Mechanics for Engineers: Statics", rozdziały: Moments, Equilibrium of a Rigid Body, McGraw-Hill (wydania wielokrotne).

Materiały:

  • Podręczniki ze statyki technicznej (rozdziały: moment siły, równowaga płaska)
  • Zestawy zadań z mechaniki technicznej: belki i dźwignie
  • Notatki: warunki równowagi w 2D oraz przykłady z sumowaniem momentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego