KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 10.
Aby wykonać dokładny otwór 25H7, jako ostatniego narzędzia należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otwór Ø25H7 wymaga obróbki wykańczającej zapewniającej wysoką dokładność wymiaru i zwykle lepszą jakość powierzchni. Typowym narzędziem używanym jako ostatnie do uzyskania takiej tolerancji jest rozwiertak. Wiertło i otwornica służą głównie do wykonania otworu zgrubnie, a pogłębiacz do faz/gniazd.

Pełne wyjaśnienie:

Zapis Ø25H7 oznacza otwór o nominalnej średnicy 25 mm wykonany w określonej klasie tolerancji (H7). Taka klasa tolerancji wymaga zwykle operacji wykańczającej, bo samo wiercenie wiertłem najczęściej nie zapewnia wystarczającej dokładności średnicy ani powtarzalności, a dodatkowo może dawać gorszą jakość powierzchni.

Dlaczego poprawny jest "rozwiertak"?
Rozwiertak jest narzędziem przeznaczonym do rozwiercania, czyli obróbki wykańczającej otworów. W praktyce technologicznej często najpierw wykonuje się otwór wiertłem (z naddatkiem), a następnie wykańcza rozwiertakiem, aby uzyskać wymaganą średnicę i tolerancję pasowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Otwornica – służy do wykonywania otworów (zwykle większych) przez wycinanie pierścieniowe. Nie jest narzędziem typowo wykańczającym do klas tolerancji pasowań, a uzyskana dokładność i jakość powierzchni zwykle nie odpowiada wymaganiom H7.
  • Wiertło – jest podstawowym narzędziem do wykonywania otworów, ale standardowe wiercenie traktuje się jako obróbkę zgrubną. Otwór po wierceniu często wymaga dalszego wykańczania (np. rozwiercania lub wytaczania) przy wymaganiach typu H7.
  • Pogłębiacz – stosuje się do wykonywania pogłębień cylindrycznych/stożkowych, fazek lub gniazd pod łby śrub. Nie służy do nadawania dokładnej średnicy całego otworu w tolerancji H7 na całej długości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się tolerancja pasowania (np. H7), myśl o operacji wykańczającej otwór i narzędziu przeznaczonym do uzyskania dokładnego wymiaru (najczęściej rozwiertak w typowym zestawie narzędzi).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza otwór o średnicy nominalnej 25 mm wykonany w polu tolerancji H7. Litera dotyczy położenia tolerancji otworu, a liczba 7 – klasy dokładności. Taki zapis sugeruje potrzebę obróbki wykańczającej i kontroli wymiaru po wykonaniu.
W typowym procesie warsztatowym często stosuje się rozwiertak jako narzędzie wykańczające. Wcześniej wykonuje się otwór wiertłem z niewielkim naddatkiem, a następnie rozwierca do wymaganego wymiaru i lepszej jakości powierzchni.
Wiercenie wiertłem zwykle daje większy rozrzut średnicy i gorszą powtarzalność niż operacje wykańczające. Dodatkowo wiertło może powodować odchyłki geometryczne (np. owalność) i gorszą chropowatość, co utrudnia spełnienie wymagań tolerancji H7.
Otwornica jest przeznaczona głównie do szybkiego wykonywania otworów przez wycinanie pierścieniowe, zwykle bez dokładności pasowania. Otrzymany otwór często wymaga dalszej obróbki (np. roztaczania/rozwiercania), jeśli ma spełniać tolerancję typu H7.
Pogłębiacz służy do wykonywania pogłębień (gniazd) pod łby śrub, fazowania krawędzi lub pogłębień stożkowych/cylindrycznych. Nie jest to narzędzie do nadawania dokładnej średnicy całej długości otworu w klasie H7, dlatego nie wybiera się go jako "ostatniego" do tego celu.
Najczęściej: nawiercanie (opcjonalnie) → wiercenie (otwór z naddatkiem) → ewentualnie roztaczanierozwiercanie rozwiertakiem. Dobór zależy od materiału, wymaganej jakości, głębokości otworu i dostępnych maszyn/narzędzi.
Częsty błąd to traktowanie wiercenia jako operacji "na gotowo" bez uwzględnienia tolerancji. Inny błąd to mylenie narzędzi: pogłębiacz kojarzy się z "dokładnością", ale służy do gniazd i faz, nie do uzyskania dokładnej średnicy otworu na długości.
Nie zawsze—w praktyce istnieją też inne metody wykańczania, np. roztaczanie narzędziem wytaczarskim czy obróbki ścierne. Jednak w typowych zadaniach egzaminacyjnych i warsztatowych rozwiertak jest klasycznym narzędziem wykańczającym otwory o podwyższonej dokładności.
Stosuje się pomiary średnicy odpowiednim przyrządem (np. średnicówką/czujnikiem) lub sprawdziany do otworów (GO/NOGO), jeśli są dostępne. Ważne jest też zapewnienie stabilnych warunków pomiaru i oczyszczenie otworu, bo wióry i zadziory zafałszują wynik.
Najlepiej ułożyć sobie mapę: które narzędzie jest zgrubne (wiertło, otwornica), które robi kształt krawędzi (pogłębiacz), a które jest wykańczające (rozwiertak, roztaczanie). Potem ćwicz rozpoznawanie po wymaganiu: tolerancja/pasowanie → wykańczanie.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że otwór Ø25H7 wymaga obróbki wykańczającej zapewniającej wysoką dokładność wymiaru i zwykle lepszą jakość powierzchni.

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1:2010, "Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits"
  • PN-EN ISO 286-2:2010, "Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations for holes and shafts"

Materiały:

  • Podręcznik/poradnik z podstaw obróbki skrawaniem (rozdział: obróbka otworów)
  • Katalogi i instrukcje producentów narzędzi skrawających (dział: rozwiertaki i zalecane naddatki)
  • Materiały o tolerancjach i pasowaniach w systemie ISO (tablice i interpretacja zapisu H7)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego