KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 21.
Analiza, która polega na ustaleniu stopnia wzrostu lub spadku wielkości badanego zjawiska w stosunku do wielkości podstawowej, przeprowadzana jest za pomocą wskaźników
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskaźniki dynamiki służą do określania, o ile (względnie) badane zjawisko wzrosło lub spadło w porównaniu z wielkością bazową, czyli punktem odniesienia. Wskaźniki natężenia dotyczą relacji do "nośnika" (np. na mieszkańca), rozproszenia opisują zróżnicowanie, a struktury – udziały części w całości.

Pełne wyjaśnienie:

Opis w pytaniu dotyczy porównania wartości badanego zjawiska z wielkością podstawową (bazową) oraz ustalenia stopnia wzrostu lub spadku. Taki cel realizują wskaźniki dynamiki – pokazują zmianę w relacji do punktu odniesienia (np. do okresu bazowego albo wartości przyjętej jako 100%). Dzięki nim można powiedzieć, czy zjawisko rośnie, maleje oraz jak duża jest ta zmiana w ujęciu względnym.

Pozostałe pojęcia opisują inne typy analiz i dlatego nie pasują do definicji z pytania:

  • "natężenia" – wskaźniki natężenia odnoszą liczbę zdarzeń do pewnej "miary ekspozycji" lub nośnika (np. na 1 mieszkańca, na 1 pracownika, na 1 km2). To nie jest porównanie do wartości bazowej w sensie zmiany wzrost/spadek, tylko normalizacja do wielkości, która pozwala porównywać jednostki o różnej skali.
  • "rozproszenia" – miary/ wskaźniki rozproszenia opisują zróżnicowanie wyników (np. jak bardzo wartości odbiegają od średniej). Nie informują o wzroście lub spadku względem bazy, tylko o tym, czy dane są "skupione" czy "rozrzucone".
  • "struktury" – wskaźniki struktury pokazują udziały elementów w całości (np. procentowy udział kategorii). One odpowiadają na pytanie "z czego składa się całość?", a nie "jak bardzo wzrosło/spadło względem wartości podstawowej?".

Na egzaminie warto zapamiętać prostą wskazówkę: gdy w treści pojawia się punkt odniesienia/baza oraz wzrost lub spadek, najczęściej chodzi o dynamikę. Gdy mowa o "udziałach", zwykle jest to struktura; gdy o "na 1 …", to natężenie; a gdy o "zróżnicowaniu", to rozproszenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wskaźniki dynamiki opisują zmianę wartości zjawiska względem punktu odniesienia (bazy), czyli pokazują wzrost lub spadek w ujęciu względnym. Najczęściej porówniają okres bieżący do okresu bazowego albo przyjmują bazę jako 100%.
Szukaj sformułowań typu: "wzrost/spadek", "w stosunku do wielkości podstawowej", "względem okresu bazowego", "porównanie do bazy". To typowe sygnały, że celem jest określenie zmiany, a więc zastosowanie wskaźników dynamiki.
Wskaźniki struktury informują o udziale części w całości (np. procentowy udział kategorii). Odpowiadają na pytanie "z czego składa się całość?", a nie "jak bardzo zjawisko wzrosło lub spadło względem bazy". To inne zastosowanie i inna interpretacja.
Wielkość podstawowa (bazowa) to wartość przyjęta jako punkt odniesienia, do którego porównujesz wartości z kolejnych okresów lub wariantów. Może to być np. poprzedni rok, miesiąc, albo wartość wyjściowa ustalona w analizie.
Zwykle nie wprost. Wskaźniki natężenia odnoszą liczbę zdarzeń do "nośnika" (np. na mieszkańca, na pracownika), aby porównywać jednostki o różnej skali. Mogą zmieniać się w czasie, ale ich istotą jest normalizacja, a nie porównanie do bazy.
Przykłady to: liczba spraw na 1 pracownika, liczba wniosków na 1000 mieszkańców, liczba skarg na 10 000 interesantów. Takie wskaźniki pomagają porównywać obciążenie lub częstość zjawiska między wydziałami czy gminami.
Wskaźniki (miary) rozproszenia opisują zróżnicowanie danych, czyli jak bardzo wyniki "rozchodzą się" wokół wartości typowej. Pomyłka wynika często z tego, że słowo "stopień" kojarzy się z miarą, ale w pytaniu chodzi o stopień zmiany względem bazy, a nie o zróżnicowanie.
Możesz analizować dynamikę liczby interesantów, wniosków lub spraw w czasie (np. miesiąc do miesiąca). Taka informacja pomaga planować dyżury, liczbę stanowisk obsługi, a także ocenić skutki zmian organizacyjnych lub kampanii informacyjnych.
Najczęstsze błędy to: mylenie "dynamiki" ze "strukturą" (udziały vs zmiana), wybór "natężenia" przez skojarzenie z "intensywnością" oraz ignorowanie słów kluczowych "względem bazy". Warto zawsze wskazać, co jest punktem odniesienia.
Najpierw podkreśl w treści sygnały: "wzrost/spadek", "w stosunku do", "wielkość podstawowa". Potem dopasuj typ wskaźnika: zmiana względem bazy = dynamika; udziały = struktura; na 1 jednostkę = natężenie; zróżnicowanie = rozproszenie.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Wskaźniki dynamiki służą do określania, o ile (względnie) badane zjawisko wzrosło lub spadło w porównaniu z wielkością bazową, czyli punktem odniesienia."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw statystyki opisowej (rozdziały o wskaźnikach)
  • Materiały dydaktyczne z analizy danych i sprawozdawczości w administracji (jeśli dostępne w szkole)
  • Ćwiczenia z rozróżniania: wskaźniki dynamiki vs struktury vs natężenia vs rozproszenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego