KWALIFIKACJA TKO3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 21.
Analiza sitowa gruntu będącego mieszaniną piasków i żwirów pozwala ustalić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Analiza sitowa (przesiewanie) polega na rozdziale mieszaniny piasków i żwirów na ziarna o różnych średnicach. Wynikiem jest udział poszczególnych frakcji, czyli skład frakcyjny/uziarnienie. Wilgotność, konsystencję oraz wodoprzepuszczalność określa się innymi badaniami.

Pełne wyjaśnienie:

Analiza sitowa jest podstawowym badaniem gruntów niespoistych (np. piasków i żwirów). W praktyce polega na przesiewaniu wysuszonej próbki przez zestaw sit o malejących oczkach, a następnie na zważeniu ilości materiału zatrzymanego na każdym sicie.

Dlatego analiza sitowa pozwala ustalić rozkład wielkości ziaren, czyli uziarnienie lub inaczej skład frakcyjny gruntu (udział procentowy frakcji żwirowej, piaskowej itd.). To właśnie ta informacja jest bezpośrednim wynikiem przesiewania.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo dotyczą innych właściwości i innych metod badań:

  • "wskaźnik wilgotności gruntu" (lub po prostu wilgotność) wyznacza się przez ważenie próbki przed i po wysuszeniu w suszarce; samo przesiewanie nie mówi, ile wody było w próbce.
  • "współczynnik wodoprzepuszczalności gruntu" określa się w badaniach filtracyjnych (laboratoryjnych lub terenowych). Uziarnienie może wpływać na filtrację, ale nie daje wprost jednego współczynnika bez dodatkowych założeń i pomiarów.
  • "konsystencję gruntu" ocenia się głównie dla gruntów spoistych (iłów, glin) poprzez badania granic konsystencji lub badania związane z plastycznością. Dla mieszanin piasków i żwirów kluczowe jest raczej uziarnienie i zagęszczalność, a nie konsystencja w tym znaczeniu.

W kontekście robót kolejowych znajomość uziarnienia jest szczególnie ważna przy ocenie materiałów na warstwy podtorza oraz przy kontroli jakości mieszanek ziarnistych, bo wpływa na zagęszczanie, drenaż i stabilność warstw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Analiza sitowa to badanie laboratoryjne polegające na przesiewaniu próbki przez zestaw sit o różnych oczkach. Na podstawie masy ziaren zatrzymanych na poszczególnych sitach wyznacza się udział frakcji o danych średnicach, czyli uziarnienie (skład frakcyjny).
Daje rozkład wielkości ziaren: ile procent próbki stanowią poszczególne frakcje (np. żwir, piasek różnoziarnisty). To pozwala opisać uziarnienie i porównać materiał z wymaganiami technicznymi dla warstw ziarnistych.
Wilgotność zależy od ilości wody w próbce i wymaga ważenia przed oraz po wysuszeniu. Analiza sitowa dotyczy rozmiarów ziaren, zwykle wykonuje się ją na próbce wysuszonej, więc nie dostarcza informacji o zawartości wody.
Nie bezpośrednio. Wodoprzepuszczalność wyznacza się w badaniach filtracyjnych (np. stałego lub zmiennego spadku). Uziarnienie może wpływać na filtrację, ale samo przesiewanie nie daje jednego, pewnego współczynnika bez dodatkowych pomiarów i założeń.
Najczęściej grunty niespoiste i gruboziarniste: piaski, żwiry oraz ich mieszaniny. W tych gruntach kluczowe jest uziarnienie, dlatego metoda przesiewania na sitach jest podstawowym sposobem oceny składu frakcyjnego.
Jest ważna przy doborze i kontroli materiałów ziarnistych stosowanych w warstwach podtorza oraz w robótkach ziemnych. Uziarnienie wpływa m.in. na zagęszczanie, podatność na zanieczyszczenie drobnymi frakcjami i właściwości drenażowe warstw.
Najczęściej myli się wynik analizy sitowej z wilgotnością lub wodoprzepuszczalnością, bo te pojęcia często występują razem w geotechnice. Pomaga zapamiętać, że "sita" służą do rozdziału ziaren, więc wynik to uziarnienie i udziały frakcji.
To procentowy udział ziaren o różnych średnicach w próbce. Przykładowo materiał może mieć dużo frakcji piaskowej i niewiele żwirowej. Taka informacja jest używana do klasyfikacji gruntu, oceny jego zachowania i kontroli jakości mieszanek ziarnistych.
Uziarnienie wpływa na to, jak ziarna się klinują i jak wypełniają puste przestrzenie. Dobrze dobrany rozkład frakcji ułatwia uzyskanie wymaganej gęstości i stabilności warstwy. Zbyt dużo drobnych frakcji może pogarszać drenaż i podatność na rozmiękanie.
Warto rozróżniać metody i wyniki badań: analiza sitowa → uziarnienie; suszenie/ważenie → wilgotność; badania filtracyjne → wodoprzepuszczalność; granice konsystencji → grunty spoiste. Ucz się skojarzeń "metoda → wynik", bo to częsty typ pytań egzaminacyjnych.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Analiza sitowa (przesiewanie) polega na rozdziale mieszaniny piasków i żwirów na ziarna o różnych średnicach."

Źródła:

  • PN-EN ISO 17892-4:2016-11, Badania geotechniczne i badania laboratoryjne gruntów — Badania laboratoryjne gruntów — Część 4: Oznaczanie uziarnienia (particle size distribution)
  • PN-EN ISO 14688-1:2018-05, Badania geotechniczne — Oznaczanie i klasyfikowanie gruntów — Część 1: Oznaczanie i opis (terminy: frakcje, uziarnienie)
  • ASTM D6913/D6913M, Standard Test Methods for Particle-Size Distribution (Gradation) of Soils Using Sieve Analysis, current edition

Materiały:

  • Podręczniki z geotechniki (właściwości fizyczne gruntów, uziarnienie, klasyfikacja)
  • Materiały dydaktyczne z technologii robót ziemnych i podtorza kolejowego
  • Normy dotyczące klasyfikacji i badań laboratoryjnych gruntów (uziarnienie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego