KWALIFIKACJA ELM6 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 16.
Analizujesz poniższy prawidłowy układ podtrzymania w języku Ladder Diagram (LD) dla sterownika PLC. Jakie będzie zachowanie układu po naciśnięciu przycisku PB1?
--+--[( )]--+--------[ ] | PB1 | Lamp1 +--[( )]--+ Lamp1
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ podtrzymania działa tak, że po naciśnięciu PB1 cewka/wyjście Lamp1 zostaje załączone, a jej własny styk NO równoległy do PB1 zamyka się i "omija" przycisk. Dlatego po zwolnieniu PB1 warunek nadal jest spełniony przez styk Lamp1 i lampka świeci dalej.

Pełne wyjaśnienie:

Pokazany szczebel LD jest klasycznym układem podtrzymania (seal-in, latch). Ma dwie równoległe drogi doprowadzenia sygnału do cewki/wyjścia Lamp1:

  • gałąź z przyciskiem PB1 (styk NO),
  • gałąź ze stykiem pomocniczym Lamp1 (również NO), który odzwierciedla stan tej samej zmiennej co cewka na końcu szczebla.

Co się dzieje po naciśnięciu PB1? Gdy PB1 zostanie naciśnięty, jego styk się zamyka, więc warunek szczebla staje się prawdziwy i cewka Lamp1 załącza wyjście. W tym samym cyklu/po odświeżeniu logiki PLC zamyka się też styk pomocniczy Lamp1 w gałęzi równoległej. Powstaje wtedy "obejście" przycisku PB1.

Dlaczego Lamp1 świeci po zwolnieniu PB1? Po puszczeniu PB1 pierwsza gałąź się rozwiera, ale druga gałąź nadal pozostaje zamknięta, bo styk Lamp1 jest zależny od załączonej cewki Lamp1. W efekcie szczebel nadal ma drogę przewodzenia logicznego i Lamp1 pozostaje włączona.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo nie uwzględniają gałęzi podtrzymania: stwierdzenie, że lampka świeci tylko podczas trzymania PB1, pasowałoby do prostego układu bez styku równoległego. Wariant "tylko gdy PB1 zwolniony" miesza logikę NO/NC. Odpowiedź, że Lamp1 nigdy się nie zaświeci, byłaby prawdziwa dla błędnego układu szeregowego bez możliwości pierwszego załączenia, ale tutaj układ jest skonstruowany poprawnie jako zatrzask.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w LD widzisz styk o tej samej nazwie co cewka i jest on w gałęzi równoległej do przycisku START, najczęściej testowana jest właśnie zasada podtrzymania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Układ podtrzymania to wzorzec w LD, w którym po krótkim naciśnięciu START wyjście pozostaje włączone. Realizuje się to przez styk pomocniczy tej samej cewki połączony równolegle do przycisku START, co tworzy sprzężenie zwrotne podtrzymujące stan.
Najczęściej widać dwie gałęzie równoległe: jedna zawiera przycisk START (NO), a druga styk o tej samej nazwie co cewka/wyjście na końcu szczebla. Jeśli styk jest równoległy do START, to po załączeniu "omija" przycisk i utrzymuje stan.
Bo ma odzwierciedlać stan tej samej zmiennej/bitu, którą ustawia cewka na końcu szczebla. Gdy cewka jest załączona, styk NO o tej samej nazwie się zamyka i może podtrzymać warunek. Inna nazwa oznacza inny sygnał i podtrzymanie może nie zadziałać.
Może podtrzymać stan po naciśnięciu START, ale bez dodatkowego warunku resetu (np. STOP jako styk NC w szeregu) trudniej go bezpiecznie wyłączyć. Na egzaminie często zakłada się, że wyłączenie jest realizowane innym szczeblem lub warunkiem, ale w praktyce STOP jest standardem bezpieczeństwa.
Najczęstsze błędy to: wstawienie styku podtrzymania szeregowo zamiast równolegle, użycie niewłaściwego typu styku (NO/NC), pomylenie styku z cewką oraz brak warunku wyłączenia. Każdy z nich może spowodować brak startu albo brak możliwości zatrzymania.
PB1 inicjuje załączenie: po naciśnięciu zamyka gałąź i włącza Lamp1. Gdy Lamp1 jest już włączona, jej styk pomocniczy w gałęzi równoległej także się zamyka, więc nawet po puszczeniu PB1 druga gałąź nadal utrzymuje warunek i Lamp1 pozostaje w stanie ON.
Funkcjonalnie oba mechanizmy mogą "pamiętać" stan, ale realizacja jest inna. Podtrzymanie w LD to sprzężenie zwrotne przez styk własny cewki w tym samym szczeblu. Przerzutnik RS to zwykle osobna funkcja/blok z wejściami SET i RESET, często wygodniejsza do złożonych warunków.
Stosuje się go, gdy sygnał START ma być tylko impulsem, a urządzenie ma pracować ciągle: uruchomienie silnika, włączenie lampy sygnalizacyjnej, podanie zezwolenia na cykl maszyny, sterowanie zaworem. Warunek STOP lub awaryjny powinien umożliwiać szybkie wyłączenie.
Jeśli w szeregu znajduje się styk zależny od cewki, która nie jest jeszcze załączona, to w stanie początkowym styk jest otwarty i blokuje spełnienie warunku. Wtedy nawet naciśnięcie PB1 nie uruchomi wyjścia. Podtrzymanie wymaga gałęzi równoległej, aby start był możliwy.
Najpierw oceń stan początkowy (czy istnieje droga przewodzenia logicznego). Potem sprawdź, co się zmienia po naciśnięciu przycisku i czy jest sprzężenie zwrotne (styk własny równolegle). Jeśli jest, układ zwykle pozostaje włączony po puszczeniu START; jeśli nie ma, działa tylko chwilowo.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Układ podtrzymania działa tak, że po naciśnięciu PB1 cewka/wyjście Lamp1 zostaje załączone, a jej własny styk NO równoległy do PB1 zamyka się i "omija" przycisk."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (rozdziały dot. LD i elementów: contacts/coils)
  • Wikipedia: "Ladder logic" (opis seal-in/latching circuit) https://en.wikipedia.org/wiki/Ladder_logic (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do IEC 61131-3 (część dotycząca LD i elementów: styki/cewki)
  • Dokumentacje/poradniki środowisk PLC (np. CODESYS, TIA Portal) opisujące LD i podstawowe wzorce logiki
  • Ćwiczenia praktyczne: zbudowanie szczebla START z podtrzymaniem i obserwacja stanów bitów PB1/Lamp1 w symulatorze

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego