KWALIFIKACJA ELM6 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 24.
Fragment programu realizuje funkcję bramki
Ilustracja przedstawia fragment programu logicznego, prawdopodobnie związanego z programowaniem sterowników PLC, co jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bramka AND (koniunkcja) daje stan "1" na wyjściu tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są w stanie "1".
Jeśli fragment programu realizuje warunek jednoczesnego spełnienia dwóch sygnałów/warunków, odpowiada to funkcji AND. NAND i NOR zawierają negację, a OR spełnia warunek już przy jednym wejściu aktywnym.

Pełne wyjaśnienie:

Funkcja bramki AND (koniunkcja) w logice boolowskiej oznacza, że wynik jest prawdziwy wyłącznie wtedy, gdy wszystkie argumenty są prawdziwe. W praktyce automatyki/mechatroniki odpowiada to sytuacji "uruchom, gdy spełnione są jednocześnie warunek 1 i warunek 2".

Dlatego odpowiedź "AND" jest właściwa, jeśli pokazany fragment programu realizuje zależność jednoczesności (np. dwa sygnały w szeregu w LD albo blok logiczny wymagający obu wejść w FBD). Taka struktura odpowiada klasycznej tabeli prawdy AND: 1 pojawia się tylko dla kombinacji 1/1.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne relacje logiczne:

  • "OR" (alternatywa) byłoby poprawne, gdyby wyjście było aktywne już przy co najmniej jednym aktywnym wejściu. To typowa pułapka, gdy uczeń nie odróżnia "jednocześnie" od "lub".
  • "NAND" to negacja AND: wynik jest fałszywy tylko dla 1/1, a prawdziwy dla pozostałych przypadków. W programie często odpowiada to warunkowi "nie jest tak, że oba warunki są spełnione".
  • "NOR" to negacja OR: wynik jest prawdziwy tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są fałszywe. To logika "żaden warunek nie jest aktywny".

W zadaniach egzaminacyjnych warto zawsze sprowadzić fragment programu do pytania: kiedy wyjście ma być włączone? Jeśli odpowiedź brzmi "dopiero gdy wszystkie wymagane sygnały są aktywne", to jest to AND. Jeśli "gdy przynajmniej jeden", to OR. Jeżeli dodatkowo występuje odwrócenie (negacja), rozważ NAND lub NOR.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka AND (koniunkcja) to funkcja logiczna, która daje stan wysoki/"prawdę" na wyjściu tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są w stanie wysokim. Jeśli choć jedno wejście jest "0", wynik AND jest "0".
W LD AND najczęściej odpowiada połączeniu szeregowemu warunków (kontaktów). Wyjście zadziała dopiero wtedy, gdy każdy z warunków w szeregu jest spełniony, czyli wszystkie "przepuszczają" sygnał logiczny.
W FBD AND zwykle jest pokazane jako blok logiczny z nazwą/operatorem AND. Kluczowa cecha: wyjście przechodzi na "1" tylko przy jednoczesnej aktywności wszystkich wejść. Warto mentalnie sprawdzić przypadek 1/0 i 0/1.
OR (alternatywa) wymaga, by aktywne było co najmniej jedno wejście, a AND wymaga aktywności wszystkich wejść. W sterowaniu maszyną to różnica między "wystarczy jeden warunek" a "muszą być spełnione wszystkie blokady/zgody".
NAND to negacja AND: wynik jest "0" tylko w sytuacji, gdy wszystkie wejścia są "1". W każdym innym przypadku wynik jest "1". W praktyce to często logika "nie wszystkie warunki jednocześnie" albo sygnał aktywny w stanie spoczynkowym.
NOR to negacja OR: wynik jest "1" tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są "0". Jeżeli pojawi się choć jedna "1" na wejściu, wyjście NOR spadnie do "0". To logika "żaden sygnał nie jest aktywny".
Zadaj sobie pytanie: kiedy wyjście ma się włączyć? Jeśli musi być spełnione "A i B" (jednocześnie), to AND. Najlepiej przetestować w głowie przypadek: A=1, B=0 — dla AND wyjście musi pozostać wyłączone.
AND stosuje się do blokad i warunków bezpieczeństwa, np. "osłona zamknięta AND przycisk START", "ciśnienie OK AND temperatura OK". Umożliwia uruchomienie elementu wykonawczego dopiero po spełnieniu kompletu wymaganych sygnałów.
Nie. Negacja może dotyczyć pojedynczego sygnału (NOT) albo całego wyrażenia (np. NOT(AND(...))). Dopiero analiza, co dokładnie jest odwracane, pozwala stwierdzić, czy powstaje NAND, NOR, czy inna kombinacja funkcji logicznych.
Najczęstszy błąd to zamiana "i" z "lub" (AND z OR) bez sprawdzenia tabeli prawdy. Drugi błąd to nieuwzględnienie negacji: uczeń widzi dwa warunki, wybiera AND, ale pomija, że wynik jest odwrócony, co zmienia funkcję na NAND.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że nAND i NOR zawierają negację, a OR spełnia warunek już przy jednym wejściu aktywnym.

Źródła:

  • M. Morris Mano, M. D. Ciletti, "Digital Design", rozdziały o algebrze Boole'a i bramkach logicznych, wydania akademickie
  • D. M. Harris, S. L. Harris, "Digital Design and Computer Architecture", część o bramkach logicznych i tabelach prawdy, wydania akademickie
  • Wikipedia: "Bramka logiczna" oraz "Koniunkcja" (opis AND i tabel prawdy) https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_logiczna oraz https://pl.wikipedia.org/wiki/Koniunkcja_(logika) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki do logiki cyfrowej (tabele prawdy, prawa de Morgana)
  • Materiały dydaktyczne PLC: języki LD/FBD i operatory boolowskie
  • Zadania treningowe: rozpoznawanie bramek na podstawie schematów i fragmentów programów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego