Zestawienie obrotów i sald (często nazywane bilansem próbnym) jest narzędziem kontrolnym opartym na zasadzie podwójnego zapisu. Każda operacja gospodarcza powinna zostać ujęta po dwóch stronach zapisu: po stronie Wn jednego konta i po stronie Ma innego konta (lub odpowiednio w ramach jednego konta), w tej samej kwocie. Dzięki temu w poprawnie prowadzonych księgach suma obrotów Wn = suma obrotów Ma.
Jeżeli w zestawieniu obrotów i sald ta równość nie jest spełniona, oznacza to błąd o charakterze "matematycznym" w ewidencji (np. brak drugiej strony zapisu, pomyłka w przeniesieniu kwoty, błąd sumowania). Z tego powodu poprawna jest odpowiedź: "Zaksięgowanie operacji tylko na jednym koncie." Taki błąd powoduje, że jedna strona (Wn albo Ma) zostaje zwiększona, a druga nie, więc pojawia się różnica między sumami.
- Odpowiedź "Dwukrotne zaksięgowanie tej samej operacji." jest typowym błędem, ale jeśli operacja została podwojona kompletnie (za każdym razem poprawnie Wn i Ma), to równość Wn=Ma nadal będzie zachowana, więc samo zestawienie może tego nie ujawnić.
- Odpowiedź "Zaksięgowanie operacji na niewłaściwych kontach." opisuje błąd merytoryczny. Jeżeli kwota po stronie Wn i Ma jest równa, zestawienie również może się "zgadzać", mimo że dobór kont był błędny.
- Odpowiedź "Zaksięgowanie operacji wielokrotnie lub jej pominięcie." jest problematyczna jako cecha wykrywana: kompletne pominięcie operacji (brak Wn i Ma) nie zmienia sum, a wielokrotne kompletne ujęcie może zachować równość. Takie błędy wykrywa się zwykle innymi kontrolami (analiza dokumentów, uzgodnienia, weryfikacja zapisów), nie samą równością obrotów.
W praktyce zestawienie obrotów i sald jest więc świetne do wychwytywania braku zapisu drugostronnego i błędów rachunkowych, ale nie zastępuje kontroli poprawności doboru kont i kompletności dokumentów.
