KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 37.
Brak smarowania układu kolanowo-dźwigniowego wtryskarki może skutkować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brak smarowania w układzie kolanowo-dźwigniowym powoduje pracę w warunkach tarcia mieszanego lub suchego, wzrost temperatury i przyspieszone zużycie. W konsekwencji najczęściej dochodzi do uszkodzeń elementów współpracujących, w tym łożysk ślizgowych, a nie do poprawy czasu cyklu czy siły zwarcia.

Pełne wyjaśnienie:

Układ kolanowo-dźwigniowy wtryskarki przenosi duże obciążenia i wykonuje ruchy cykliczne podczas zamykania oraz otwierania formy. W takich węzłach tarcia smarowanie ma kluczową rolę: tworzy warstwę oddzielającą powierzchnie, ogranicza zużycie, odprowadza ciepło i redukuje ryzyko zatarcia.

Gdy brakuje smarowania, węzły pracują w niekorzystnych warunkach (tarcie mieszane/suche). Skutkiem jest wzrost oporów ruchu, lokalne przegrzewanie, wycieranie i możliwość zatarcia. Dlatego najbardziej typową konsekwencją jest uszkodzenie łożysk ślizgowych (oraz współpracujących sworzni/tulei), czyli elementów zaprojektowanych do pracy z filmem smarnym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Obniżenie czasu cyklu formowania sugeruje poprawę efektywności. W praktyce brak smarowania zwykle zwiększa tarcie i może wymuszać spowolnienie ruchów, przestoje, alarmy lub naprawy, co nie skraca cyklu.
  • Wydajniejsza praca elementów ruchomych jest sprzeczna z podstawami tribologii: bez smaru rosną straty energii na tarcie, a elementy szybciej się zużywają.
  • Zwiększenie maksymalnej siły zwarcia nie jest typowym skutkiem braku smarowania. Siła zwarcia zależy głównie od konstrukcji, nastaw i stanu układu napędowego. Brak smaru częściej prowadzi do spadku sprawności mechanizmu i problemów z osiąganiem zadanych parametrów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się "korzystny" efekt awarii (szybciej, wydajniej, większa siła), zwykle jest to dystraktor. W pytaniach o smarowanie najczęstsze skutki to zużycie, przegrzewanie, hałas i zatarcie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To mechanizm dźwigniowy (kolanowy) używany w części maszyn do zamykania formy. Pozwala uzyskać duże przełożenie siły w końcowej fazie domykania, ale wymaga sprawnych sworzni/tulei i prawidłowego smarowania w punktach tarcia.
Łożyska ślizgowe są projektowane do pracy z warstwą smaru, która rozdziela powierzchnie. Bez niej rośnie tarcie i temperatura, pojawia się przyspieszone wycieranie oraz ryzyko zatarcia. To bezpośrednio prowadzi do uszkodzeń panwi, tulei lub powierzchni sworzni.
Typowe objawy to wzrost hałasu, nierówna praca, większe opory ruchu, nagrzewanie węzłów tarcia, drgania oraz pojawienie się luzów. W skrajnych przypadkach dochodzi do zatarcia i zatrzymania mechanizmu, co kończy się awarią i przestojem.
W praktyce nie. Choć ktoś może intuicyjnie myśleć, że "mniej smaru = mniej oporu", to w rzeczywistości brak filmu smarnego zwiększa tarcie suche, powoduje przegrzewanie i zużycie. Maszyna często zwalnia, zgłasza alarmy lub wymaga postoju na naprawę.
Najbardziej narażone są węzły tarcia: sworznie, tuleje, łożyska ślizgowe, powierzchnie przegubów oraz prowadzenia. To miejsca, gdzie duże naciski i ruchy wahliwe/cykliczne wymagają stałego dopływu smaru, by ograniczyć zużycie i zapobiec zatarciu.
Zatarcie może spowodować zatrzymanie ruchu zamykania/otwierania, przeciążenia napędu, uszkodzenia współpracujących elementów oraz przestój produkcji. Dodatkowo wzrasta ryzyko uszkodzeń formy lub błędów procesu, gdy mechanizm nie osiąga powtarzalnych pozycji.
Stosuje się plan smarowania (punkty, ilości, interwały), kontrolę stanu układu smarowania, czystości i lepkości środka smarnego oraz okresowe przeglądy luzów i temperatury węzłów tarcia. Ważne jest też szybkie reagowanie na nietypowe dźwięki i wzrost oporów.
Łożysko toczne ma elementy toczne (kulki/wałeczki) i zwykle bieżnie, a ślizgowe to współpraca powierzchni (np. sworzeń–tuleja) z filmem smarnym. W mechanizmach kolanowych często spotyka się rozwiązania ślizgowe, bo dobrze znoszą duże naciski i ruch wahliwy.
Smarowanie wpływa głównie na sprawność i trwałość mechanizmu, a nie na "zwiększenie" maksymalnej siły projektowej. Przy złym smarowaniu częściej obserwuje się problemy z osiąganiem zadanych parametrów, wzrost strat oraz szybsze zużycie elementów przenoszących obciążenia.
Powtórz podstawy: rodzaje tarcia, rola smaru, skutki niedostatecznego smarowania oraz różnice między łożyskami ślizgowymi i tocznymi. Ćwicz rozpoznawanie typowych "skutków awarii" (zużycie, zatarcie, przegrzewanie) oraz logiczne odrzucanie odpowiedzi opisujących poprawę parametrów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Brak smarowania w układzie kolanowo-dźwigniowym powoduje pracę w warunkach tarcia mieszanego lub suchego, wzrost temperatury i przyspieszone zużycie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z tribologii (tarcie, zużycie, smary)
  • Instrukcje eksploatacji i DTR wtryskarek (rozdziały o smarowaniu i konserwacji)
  • Podstawy budowy maszyn: łożyska ślizgowe, węzły tarcia, mechanizmy dźwigniowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego