KWALIFIKACJA ELE11 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 22.
Ciśnienie robocze w najwyższym punkcie słonecznej instalacji grzewczej powinno wynosić 1 bar. Każdy metr wysokości statycznej instalacji podwyższa ciśnienie robocze na manometrze zainstalowanym w grupie pompowej o 0,1 bar. Ile powinno wynosić ciśnienie robocze na manometrze dla instalacji o wysokości statycznej 10 m?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wysokość statyczna 10 m powoduje wzrost ciśnienia na manometrze o 10 × 0,1 bar = 1 bar.
Do wymaganego ciśnienia w najwyższym punkcie (1 bar) dodajemy ten przyrost: 1 bar + 1 bar = 2 bar. To jest ciśnienie robocze, jakie powinien wskazywać manometr w grupie pompowej.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano dwa kluczowe fakty: wymagane ciśnienie robocze w najwyższym punkcie instalacji wynosi 1 bar oraz że każdy metr wysokości statycznej zwiększa wskazanie ciśnienia na manometrze w grupie pompowej o 0,1 bar. Oznacza to, że manometr (zwykle umieszczony niżej) "widzi" większe ciśnienie, bo musi ono pokonać różnicę poziomów w pionie.

Krok 1: obliczenie przyrostu ciśnienia od wysokości.
Wysokość statyczna h = 10 m.
Przyrost na 1 m: 0,1 bar/m.
Zatem przyrost: 10 m × 0,1 bar/m = 1,0 bar.

Krok 2: wyznaczenie ciśnienia na manometrze.
Skoro w najwyższym punkcie ma być 1 bar, to na manometrze (niżej) powinno być o 1,0 bar więcej:
p = 1 bar + 1 bar = 2 bar.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?

  • "2,2 bar" sugeruje przyrost 1,2 bar, czyli odpowiadałby wysokości 12 m (przy 0,1 bar/m) albo błędnemu zaokrąglaniu/wprowadzeniu dodatkowej poprawki, której w treści nie ma.
  • "11 bar" wynika typowo z pomylenia przelicznika: potraktowania 10 m jako 10 bar (zamiast 10 × 0,1 bar) i dodania do 1 bar, co jest niezgodne z podaną zależnością.
  • "1,1 bar" odpowiadałoby wysokości 1 m (1 × 0,1 bar) lub błędnemu podstawieniu 10 m jako 0,1 bar łącznie, czyli pominięciu mnożenia przez wysokość.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści masz podany "przyrost na 1 jednostkę" (tu: 0,1 bar na 1 m), najpierw policz przyrost dla całej wartości (mnożenie), a dopiero potem dodaj/odejmij do wartości bazowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal przyrost ciśnienia od wysokości: Δp = 0,1 bar × h (gdy w zadaniu podano 0,1 bar na 1 m). Następnie dodaj go do ciśnienia wymaganego w najwyższym punkcie: p_man = p_góra + Δp. Zawsze sprawdź, czy manometr jest niżej niż punkt odniesienia.
To uproszczone przybliżenie z hydrostatyki: słup cieczy o wysokości ok. 10 m wytwarza około 1 bar. W zadaniu podano równoważnik 0,1 bar na 1 m, więc dla 10 m przyrost wynosi 1 bar. Na egzaminie trzymaj się wartości z treści.
Wysokość statyczna to różnica poziomów (w metrach) między miejscem pomiaru/urządzeniem (np. manometrem w grupie pompowej) a najwyższym punktem obiegu. Im większa ta różnica, tym większe ciśnienie musi być "na dole", aby u góry pozostało wymagane minimum.
Nie zawsze. Jeśli zadanie podaje przelicznik typu 0,1 bar na 1 m, wystarczy proste mnożenie i dodawanie. Wzór p = ρgh pomaga zrozumieć zjawisko, ale na egzaminie zwykle liczy się poprawne użycie danych z treści i unikanie błędów jednostek.
Najczęstsze pomyłki to: potraktowanie 10 m jako 10 bar, pominięcie mnożenia (wzięcie tylko 0,1 bar), błędne przesunięcie przecinka (0,1 → 0,01) oraz dodanie przyrostu do złej wartości. Pomaga zapis: Δp = 0,1 × h.
Gdy manometr jest niżej niż punkt, dla którego podano wymagane ciśnienie (np. najwyższy punkt), zwykle dodajesz przyrost wynikający z wysokości. Odejmowanie ma sens, gdy przeliczasz w drugą stronę: z manometru na ciśnienie w punkcie położonym wyżej.
Ciśnienie robocze to ciśnienie występujące w instalacji podczas pracy i w stanie napełnienia, kontrolowane m.in. manometrem. Składowa statyczna wynika z różnicy wysokości (słupa cieczy), a podczas pracy mogą dochodzić spadki/wzrosty od pompy i oporów przepływu. W zadaniu liczy się część statyczna.
Oszacuj: skoro 1 m daje 0,1 bar, to 10 m daje 1 bar. Jeśli u góry ma być 1 bar, to na dole (na manometrze) musi być o ten 1 bar więcej, czyli około 2 bar. Taka kontrola sensowności często wychwytuje błędy typu 11 bar.
W precyzyjnych obliczeniach tak, bo gęstość wpływa na zależność hydrostatyczną. Jednak w tym typie zadania egzaminacyjnego podano gotowy przelicznik 0,1 bar/m, więc nie uwzględnia się różnic gęstości. Należy stosować wartości z treści zadania.
Ćwicz krótkie schematy: przyrost = współczynnik × wysokość oraz wartość końcowa = wartość bazowa ± przyrost. Utrwal typowe przeliczenia bar–metry i czytanie treści (gdzie jest punkt odniesienia). Dobrze działa rozwiązywanie wielu zadań na czas.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 80% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wysokość statyczna 10 m powoduje wzrost ciśnienia na manometrze o 10 × 0,1 bar = 1 bar.Do wymaganego ciśnienia w najwyższym punkcie (1 bar) dodajemy ten przyrost: 1 bar + 1 bar = 2 bar.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Ciśnienie hydrostatyczne" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ci%C5%9Bnienie_hydrostatyczne (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Bar (jednostka)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Bar_(jednostka) (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Manometr" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Manometr (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z fizyki: hydrostatyka i zależność p = ρgh (w ujęciu jakościowym i przeliczeniach)
  • Podręczniki/opracowania do instalacji sanitarnych i grzewczych: ciśnienie statyczne i praca manometrów
  • Instrukcje producentów grup pompowych i instalacji solarnych (sekcje: uruchomienie, napełnianie, nastawy ciśnienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego