KWALIFIKACJA EKA5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 21.
Co oznacza termin "rozstęp" w kontekście analizy statystycznej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozstęp jest prostą miarą zmienności danych: wyznacza szerokość przedziału, w jakim mieszczą się obserwacje. Oblicza się go jako różnicę między wartością maksymalną i minimalną w zbiorze. Pozostałe odpowiedzi opisują inne miary: średnią, dominantę i medianę.

Pełne wyjaśnienie:

Rozstęp (ang. range) to jedna z najprostszych miar zmienności (rozproszenia) w statystyce opisowej. Informuje, jak bardzo "rozciągnięty" jest zbiór danych, czyli jak duża jest odległość między skrajnymi obserwacjami.

Definicja: rozstęp = wartość maksymalna − wartość minimalna. Dlatego poprawna jest odpowiedź: "różnica między największą a najmniejszą wartością w zbiorze danych".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Rozstęp to średnia arytmetyczna" — średnia jest miarą położenia (poziomu przeciętnego), a nie miarą skrajnych wartości. Do jej wyznaczenia sumuje się wszystkie obserwacje i dzieli przez ich liczbę, co jest innym pojęciem niż rozstęp.
  • "Rozstęp to wartość występująca najczęściej" — to definicja dominanty (mody). Dominanta opisuje najczęstszą obserwację, nie zaś rozpiętość wyników.
  • "Rozstęp to wartość dzieląca zbiór na dwie równe części" — to definicja median y. Mediana wskazuje wartość środkową (50. percentyl) po uporządkowaniu danych, a nie różnicę skrajnych obserwacji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w definicji pojawiają się słowa "największa" i "najmniejsza", zwykle chodzi o miarę opartą o skrajne wartości (tu: rozstęp). Gdy jest "najczęściej" — dominanta, a gdy "dzieli na połowę" — mediana.

Zastosowanie w pracy technika ekonomisty: rozstęp bywa używany do szybkiej oceny wahań (np. cen, kosztów, sprzedaży). Trzeba jednak pamiętać, że jest wrażliwy na wartości odstające, bo zależy tylko od minimum i maksimum.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozstęp to miara zmienności danych określająca, jak duża jest różnica między skrajnymi wartościami. Liczy się go jako maksimum minus minimum w danym zbiorze. Im większy rozstęp, tym większe wahania wyników.
Aby obliczyć rozstęp: 1) znajdź najmniejszą wartość (minimum), 2) znajdź największą wartość (maksimum), 3) odejmij: maksimum − minimum. To szybka metoda oceny rozpiętości wyników.
Średnia arytmetyczna opisuje poziom przeciętny i wykorzystuje wszystkie obserwacje. Rozstęp natomiast zależy wyłącznie od dwóch wartości skrajnych: minimum i maksimum. To zupełnie inny typ miary: średnia = położenie, rozstęp = zmienność.
Miara zmienności informuje, jak bardzo wyniki różnią się między sobą. Rozstęp robi to w najprostszy sposób: pokazuje, jak daleko od siebie są skrajne obserwacje. Nie mówi jednak nic o tym, jak rozłożone są wartości pomiędzy minimum i maksimum.
Tak. Ponieważ rozstęp korzysta tylko z minimum i maksimum, pojedyncza bardzo duża lub bardzo mała obserwacja może go mocno zawyżyć. Dlatego w analizie ekonomicznej rozstęp warto uzupełniać innymi miarami zmienności, gdy podejrzewasz "odstające" dane.
Rozstęp to maksimum − minimum i opisuje rozpiętość skrajnych wartości. Mediana to wartość środkowa po uporządkowaniu danych, dzieląca zbiór na dwie równe części. Mediana jest miarą położenia, a rozstęp miarą zmienności.
Dominanta (moda) to wartość występująca najczęściej w zbiorze, czyli miara typowości. Rozstęp nie mówi, co jest "najczęstsze", tylko jak daleko są od siebie wartości skrajne. W zadaniach testowych słowo "najczęściej" zwykle wskazuje na dominantę.
Rozstęp jest przydatny przy szybkim porównaniu wahań, np. cen w różnych dniach, kosztów w miesiącach czy sprzedaży w tygodniach. Daje prostą informację o skali zmian. Jest też łatwy do policzenia w arkuszu kalkulacyjnym z MIN i MAX.
W arkuszu kalkulacyjnym rozstęp policzysz jako: =MAX(zakres)-MIN(zakres). Najpierw funkcja MAX zwraca największą wartość, MIN najmniejszą, a różnica to rozstęp. Upewnij się, że w zakresie nie ma tekstów ani pustych komórek zakłócających dane.
Najczęściej myli się rozstęp ze średnią, medianą lub dominantą, bo wszystkie są "podstawowymi miarami". Inny błąd to odjęcie w złej kolejności lub pomylenie minimum z maksimum. Pomaga zasada: rozstęp ma być nieujemny, bo maksimum ≥ minimum.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 70% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że rozstęp jest prostą miarą zmienności danych: wyznacza szerokość przedziału, w jakim mieszczą się obserwacje.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Rozstęp (statystyka)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozst%C4%99p_(statystyka) (dostęp: 2026-02-26)
  • NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods: "Range" – https://www.itl.nist.gov/div898/handbook/ (hasło/sekcja: Range) (dostęp: 2026-02-26)
  • Khan Academy: "Range, median, and mode" – https://www.khanacademy.org/ (lekcja o range/median/mode) (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Podręcznik lub repetytorium ze statystyki opisowej dla szkół ponadpodstawowych
  • Notatki/ściąga: miary położenia vs miary zmienności (tabela porównawcza)
  • Ćwiczenia w Excelu/LibreOffice Calc: MIN(), MAX(), obliczanie rozstępu jako MAX−MIN

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego