KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 11.
Czujnik przedstawiony na rysunku posiada opornik platynowy Pt100 jako element przetwarzający. Czujnik służy do
Ilustracja przedstawia czujnik temperatury z opornikiem platynowym Pt100, który jest używany w mechatronice do pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pt100 to platynowy rezystor pomiarowy (czujnik RTD), którego rezystancja zmienia się przewidywalnie wraz z temperaturą. Dlatego czujniki z elementem Pt100 wykorzystuje się do pomiaru temperatury, a nie do detekcji metalu, szkła ani do pomiaru poziomu cieczy.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie Pt100 identyfikuje platynowy czujnik rezystancyjny temperatury typu RTD (Resistance Temperature Detector). Jego zasada działania polega na tym, że rezystancja platyny zmienia się wraz z temperaturą w sposób stabilny i powtarzalny. Układ pomiarowy (np. mostek pomiarowy lub wejście analogowe z pomiarem rezystancji) przelicza tę zmianę rezystancji na wartość temperatury.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "pomiaru temperatury"?
Bo Pt100 jest elementem przetwarzającym przeznaczonym właśnie do pomiaru temperatury – informacja o Pt100 w treści jednoznacznie wskazuje na czujnik temperatury.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "poziomu cieczy w zbiorniku" – pomiar poziomu realizuje się typowo innymi zasadami (pływak, hydrostatyka, ultradźwięki, radar, pojemnościowe/konduktancyjne). Pt100 nie jest standardowym elementem przetwarzającym do wyznaczania poziomu.
  • "wykrywania przedmiotów ze szkła" – detekcja materiałów takich jak szkło częściej opiera się na metodach optycznych (bariera/fotoelektryczne) lub pojemnościowych. Pt100 nie służy do rozróżniania materiałów na podstawie ich przezroczystości czy właściwości dielektrycznych.
  • "rozpoznawania przedmiotów metalowych" – do metalu typowo stosuje się czujniki indukcyjne (zjawisko prądów wirowych). Pt100 nie jest czujnikiem zbliżeniowym i nie jest przeznaczony do wykrywania metali.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się oznaczenie elementu pomiarowego (np. Pt100), potraktuj je jako klucz do rodzaju wielkości mierzonej. Najpierw rozpoznaj zasadę działania (RTD = temperatura), dopiero potem analizuj możliwe zastosowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pt100 to platynowy czujnik rezystancyjny temperatury (RTD). Jego rezystancja zmienia się wraz z temperaturą, a układ pomiarowy przelicza tę zmianę na wartość temperatury. Stosuje się go m.in. w maszynach, szafach sterowniczych i procesach technologicznych.
Kluczowa jest informacja o elemencie przetwarzającym. Jeśli w treści pojawia się Pt100 (RTD), termopara lub termistor, chodzi o temperaturę. Czujniki zbliżeniowe zwykle opisuje się jako indukcyjne/pojemnościowe/opticzne i nie podaje się oznaczeń typu Pt100.
Pt100 mierzy temperaturę poprzez zmianę rezystancji platyny. Czujnik indukcyjny wykrywa metal dzięki zmianom pola elektromagnetycznego i prądom wirowym w metalu. To zupełnie inna zasada działania, więc Pt100 nie pełni funkcji detektora zbliżeniowego metalu.
Nie jest to jego typowe zastosowanie. Pt100 jest elementem do pomiaru temperatury. Poziom cieczy mierzy się zwykle metodami hydrostatycznymi, pływakowymi, ultradźwiękowymi, radarowymi albo czujnikami pojemnościowymi. Pt100 może co najwyżej pośrednio kontrolować temperaturę medium.
Najczęściej myli się Pt100 z czujnikami zbliżeniowymi, bo na rysunkach obudowy bywają podobne. Drugi błąd to ignorowanie oznaczenia Pt100 i wybór odpowiedzi "na skróty" (co kojarzy się z automatyką). Warto zawsze zaczynać od identyfikacji elementu pomiarowego.
Oprócz Pt100 spotyka się m.in. inne RTD (np. Pt1000), termopary (różne typy), termistory NTC/PTC oraz czujniki półprzewodnikowe. Na egzaminie ważne jest rozpoznanie, czy element zmienia rezystancję, generuje napięcie (termopara) czy działa cyfrowo.
To informacja rozstrzygająca typ czujnika. Platynowy rezystor pomiarowy oznacza RTD, czyli czujnik temperatury o dobrej stabilności i powtarzalności. Dzięki temu nie trzeba zgadywać po wyglądzie obudowy – sam opis elementu przetwarzającego wskazuje na pomiar temperatury.
Pt100 wybiera się, gdy liczy się stabilność, liniowość i dobra powtarzalność w typowych zakresach przemysłowych. Termopary często stosuje się przy bardzo wysokich temperaturach i tam, gdzie ważna jest odporność na warunki pracy. Dobór zależy od zakresu, dokładności i sposobu podłączenia.
W praktyce spotyka się połączenia 2-, 3- i 4-przewodowe. Im więcej przewodów, tym lepiej kompensuje się wpływ rezystancji przewodów na wynik pomiaru. To ważne szczególnie przy dłuższych kablach lub gdy wymagana jest większa dokładność pomiaru temperatury.
Ucz się rozpoznawania czujników po zasadzie działania i typowych oznaczeniach (np. Pt100 = RTD = temperatura). Przećwicz mapowanie: wielkość mierzona → typ czujnika → przykładowe zastosowanie. Pomagają też karty katalogowe, bo pokazują nazwy i symbole spotykane w praktyce.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Pt100 to platynowy rezystor pomiarowy (czujnik RTD), którego rezystancja zmienia się przewidywalnie wraz z temperaturą."

Źródła:

  • IEC 60751:2008, Industrial platinum resistance thermometers and platinum temperature sensors (definicja i charakterystyka czujników Pt100/Pt1000)
  • PN-EN 60751 (norma europejska wdrażająca IEC 60751) – wymagania dla przemysłowych platynowych czujników rezystancyjnych
  • Patranabis, D.: Sensors and Transducers, 2nd edition, rozdział o czujnikach temperatury (RTD, platynowe czujniki rezystancyjne)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw metrologii oraz czujników i przetworników
  • Karty katalogowe (datasheet) czujników RTD Pt100 i przetworników temperatury
  • Materiały dydaktyczne z automatyki: pomiar temperatury, dobór czujników do aplikacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego