KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 7.
Przedstawiona na rysunku bramka realizuje funkcję logiczną
Ilustracja przedstawia symbol logiczny bramki OR, co jest zgodne z podanym pytaniem egzaminacyjnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bramka OR (alternatywa logiczna) daje stan 1 na wyjściu, gdy co najmniej jedno z wejść ma stan 1. W odróżnieniu od XOR nie wymaga "dokładnie jednego" wejścia równego 1, a w odróżnieniu od NOR nie neguje wyniku (NOR miałaby zanegowane wyjście).

Pełne wyjaśnienie:

Funkcja logiczna OR (alternatywa) jest jedną z podstawowych funkcji w logice cyfrowej. Jej sens można zapamiętać jako "wystarczy spełnienie jednego z warunków". Oznacza to, że na wyjściu pojawia się stan 1, gdy co najmniej jedno wejście ma stan 1. Tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia mają 0, wyjście pozostaje 0.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "OR"? Ponieważ symbol bramki OR (na rysunku) odpowiada bramce realizującej alternatywę logiczną, czyli sumę logiczną wejść. W praktyce w układach mechatronicznych OR bywa używana do łączenia kilku sygnałów zezwolenia lub alarmów: jeżeli zadziała dowolny czujnik (sygnał 1), to układ może przejść w określony stan.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Ex-OR (XOR) – to alternatywa rozłączna. Daje 1 wtedy, gdy dokładnie jedno wejście jest równe 1 (dla dwóch wejść: 01 lub 10). W symbolu XOR często występuje dodatkowy łuk po stronie wejść (względem OR). Jeśli bramka na rysunku nie ma cechy charakterystycznej XOR, nie należy jej wybierać.
  • NOT – to negacja pojedynczego sygnału (inwerter). Ma jedno wejście i jedno wyjście; na schematach zwykle widać trójkąt z kółkiem (zanegowanie) na wyjściu. Jeśli na rysunku jest bramka wielowejściowa o kształcie OR, nie jest to NOT.
  • NOR – to OR z zanegowanym wyjściem. Funkcyjnie NOR daje 1 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są 0. Na symbolu NOR występuje kółko negacji na wyjściu. Jeżeli na rysunku nie ma negacji na wyjściu, właściwą funkcją nie będzie NOR.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wahasz się między OR i XOR, przypomnij sobie kryterium "co najmniej jedno" (OR) vs "dokładnie jedno" (XOR). A gdy między OR i NOR – sprawdź, czy na wyjściu jest oznaczenie negacji (kółko); jeśli tak, wynik jest odwrócony i to będzie NOR.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka OR (alternatywa logiczna) to element cyfrowy, który daje stan 1 na wyjściu, gdy co najmniej jedno z wejść ma stan 1. Jeśli wszystkie wejścia są w stanie 0, wyjście ma 0. To podstawowa funkcja używana w prostych układach sterowania.
Dla dwóch wejść A i B wynik OR jest równy 1 dla kombinacji: 01, 10 oraz 11, a równy 0 tylko dla 00. W ujęciu ogólnym: OR = 1, gdy istnieje przynajmniej jedno wejście w stanie 1. To pomaga odróżnić OR od XOR.
OR daje 1, gdy co najmniej jedno wejście ma 1 (w tym także przy 11). XOR daje 1, gdy dokładnie jedno wejście ma 1 (dla dwóch wejść: 01 lub 10). Najczęstsza pomyłka to traktowanie XOR jak zwykłego OR.
NOR to OR z zanegowanym wynikiem. OR daje 1, gdy przynajmniej jedno wejście ma 1, natomiast NOR daje 1 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są 0. Na schemacie NOR zwykle ma kółko (negację) na wyjściu, a OR go nie ma.
NOT (inwerter) ma jedno wejście i jedno wyjście oraz realizuje odwrócenie stanu (0→1, 1→0). Na symbolu najczęściej występuje trójkąt, a na wyjściu małe kółko oznaczające negację. Jeśli element ma kilka wejść, zwykle nie jest to NOT.
W mechatronice OR spotyka się m.in. przy łączeniu warunków zezwolenia lub alarmów: np. "zatrzymaj maszynę, jeśli zadziała którykolwiek czujnik" albo "uruchom wentylator, jeśli temperatura lub prąd silnika przekroczy próg". To proste sumowanie sygnałów binarnych.
Najczęściej myli się OR z XOR (zapomina się, że OR daje 1 także dla 11) oraz OR z NOR (pomijane jest kółko negacji na wyjściu). Zdarza się też automatyczne wybieranie NOT, gdy uczeń kojarzy "negację", mimo że na rysunku jest bramka wielowejściowa.
Nie. Bramki OR mogą mieć dwa, trzy lub więcej wejść. Zasada pozostaje taka sama: wyjście ma 1, gdy przynajmniej jedno z wejść ma 1. Na schematach wielowejściowa OR nadal ma charakterystyczny "zaokrąglony" kształt po stronie wyjścia.
Wynik OR jest równy 0 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są równe 0. To najprostsza reguła kontrolna: jeśli pojawia się choć jedna jedynka na wejściu, OR musi dać 1. Ta zasada jest kluczowa do szybkiej weryfikacji na schemacie.
Sprawdź wyjście bramki: jeśli na wyjściu jest małe kółko, oznacza to negację wyniku. OR bez kółka realizuje alternatywę, a OR z kółkiem to NOR. W zadaniach egzaminacyjnych ten detal jest często jedyną różnicą wizualną.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Bramka OR (alternatywa logiczna) daje stan 1 na wyjściu, gdy co najmniej jedno z wejść ma stan 1."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Bramka OR" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_OR (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Bramka XOR" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_XOR (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Bramka NOR" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_NOR (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw techniki cyfrowej (bramki, tabele prawdy, symbole)
  • Notatki/ściąga: symbole bramek i ich tabele prawdy (OR/XOR/NOT/NOR)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z rozpoznawania bramek na schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego