KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 20.
Czujnik zegarowy służy do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czujnik zegarowy służy do kontroli niewielkich przemieszczeń i odchyłek geometrycznych detalu (np. bicia, współosiowości, równoległości, płaskości) poprzez porównanie wskazań podczas ruchu elementu. Nie mierzy chropowatości, nie powiększa obrazu i nie jest przyrządem do pomiaru kąta.

Pełne wyjaśnienie:

Czujnik zegarowy jest przyrządem do pomiaru porównawczego małych przemieszczeń (zmian położenia końcówki pomiarowej). W praktyce warsztatowej wykorzystuje się go przede wszystkim do sprawdzania odchyłek kształtu i położenia elementów, czyli do kontroli geometrii.

Odpowiedź "sprawdzania kształtu geometrycznego elementu" jest poprawna, ponieważ czujnik zegarowy pozwala wykrywać i oceniać m.in.:

  • bicie promieniowe i osiowe (np. wałów, tarcz),
  • współosiowość i niewspółosiowość po montażu,
  • równoległość, prostopadłość, płaskość (w kontroli ustawienia detalu na płycie lub w uchwycie),
  • różnice wysokości/odchyłki ustawienia w trakcie montażu zespołów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "pomiaru chropowatości" – chropowatość to cecha mikrogeometrii powierzchni i mierzy się ją profilometrem/chropowatościomierzem. Czujnik zegarowy nie jest przeznaczony do rejestracji profilu nierówności w tej skali i nie podaje parametrów typu Ra/Rz.
  • "powiększania obrazu małych przedmiotów" – powiększanie obrazu to funkcja przyrządów optycznych (lupa, mikroskop warsztatowy). Czujnik zegarowy wskazuje wychylenie wskazówki na tarczy, a nie tworzy powiększonego obrazu detalu.
  • "pomiaru kąta" – do pomiaru kąta stosuje się np. kątomierze, przymiary kątowe czy urządzenia optyczne. Czujnik może być pomocniczo użyty w ustawieniach, ale sam w sobie nie jest kątomierzem i nie daje bezpośredniego wyniku w stopniach.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się czujnik zegarowy, najczęściej chodzi o bicie, współosiowość albo ogólnie kontrolę geometrii w montażu i ustawianiu elementów maszyn.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czujnik zegarowy to przyrząd do pomiaru porównawczego małych przemieszczeń końcówki pomiarowej. W warsztacie służy głównie do kontroli geometrii: bicia, współosiowości, równoległości, płaskości oraz do ustawiania detalu lub uchwytu podczas montażu i obróbki.
Najczęściej sprawdza się: bicie promieniowe i osiowe, niewspółosiowość, różnice wysokości, a także pośrednio równoległość i płaskość powierzchni (np. na płycie). Czujnik pokazuje zmianę wskazania podczas ruchu elementu, co pozwala ocenić odchyłkę.
Chropowatość dotyczy mikrogeometrii powierzchni i opisuje się ją parametrami (np. Ra). Do tego potrzebny jest chropowatościomierz/profilometr, który rejestruje profil nierówności. Czujnik zegarowy mierzy przemieszczenia w skali warsztatowej i nie wyznacza parametrów chropowatości.
Tak. Ustawia się czujnik na statywie, końcówkę opiera o powierzchnię wału i obraca wał powoli. Zmiana wskazania (różnica min–max) informuje o biciu. To typowe zastosowanie przy montażu łożysk, kół pasowych, tarcz i podczas ustawiania w uchwycie.
Podstawa musi stać stabilnie (najlepiej na czystej, odtłuszczonej powierzchni), a ramię nie powinno pracować na skrajnym wysięgu. Końcówkę ustaw możliwie prostopadle do mierzonej powierzchni i z niewielkim wstępnym ugięciem. Zmniejsza to błędy i "uciekanie" ustawienia.
Częste błędy to: luźny statyw, zbyt duży wysięg ramienia, ustawienie końcówki pod złym kątem, brak wstępnego ugięcia, zabrudzenia pod podstawą lub na detalu oraz zbyt szybkie poruszanie elementem. Skutkiem są niestabilne wskazania i fałszywe wnioski o geometrii.
Kątomierza używa się wtedy, gdy potrzebny jest bezpośredni wynik w stopniach (np. kontrola kąta fazy, pochylenia, nastaw). Czujnik zegarowy może pomagać w ustawianiu przez pomiar różnic wysokości, ale nie jest przyrządem do pomiaru kąta i nie podaje wyniku kątowego.
Podczas obrotu elementu obserwuje się minimalne i maksymalne wskazanie. Różnica między nimi to wielkość wahań (zwykle interpretowana jako bicie w danym miejscu pomiaru). W praktyce ważne jest też, aby obracać element równomiernie i nie dociskać końcówki pomiarowej.
Wykorzystuje się go m.in. przy osiowaniu elementów, kontroli współosiowości wałów i piast, sprawdzaniu bicia tarcz i kół, ustawianiu detali w uchwytach tokarskich, kontroli równoległości prowadnic oraz przy weryfikacji poprawności złożenia podzespołów przed uruchomieniem.
Warto opanować: typowe zastosowania (bicie, współosiowość, ustawianie), sposób mocowania na statywie, zasady prawidłowego kontaktu końcówki z powierzchnią oraz interpretację różnicy min–max. Dobrą metodą jest przećwiczenie 2–3 pomiarów na wałku i tarczy, zapisując wyniki.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że czujnik zegarowy służy do kontroli niewielkich przemieszczeń i odchyłek geometrycznych detalu (np. bicia, współosiowości, równoległości, płaskości) poprzez porównanie wskazań podczas ruchu elementu.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej dla mechaników (rozdziały o czujnikach i kontroli geometrii)
  • Instrukcje producentów czujników zegarowych (opis budowy, zakres, zastosowania, błędy pomiaru)
  • Zadania praktyczne: pomiar bicia i współosiowości z użyciem statywu magnetycznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego