KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 32.
Diagram czasowy ilustruje działanie licznika
Ilustracja przedstawia diagram czasowy, który ilustruje działanie licznika czasu, opóźniającego załączenie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna odpowiedź opisuje licznik czasu opóźniający załączenie, ponieważ na takim diagramie wyjście zmienia stan dopiero po upływie zadanego czasu od pojawienia się sygnału sterującego. Liczniki zdarzeń reagują na impulsy (zliczają w górę lub w dół), a opóźnienie wyłączenia powoduje utrzymanie stanu po zaniku sygnału wejściowego.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach kluczowe jest rozpoznanie, czy diagram czasowy przedstawia zależność wejście–wyjście w funkcji czasu charakterystyczną dla timera (licznika czasu), czy raczej przebiegi impulsów typowe dla zliczania zdarzeń.

Odpowiedź "czasu, opóźniającego załączenie." pasuje do sytuacji, w której po pojawieniu się sygnału sterującego (np. wejście przechodzi w stan 1) wyjście nie włącza się natychmiast, tylko dopiero po upływie nastawy czasu. Jest to typowa funkcja opóźnionego załączenia (w praktyce spotykana jako timer "on-delay").

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "zdarzeń, zliczającego w górę." – licznik zdarzeń zwiększa wartość na kolejnych impulsach/zboczach i zwykle na diagramie analizuje się serię impulsów oraz warunek osiągnięcia zadanej liczby. To inny mechanizm niż opóźnienie czasowe pojedynczego przejścia wyjścia.
  • "zdarzeń, zliczającego w dół." – analogicznie, tu liczba zdarzeń maleje od wartości początkowej do zera; również wymaga interpretacji impulsów i stanu licznika, a nie opóźnienia reakcji wyjścia na poziom sygnału.
  • "czasu, opóźniającego wyłączenie." – opóźnienie wyłączenia rozpoznaje się po tym, że po zaniku sygnału wejściowego wyjście pozostaje jeszcze przez pewien czas w stanie aktywnym. To "podtrzymanie po wyłączeniu", odwrotne do opóźnienia załączenia.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw znajdź na diagramie moment pojawienia się sygnału sterującego i sprawdź, czy wyjście startuje od razu czy z przesunięciem w prawo (opóźnienie załączenia). Następnie analogicznie oceń zachowanie przy zaniku sygnału (to rozróżni opóźnienie wyłączenia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Licznik czasu (timer) to funkcja, która zmienia stan wyjścia dopiero po upływie zadanego czasu od spełnienia warunku wejściowego. Służy do realizacji opóźnień, podtrzymań i impulsów czasowych w sekwencjach sterowania maszyn.
Opóźnienie załączenia widać wtedy, gdy wejście przechodzi w stan aktywny, a wyjście włącza się dopiero po pewnym czasie (jest "przesunięte w prawo" względem początku sygnału wejściowego). Przy krótkim impulsie wejścia wyjście może nie zdążyć zadziałać.
Opóźnienie wyłączenia występuje, gdy po zaniku sygnału wejściowego wyjście pozostaje jeszcze aktywne przez nastawiony czas. Na wykresie wyjście "kończy się później" niż wejście, co wygląda jak czasowe podtrzymanie stanu.
Licznik czasu reaguje na upływ czasu (sekundy, milisekundy) po spełnieniu warunku. Licznik zdarzeń reaguje na liczbę impulsów lub zboczy sygnału (np. z czujnika). To inne kryterium: czas vs ilość zdarzeń.
Zliczanie w górę stosuje się, gdy chcesz policzyć wykonane sztuki, cykle lub impulsy z enkodera/czujnika i porównać wynik z wartością zadaną. Przykład: odliczanie kolejnych produktów na taśmie do momentu osiągnięcia partii.
Zliczanie w dół wykorzystuje się, gdy startujesz od wartości początkowej i chcesz zejść do zera, aby wyzwolić akcję. Przykład: pozostała liczba cykli do przeglądu, liczba detali do końca zlecenia lub limit operacji w sekwencji.
Najczęstszy powód to skojarzenie słowa "licznik" z impulsami oraz szybkie czytanie wykresu bez sprawdzenia, czy o wyniku decyduje czas czy liczba zboczy. Pomaga nawyk: najpierw oceń, czy na wykresie dominuje przesunięcie czasowe, czy seria impulsów.
Najważniejsze są: moment narastania sygnału wejściowego, moment zmiany wyjścia oraz odcinek czasu między nimi. W timerach analizuje się relację wejście–wyjście w czasie. Jeśli widać głównie impulsy i ich zliczanie, to częściej wskazuje na licznik zdarzeń.
Częste błędy to: pomylenie, które przebiegi są wejściem i wyjściem, nieuwzględnienie opóźnienia przy zaniku sygnału, oraz ignorowanie czasu trwania impulsu (czy jest dłuższy od nastawy). Warto zawsze analizować osobno zachowanie przy włączeniu i przy wyłączeniu.
Ćwicz na krótkich zestawach diagramów: rozpoznawaj opóźnienie załączenia, opóźnienie wyłączenia i impuls czasowy, a osobno liczniki w górę i w dół. Następnie sprawdzaj odpowiedź, rysując własny przebieg wyjścia dla kilku przypadków wejścia (krótki i długi impuls).
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawna odpowiedź opisuje licznik czasu opóźniający załączenie, ponieważ na takim diagramie wyjście zmienia stan dopiero po upływie zadanego czasu od pojawienia się sygnału sterującego.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z automatyki/PLC dotyczące timerów (TON/TOF) i liczników (CTU/CTD)
  • Zadania treningowe z interpretacji przebiegów czasowych wejść/wyjść
  • Dokumentacje środowisk PLC (sekcja: bloki czasowe i liczniki) – jako ćwiczenie czytania opisów funkcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego