KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 37.
Zgodnie z programem przedstawionym na rysunku wyjście %Q0.0 przyjmie stan 1
Ilustracja przedstawia schemat blokowy związany z programowaniem sterowników PLC, co jest istotne w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W programie z rysunku impuls na %I0.0 uruchamia odmierzanie 3 s. Gdy warunek %I0.1 pozostaje równy 0 (brak blokady), dopiero po upływie tego czasu %Q0.0 przechodzi w stan 1. Odpowiedzi z "przez 3 s" lub z %I0.1 dotyczą innej logiki niż pokazana na schemacie.

Pełne wyjaśnienie:

Adresy %I0.0 i %I0.1 oznaczają wejścia cyfrowe, a %Q0.0 wyjście cyfrowe sterownika PLC. Pytanie wymaga odczytania z rysunku, jak zbudowana jest zależność logiczna między wejściami oraz jaki typ funkcji czasowej zastosowano (czy wyjście pojawia się po upływie czasu, czy jest podawane przez zadany czas).

Poprawna interpretacja polega na zauważeniu dwóch elementów:

  • Wyzwalanie czasowe: chwilowe naciśnięcie %I0.0 nie ustawia od razu %Q0.0, tylko rozpoczyna odmierzanie 3 s. To odpowiada zachowaniu opóźnienia załączenia (logika "po 3 s").
  • Warunek zezwolenia/blokady: stan %I0.1 musi być równy 0, aby po odmierzeniu czasu możliwe było ustawienie %Q0.0 w stan 1. Jeśli %I0.1 byłby równy 1, wyjście nie powinno zostać załączone (typowy interlock).

Dlatego odpowiedź "po 3 s od chwilowego naciśnięcia %I0.0, jeżeli %I0.1=0" jest zgodna z układem: wskazuje właściwe wejście wyzwalające oraz właściwy moment przejścia wyjścia w stan 1 (po czasie).

Pozostałe odpowiedzi reprezentują typowe błędy interpretacji schematów PLC:

  • Wariant z "po 3 s od chwilowego naciśnięcia %I0.1" miesza sygnał wyzwalający: to %I0.0 inicjuje działanie czasowe, a %I0.1 pełni rolę warunku.
  • Warianty z "przez 3 s" opisują zachowanie impulsowe (monostabilne), gdzie wyjście utrzymuje stan 1 tylko przez zadany czas. To inny typ funkcji niż opóźnione załączenie.
  • Wariant "przez 3 s … jeżeli %I0.1=0" dodatkowo myli zarówno charakter czasowy, jak i moment pojawienia się stanu 1 na wyjściu.

Na egzaminie warto zrobić szybki "test mentalny": odpowiedzieć sobie, czy czas w schemacie oznacza zwłokę (reakcja po czasie) czy impuls (reakcja przez czas), a następnie sprawdzić, które wejście jest wyzwalaniem, a które tylko warunkiem zezwolenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
%I oznacza obszar wejść cyfrowych sterownika (sygnały z czujników/przycisków), a %Q obszar wyjść (sygnały do elementów wykonawczych). Końcówka 0.0 wskazuje bajt i bit. Dzięki temu wiadomo, który fizyczny kanał I/O jest użyty w logice.
"Po 3 s" oznacza zwłokę: wyjście zmienia stan dopiero po odmierzeniu czasu (typowe opóźnienie załączenia). "Przez 3 s" oznacza impuls: wyjście jest aktywne tylko przez zadany czas od momentu wyzwolenia. Decyduje rodzaj użytego timera/bloku czasowego na rysunku.
Taki warunek zwykle pełni rolę blokady lub zezwolenia (interlock), np. sygnał awaryjny, krańcówka, brak gotowości. W logice PLC często wymaga się, aby wyjście mogło się załączyć tylko wtedy, gdy dodatkowe wejście ma stan bezpieczny (tu: 0).
Najczęstsze pomyłki to: zamiana opóźnienia z impulsem, nieuwzględnienie wejścia reset/disable, oraz mylenie, czy czas liczony jest od narastania sygnału, czy od jego zaniku. Pomaga rysowanie krótkiej osi czasu: impuls wejścia, start odmierzania, chwila zadziałania wyjścia.
Ma znaczenie, gdy logika reaguje na zbocze (krótki impuls) albo gdy sygnał ma tylko zainicjować proces (np. uruchomić timer, sekwencję, przerzutnik). Wtedy wyjście nie musi być aktywne w czasie trzymania przycisku, tylko może zadziałać później, po spełnieniu warunków.
Najpierw ustal: co jest wyzwalaniem (które wejście inicjuje), co jest warunkiem (blokada/zezwolenie) i kiedy pojawia się 1 na wyjściu. Potem porównaj odpowiedzi: te z "po 3 s" pasują do zwłoki, a te z "przez 3 s" do impulsu. Eliminuj sprzeczne opisy.
To informacja, że wyjście cyfrowe jest wysterowane (logiczna "jedynka"), czyli sterownik wysyła sygnał do urządzenia wykonawczego: np. cewki stycznika, lampki, zaworu. W praktyce oznacza rozpoczęcie działania elementu, o ile okablowanie i moduł wyjściowy są poprawne.
Nie zawsze. Może to być dowolny sygnał logiczny, np. brak blokady, tryb automatyczny, zamknięta osłona, brak przepełnienia. Ważne jest, że w tym zadaniu wyjście ma się włączyć tylko wtedy, gdy ten warunek jest spełniony. Interpretację funkcjonalną określa zwykle opis lub rysunek.
Ćwicz na krótkich przykładach LAD/FBD: timery, przerzutniki, blokady. Do każdego przykładu rysuj przebiegi: wejście, timer, wyjście. Następnie odpowiadaj na pytania "kiedy wyjście ma 1?" przy różnych stanach wejść. To buduje nawyk analizy zamiast zgadywania.
Najczęściej są to bloki czasowe typu opóźnienie załączenia (TON) lub opóźnienie wyłączenia (TOF) w standardzie IEC 61131-3. Konkret zależy od rysunku: istotne jest, czy timer uruchamia się zboczem/narastaniem sygnału oraz czy jego wyjście steruje %Q0.0 bezpośrednio czy przez dodatkowe warunki logiczne.
info

Około 27% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W programie z rysunku impuls na %I0.0 uruchamia odmierzanie 3 s."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (opis języków LAD/FBD oraz funkcji czasowych)
  • Siemens, "SIMATIC S7-1200 Programmable controller System Manual" (rozdziały: adresowanie sygnałów I/Q oraz podstawowe bloki czasowe)

Materiały:

  • Podręczniki do IEC 61131-3 (LAD/FBD i timery)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole (np. TIA Portal/STEP 7)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z czytania programów PLC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego