KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 9.
Na podstawie fragmentu algorytmu przedstawionego za pomocą sieci SFC określ, co jest realizowane w kroku 4.
Ilustracja przedstawia fragment algorytmu w postaci sieci SFC (Sequential Function Chart), używanej w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W kroku 4 sieci SFC wykonywane są akcje typu reset dla K1 i K2 (stan zostaje wyzerowany), a dla H1 akcja pamiętana typu set, która utrzymuje stan po opuszczeniu kroku do czasu skasowania w innym kroku. Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Kasowany K1 i K2, pamiętany H1".

Pełne wyjaśnienie:

W sieci SFC (Sequential Function Chart) każdy krok może realizować przypisane do niego akcje. Kluczowe jest rozróżnienie dwóch cech akcji:

  • Co akcja robi z sygnałem – np. ustawia (set) albo kasuje/zeruje (reset).
  • Czy akcja jest pamiętana – czyli czy efekt pozostaje aktywny po opuszczeniu kroku (aż do jawnego skasowania w innym miejscu programu), czy zanika, gdy krok przestaje być aktywny.

W analizowanym kroku 4 z diagramu wynika, że dla sygnałów K1 i K2 wykonywane jest kasowanie (reset). Oznacza to wymuszenie stanu nieaktywnego tych sygnałów w tym etapie sekwencji. Jednocześnie dla sygnału H1 realizowana jest akcja pamiętana (podtrzymanie typu set) – po ustawieniu stan pozostaje utrzymany również po przejściu do kolejnego kroku, dopóki nie pojawi się osobna akcja kasująca.

Dlatego odpowiedź "Kasowany K1 i K2, pamiętany H1" jest zgodna z typem akcji przypisanych do kroku 4.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne kombinacje, typowe dla pomyłek podczas czytania SFC:

  • "Pamiętany K1 i K2, kasowany H1" odwraca role sygnałów (błędne przypisanie set/reset).
  • "Niepamiętany K1 i K2 kasowany H1" miesza dwa różne kryteria (pamiętanie dla K1/K2 i reset dla H1), co nie odpowiada wskazanym akcjom kroku.
  • "Kasowany K1 i K2, nie pamiętany H1" zakłada, że H1 działa tylko w trakcie aktywności kroku, podczas gdy w kroku 4 ma być utrzymany po jego zakończeniu.

W praktyce takie rozróżnienie jest ważne przy projektowaniu sekwencji: reset porządkuje stany po zakończeniu operacji, a akcje pamiętane pozwalają podtrzymać warunek (np. blokadę, zezwolenie, sygnał "tryb pracy") do czasu spełnienia kryterium resetu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SFC (Sequential Function Chart) to język/sposób opisu programu PLC w formie sekwencji kroków i przejść. Krok oznacza stan procesu, a przejście warunek zmiany stanu. Do kroków przypisuje się akcje sterujące wyjściami lub znacznikami.
Trzeba sprawdzić akcje przypisane do kroku: które sygnały są ustawiane, a które kasowane, oraz czy akcje są pamiętane czy nie. Sam numer kroku niczego nie przesądza — znaczenie wynika z opisów/kwalifikatorów akcji w tym kroku.
Akcje pamiętane służą do podtrzymania stanu po opuszczeniu kroku, np. utrzymania zezwolenia, blokady lub sygnału trybu pracy. Pozwala to rozdzielić moment ustawienia sygnału od momentu jego skasowania w innym kroku lub warunku.
"Kasowany" oznacza, że w tym kroku wykonywana jest akcja reset/zerowanie dla danego sygnału (wyjścia lub znacznika). W efekcie sygnał ma zostać wymuszony w stan nieaktywny. To typowe przy kończeniu operacji i porządkowaniu stanu układu.
Akcja niepamiętana działa tylko wtedy, gdy krok jest aktywny — po przejściu do kolejnego kroku jej efekt zwykle zanika. Akcja pamiętana utrzymuje skutek (np. ustawienie) po dezaktywacji kroku, aż do pojawienia się osobnej akcji kasującej.
Tak. Krok może mieć kilka akcji dotyczących różnych sygnałów, np. resetować jedne wyjścia, a inne ustawiać jako pamiętane. To częste w sterowaniu sekwencyjnym, gdy część elementów ma zostać wyłączona, a część ma pozostać aktywna w kolejnych etapach.
Najczęstsze błędy to: pomylenie set z reset, nieuwzględnienie pamiętania (założenie, że wszystko działa tylko w kroku), oraz pominięcie jednego z sygnałów w odpowiedzi. Warto zawsze porównywać odpowiedzi z pełną listą akcji w kroku.
Reset znaczników bywa stosowany przy zakończeniu etapu, aby usunąć warunki pomocnicze (np. potwierdzenia, blokady, sygnały "w trakcie"). Dzięki temu kolejny cykl może wystartować bez pozostawionych stanów z poprzedniego przebiegu.
Ćwicz czytanie sekwencji: krok → akcje → warunek przejścia. Naucz się, co oznacza ustawianie, kasowanie oraz pamiętanie sygnałów. Dobrą metodą jest przerysowanie kroku w postaci listy "co ustawiam", "co resetuję" i "co ma pozostać aktywne".
Oznaczenia typu K1/K2/H1 są umowne i zależą od projektu. O tym, co dzieje się z sygnałem, decyduje typ akcji w kroku (np. ustawienie, kasowanie, pamiętanie). Na egzaminie trzeba opierać się na zapisie SFC, a nie na "intuicji" z nazwy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 39% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Kasowany K1 i K2, pamiętany H1"."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (opis języków PLC, w tym SFC/Sequential Function Chart)
  • CENELEC EN 61131-3 (wydanie europejskie normy IEC 61131-3) – języki programowania sterowników PLC, w tym SFC

Materiały:

  • Podręcznik do programowania PLC obejmujący SFC i akcje kroków
  • Materiały dydaktyczne producentów PLC (kursy podstaw SFC)
  • Przykładowe projekty sekwencyjne SFC/GRAFCET w środowiskach PLC

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego