KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 17.
Dla obiektu zasilanego instalacją elektryczną trójfazową o napięciu znamionowym 400 V maksymalny pobór mocy wynosi 10 kW. Dobierz minimalną wartość prądu znamionowego zabezpieczenia przedlicznikowego, zakładając rezystancyjny charakter odbiorników i pomijając kwestię selektywności zabezpieczeń.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla obciążenia trójfazowego rezystancyjnego przyjmuje się cosφ=1 i liczy prąd z P = √3·U·I. Stąd I = 10 000 W /(√3·400 V) ≈ 14,4 A. Zabezpieczenie dobiera się na wartość nie mniejszą od prądu obliczeniowego, więc minimalnie właściwe jest 16 A (a nie 10 A).

Pełne wyjaśnienie:

W instalacji trójfazowej 400 V (napięcie międzyfazowe) moc czynna dla symetrycznego obciążenia wyraża się wzorem:

P = √3 · U · I · cosφ

W treści podano rezystancyjny charakter odbiorników, więc przyjmujemy cosφ = 1. Podstawiamy dane:

  • P = 10 kW = 10 000 W
  • U = 400 V

Obliczamy prąd obciążenia:

I = P / (√3 · U) = 10 000 / (1,732 · 400) ≈ 10 000 / 692,8 ≈ 14,4 A

Następnie trzeba dobrać minimalną wartość prądu znamionowego zabezpieczenia. W praktyce przyjmuje się, że prąd znamionowy zabezpieczenia nie powinien być mniejszy niż prąd obliczeniowy (dobiera się najbliższą wyższą wartość z typowego szeregu). Ponieważ 14,4 A przekracza 10 A, zabezpieczenie 10 A byłoby zbyt małe. Kolejna typowa wartość powyżej 14,4 A to 16 A, więc to jest poprawny wybór.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 10 A – mniejsze od prądu obliczeniowego; mogłoby powodować nieuzasadnione zadziałania przy poborze bliskim 10 kW.
  • 20 A – zapewniłoby działanie, ale nie jest minimalne (pytanie wymaga najmniejszej wartości spełniającej warunek).
  • 25 A – tym bardziej nie jest minimalne; to przewymiarowanie w kontekście samego obciążenia 10 kW.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich zadaniach najczęściej myli się 400 V z 230 V lub zapomina o czynniku √3. Zawsze sprawdź, czy zadanie dotyczy układu 1-fazowego czy 3-fazowego i czy podany jest charakter odbiornika (tu: rezystancyjny, więc cosφ=1).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru na moc czynną w układzie 3-fazowym: P = √3 · U · I · cosφ. Dla odbiorników rezystancyjnych przyjmij cosφ = 1. Zatem I = P/(√3·U) i dla 10 000 W oraz 400 V wyjdzie ok. 14,4 A.
W układzie trójfazowym zależność między napięciem międzyfazowym a fazowym oraz przesunięcia fazowe powodują, że suma mocy faz daje współczynnik √3 przy zapisie z napięciem międzyfazowym. To standardowy wynik analizy wektorowej wielkości sinusoidalnych w układzie 3-fazowym.
Oznacza to, że prąd i napięcie są w przybliżeniu w fazie, a współczynnik mocy cosφ można przyjąć jako 1. Dzięki temu w obliczeniach prądu nie trzeba uwzględniać mocy biernej ani spadku cosφ, co upraszcza dobór zabezpieczenia.
Jeśli zadanie mówi o instalacji trójfazowej 400 V, zwykle chodzi o napięcie międzyfazowe U=400 V i wtedy stosuje się wzór P = √3·U·I·cosφ. Napięcie 230 V dotyczy napięcia fazowego i byłoby użyte przy innym zapisie lub obwodzie jednofazowym.
Najpierw oblicz prąd obciążenia. Potem wybierz najbliższą wyższą wartość znamionową zabezpieczenia z typowego szeregu (np. 10 A, 16 A, 20 A, 25 A). Minimalne właściwe zabezpieczenie to takie, które nie jest mniejsze niż prąd obliczeniowy.
Dla 10 kW w układzie 3-fazowym 400 V prąd obciążenia wynosi ok. 14,4 A. Zabezpieczenie 10 A ma prąd znamionowy mniejszy niż prąd obliczeniowy, więc przy pracy blisko maksymalnej mocy mogłoby zadziałać (wyłączyć zasilanie), mimo braku uszkodzenia instalacji.
Takie wartości mogłyby działać w praktyce, ale w pytaniu kluczowe jest słowo minimalną. Skoro prąd obliczeniowy to ok. 14,4 A, to najmniejsza typowa wartość powyżej tego prądu to 16 A. 20 A i 25 A nie spełniają kryterium minimalności.
Najczęstsze błędy to: podstawienie 230 V zamiast 400 V, pominięcie √3, zostawienie mocy w kW bez zamiany na W, albo przyjęcie cosφ różnego od 1 mimo informacji o odbiorniku rezystancyjnym. Warto też pamiętać o doborze "w górę" do wartości znamionowej.
Nie. W praktyce selektywność (współdziałanie zabezpieczeń w rozdzielnicy i przed licznikiem) bywa istotna, ale zadanie wyraźnie każe ją pominąć. Na egzaminie oznacza to, że masz dobrać wartość na podstawie samego prądu obliczeniowego i minimalności z podanego szeregu.
Przy ocenie zasilania urządzeń w obiektach z instalacjami gazowymi (np. kotłownie, automatyka, wentylacja, detekcja gazu) trzeba rozumieć parametry elektryczne. Pozwala to wychwycić błędy w dokumentacji, oszacować obciążenia i bezpiecznie współpracować z osobami wykonującymi część elektryczną.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Dla obciążenia trójfazowego rezystancyjnego przyjmuje się cosφ=1 i liczy prąd z P = √3·U·I."

Źródła:

  • Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Three-phase_electric_power - accessed 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): https://pl.wikipedia.org/wiki/Moc_elektryczna - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektrotechniki (obwody prądu przemiennego, moc w układach 1- i 3-fazowych)
  • Tablice i zestawienia wzorów: moc czynna/bierna/pozorna, cosφ
  • Zadania rachunkowe z doboru zabezpieczeń i prądów obliczeniowych dla instalacji nN

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego