W zezie porażennym typowym objawem jest dwojenie (diplopia), wynikające z niesymetrycznego ustawienia oczu spowodowanego niedowładem lub porażeniem mięśni gałkoruchowych. W diagnostyce ortoptycznej ważne jest uzyskanie informacji subiektywnej: jak pacjent widzi dwa obrazy, w jakim kierunku są rozdzielone i czy ich odległość zmienia się w zależności od kierunku spojrzenia.
W praktyce, aby móc wiarygodnie ocenić dwojenie, trzeba zapewnić separację obrazów międzyocznych. Najprostszą metodą jest użycie filtru czerwonego przed jednym okiem. Wtedy obraz bodźca świetlnego dla jednego oka ma inną barwę niż dla drugiego, a pacjent może jednoznacznie powiedzieć, czy widzi jeden czy dwa bodźce oraz gdzie znajduje się obraz "czerwony" względem "białego". W opisie pytania pojawia się bodziec w postaci wąskiej smugi świetlnej, co w badaniach diplopii bywa użyteczne do lepszego określenia orientacji i względnego położenia obrazów.
- "filtr czerwony." – jest właściwy, bo pełni funkcję narzędzia rozdzielającego obrazy obu oczu, umożliwiając subiektywną ocenę dwojenia.
- "pryzmat 10 dpt." – pryzmat służy głównie do kompensacji odchylenia i/lub pomiaru (neutralizacji), a nie jest podstawowym narzędziem do samego wywołania i rozróżnienia dwóch obrazów w badaniu dwojenia opisanym w pytaniu.
- "pryzmat 15 dpt." – analogicznie jak wyżej: sama większa moc nie czyni odpowiedzi właściwą. Bez wskazania celu neutralizacji lub pomiaru odchylenia wybór pryzmatu jest typową pułapką.
- "filtr polaryzacyjny." – filtry polaryzacyjne kojarzą się z innymi metodami separacji (np. w testach z użyciem okularów polaryzacyjnych), ale w kontekście prostego badania diplopii ze smugą świetlną standardowo oczekuje się separacji barwnej (czerwony filtr), a nie polaryzacyjnej.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy dwojenia i "światła", najpierw szukaj odpowiedzi związanej z separacją obrazów (filtry), a dopiero potem rozważ opcje związane z neutralizacją/kompensacją (pryzmaty). To pomaga uniknąć mylenia funkcji przyrządów.
