KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 1.
Do denudacji nie zalicza się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Denudacja obejmuje procesy prowadzące do niszczenia i obniżania powierzchni terenu, m.in. wietrzenie, erozję oraz ruchy masowe. Sedymentacja to natomiast akumulacja, czyli osadzanie transportowanego materiału, a więc proces przeciwny do denudacji.

Pełne wyjaśnienie:

Denudacja to ogół procesów egzogenicznych, które prowadzą do niszczenia, rozdrabniania i usuwania materiału z powierzchni Ziemi, a w efekcie do obniżania i wyrównywania rzeźby terenu. W praktyce szkolnej i terenowej do denudacji zalicza się przede wszystkim:

  • wietrzenie – mechaniczne i chemiczne rozpadanie się skał oraz powstawanie zwietrzeliny,
  • erozję (np. rzeczną) – odspajanie i wynoszenie materiału przez wodę płynącą,
  • powierzchniowe ruchy masowe – grawitacyjne przemieszczanie zwietrzeliny i gruntów (np. spełzywanie, obrywy, osuwiska), które także "zdejmują" materiał ze stoku.

Dlatego odpowiedź "sedymentacji" jest właściwa jako ta, której nie zalicza się do denudacji. Sedymentacja oznacza bowiem osadzanie materiału (akumulację) po etapie transportu. Nie jest to niszczenie podłoża ani usuwanie materiału z danej powierzchni, lecz odkładanie go w innym miejscu (np. w korycie rzeki, na stożku napływowym, w jeziorze, w morzu).

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo opisują procesy typowo denudacyjne:

  • "wietrzenia" – stanowi pierwszy etap przygotowania materiału do dalszego usuwania,
  • "erozji rzecznej" – bezpośrednio usuwa materiał ze zboczy i dna dolin, modelując koryta oraz stoki,
  • "powierzchniowych ruchów masowych" – powodują przemieszczanie i ubytek materiału ze stoków, często inicjując dalszą erozję.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się proces akumulacji/osadzania, zwykle nie należy on do grupy procesów niszczących (denudacyjnych), tylko do budujących formy terenu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Denudacja to zespół procesów egzogenicznych, które powodują niszczenie i obniżanie powierzchni terenu przez usuwanie materiału skalnego. Obejmuje m.in. wietrzenie, erozję oraz ruchy masowe. Jej efektem jest wyrównywanie rzeźby i zmniejszanie deniwelacji.
Sedymentacja oznacza osadzanie (akumulację) materiału po transporcie, czyli odkładanie go w nowym miejscu. Denudacja dotyczy procesów niszczących i usuwających materiał z powierzchni. To przeciwne etapy obiegu materiału: denudacja "zdejmuje", sedymentacja "odkłada".
Najczęściej wymienia się: wietrzenie (rozpad skał), erozję (odspajanie i wynoszenie materiału przez wodę, wiatr, lód) oraz ruchy masowe (grawitacyjne przemieszczanie zwietrzeliny). Wspólną cechą jest ubytek materiału z danej powierzchni.
Wietrzenie to mechaniczne i chemiczne niszczenie skał prowadzące do powstania zwietrzeliny. Jest kluczowe dla denudacji, bo przygotowuje materiał do transportu i usuwania przez erozję oraz ruchy masowe. Bez wietrzenia wiele procesów denudacyjnych byłoby mniej efektywnych.
Erozja rzeczna to niszczenie podłoża przez płynącą wodę: podcinanie brzegów, pogłębianie koryta, rozmywanie skarp i transport rumowiska. W terenie rozpoznasz ją np. po niszach podcięcia, odsłoniętych warstwach osadów i zmianach kształtu koryta po wezbraniach.
Gdy prowadzą do ubytku materiału ze stoku i przemieszczenia go w dół pod wpływem grawitacji. Należą tu m.in. spełzywanie, osuwiska, obrywy czy spływy gruzowe. W ujęciu denudacyjnym ważny jest skutek: "zdejmowanie" zwietrzeliny i odsłanianie podłoża.
Sprawdź, czy proces powoduje ubytek materiału z powierzchni (to denudacja) czy przyrost przez osadzanie (to akumulacja/sedymentacja). Słowa klucze: "osadzanie", "odkładanie", "depozycja" zwykle wskazują na akumulację, a nie denudację.
Często jest powiązany z denudacją, bo po rozdrobnieniu i oderwaniu materiał musi zostać wyniesiony przez czynnik zewnętrzny (wodę, wiatr, lód, grawitację). Jednak samo osadzanie po transporcie (sedymentacja) to już etap akumulacyjny, a nie denudacyjny.
O sedymentacji świadczą formy i środowiska akumulacyjne, np. łachy i odsypy w korycie, stożki napływowe, delty, równiny zalewowe, osady jeziorne lub morskie. Wspólna cecha to odkładanie warstw materiału, a nie niszczenie podłoża.
Najczęstszy błąd to wrzucanie sedymentacji do denudacji "bo też dotyczy materiału skalnego". Inny to utożsamianie denudacji z dowolnym procesem powierzchniowym, bez rozróżnienia niszczenia i akumulacji. Pomaga reguła: denudacja usuwa, sedymentacja odkłada.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Denudacja obejmuje procesy prowadzące do niszczenia i obniżania powierzchni terenu, m.in. wietrzenie, erozję oraz ruchy masowe."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Denudacja - dostęp: 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Sedymentacja - dostęp: 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wietrzenie - dostęp: 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geomorfologii (rozdziały o denudacji, erozji i akumulacji)
  • Notatki z zajęć z geologii dynamicznej i procesów egzogenicznych
  • Mapy geomorfologiczne oraz opisy procesów stokowych i rzecznych w materiałach dydaktycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego