Zużycie środków trwałych w rachunkowości odzwierciedla się poprzez odpisy amortyzacyjne. Są one kosztem działalności (wpływają na wynik finansowy), dlatego typowo ujmuje się je na koncie kosztowym o nazwie "Amortyzacja". Równolegle trzeba pokazać, że narasta skumulowane zużycie danego środka trwałego, ale bez zmiany jego wartości początkowej na koncie aktywów. Do tego służy konto "Umorzenie środków trwałych", które pełni funkcję konta korygującego wartość środka trwałego (umożliwia ustalenie wartości netto).
Dlatego para kont "Amortyzacja" oraz "Umorzenie środków trwałych" odpowiada ewidencji kosztu zużycia i narastającego umorzenia.
- Odpowiedź "Amortyzacja i Rozliczenie kosztów" jest nieadekwatna, bo "Rozliczenie kosztów" (w zależności od przyjętego planu kont) bywa kontem technicznym do przeksięgowań/rozliczeń, a nie kontem pokazującym skumulowane umorzenie środka trwałego.
- Odpowiedź "Amortyzacja i Środki trwałe" miesza konto kosztów z kontem aktywów: amortyzacja nie zmniejsza wartości początkowej na koncie "Środki trwałe", tylko zwiększa umorzenie. Zmianę wartości początkowej stosuje się w innych sytuacjach (np. ulepszenie, likwidacja), a nie przy bieżącej amortyzacji.
- Odpowiedź "Umorzenie środków trwałych i Środki trwałe" pomija ujęcie kosztu w rachunku wyników. Sama ewidencja umorzenia i aktywów nie pokazuje kosztu amortyzacji, który powinien obciążać wynik finansowy w danym okresie.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać schemat myślenia: koszt = "Amortyzacja", a skumulowany odpis = "Umorzenie…". To pozwala odróżnić konta wynikowe od bilansowych i uniknąć typowej pułapki mylenia wartości początkowej z wartością netto środka trwałego.
