KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 45.
Do kondensatora podłączono napięcie zmienne U = 10 V, f = 50 Hz i zmierzono prąd I = 314 mA płynący przez kondensator. Pojemność kondensatora jest równa (skorzystaj z podanego wzoru na reaktancję kondensatora)
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny na reaktancję kondensatora, który jest kluczowy w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw wyznacz reaktancję: Xc = U/I = 10 V / 0,314 A ≈ 31,85 Ω. Następnie użyj zależności Xc = 1/(2πfC), więc C = 1/(2π·50 Hz·31,85 Ω) ≈ 0,0001 F = 0,1 mF. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędów w 2π lub jednostkach.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodzie prądu przemiennego z idealnym kondensatorem prąd zależy od reaktancji pojemnościowej Xc. Dla wartości skutecznych (typowo tak podaje się U i I w zadaniach) można skorzystać z zależności analogicznej do prawa Ohma: I = U/Xc. Stąd w pierwszym kroku wyznaczamy reaktancję:

Xc = U/I = 10 V / 0,314 A ≈ 31,85 Ω.

Drugi krok to powiązanie Xc z pojemnością i częstotliwością:

Xc = 1/(2πfC), więc po przekształceniu C = 1/(2πfXc).

Podstawiamy: C = 1/(2π · 50 Hz · 31,85 Ω) ≈ 0,0001 F.

Teraz konwersja jednostek: 0,0001 F = 1·10-4 F = 0,1 mF (bo 1 mF = 10-3 F). To zgadza się z odpowiedzią "C = 0,1 mF".

Dlaczego pozostałe wartości są błędne:

  • "C = 0,03 mF" jest zbyt małe: przy tak małej pojemności Xc byłaby większa, więc prąd byłby mniejszy niż 314 mA przy 10 V.
  • "C = 1,0 mF" jest 10× za duże: większa pojemność daje mniejszą reaktancję, a więc prąd byłby około 10× większy.
  • "C = 3,14 mF" często wynika z pomylenia roli liczby π (np. pominięcie 2π lub błędna konwersja jednostek); taka pojemność dałaby jeszcze większy prąd niż w pomiarze.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze kontroluj jednostki (Ω, F, Hz, A) i sprawdź "zdroworozsądkowo" kierunek zależności: większa C → mniejsze Xc → większy I.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz reaktancję: Xc = U/I (U w V, I w A). Potem wyznacz pojemność ze wzoru C = 1/(2πfXc). Na końcu przelicz jednostki na mF lub µF, bo najczęściej tu pojawia się błąd.
Wzór korzysta z częstotliwości kątowej ω = 2πf, która wynika z opisu przebiegów sinusoidalnych. Pominięcie 2π daje wynik pojemności zaniżony lub zawyżony (zwykle o ok. 6,28 razy), co często psuje odpowiedź na egzaminie.
Reaktancja pojemnościowa Xc to "opór" kondensatora dla prądu przemiennego (w omach), zależny od częstotliwości i pojemności. Dla kondensatora Xc = 1/(2πfC), czyli rośnie przy mniejszej f lub mniejszej C.
Najczęściej w zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych U i I traktuje się jako wartości skuteczne, o ile nie podano inaczej. Jeśli użyjesz konsekwentnie tego samego typu wartości (skutecznych), zależności impedancyjne typu U=IZ działają poprawnie.
Kluczowe są przedrostki: mA = 10⁻³ A, mF = 10⁻³ F, µF = 10⁻⁶ F. Najpierw licz w SI (A, V, Hz, F), a dopiero potem zamieniaj na mF/µF. To minimalizuje ryzyko pomyłki.
Bo większa pojemność oznacza mniejszą reaktancję: Xc = 1/(2πfC). Skoro Xc maleje, to z zależności I = U/Xc prąd rośnie. To intuicyjna kontrola wyniku: jeśli C wyszła większa, I powinien być większy.
Zrób szybki test: policz Xc = U/I i oceń rząd wielkości. Dla 50 Hz pojemności rzędu 100 µF (0,1 mF) dają reaktancję kilkudziesięciu omów, więc prądy rzędu setek mA przy 10 V są realistyczne.
Najczęściej: (1) pominięcie , (2) brak zamiany mA na A, (3) zła zamiana F na mF/µF, (4) użycie wzoru dla cewki zamiast kondensatora. Pomaga zapis jednostek przy każdym kroku obliczeń.
Idealny kondensator nie ma oporu czynnego jak rezystor, ale ma reaktancję, która zależy od częstotliwości. W praktyce kondensatory mają też straty (ESR), jednak w typowych zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się model idealny z samą reaktancją.
Ćwicz schemat: Xc = U/IC = 1/(2πfXc) oraz konwersje mA, µF, mF. Rozwiązuj kilka wariantów z 50 Hz i różnymi napięciami/prądami, a po każdym zadaniu sprawdzaj rząd wielkości wyniku.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Najpierw wyznacz reaktancję: Xc = U/I = 10 V / 0,314 A ≈ 31,85 Ω."

Źródła:

  • Wikipedia: "Capacitive reactance" (wzór Xc = 1/(2πfC)), https://en.wikipedia.org/wiki/Electrical_reactance#Capacitive_reactance - dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia: "Impedance" (zależność U=IZ dla przebiegów sinusoidalnych i wartości skutecznych w ujęciu impedancyjnym), https://en.wikipedia.org/wiki/Electrical_impedance - dostęp 2026-03-04
  • Alexander, Sadiku: "Fundamentals of Electric Circuits", rozdział o obwodach AC i elementach R, L, C (reaktancja i impedancja), wydanie zależne od publikacji (podstawy teorii obwodów)

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki/elektroniki: rozdział o obwodach prądu przemiennego i reaktancji
  • Zadania rachunkowe z obwodów RC w AC (wartości skuteczne, 50 Hz)
  • Tablice jednostek i przedrostków SI (m, µ, k) oraz ćwiczenia z konwersji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego