KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 33.
Do której grupy należy próbka gleby pobrana z głębokości 20 cm p.p.t., jeśli parametry gleby wynoszą jak poniżej?
— Arsen 20 mg/kg
— Bar 200 mg/kg
— Chrom 100 mg/kg
— Ołów 40 mg/kg
— Rtęć 0,2 mg/kg
Ilustracja przedstawia tabelę z wartościami dopuszczalnych zanieczyszczeń w glebie dla grup A i B, w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
O klasyfikacji próbki do grupy decyduje parametr limitujący, czyli ten, który jako pierwszy przekracza wymagania dla lepszej grupy. W podanych wynikach gleba może spełniać kryteria grupy B, ale nie spełnia grupy A z powodu zbyt wysokiej zawartości chromu. Pozostałe pierwiastki nie przesądzają tu o obniżeniu grupy.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniach o przypisanie próbki gleby do "grupy" kluczowa jest zasada najgorszego wskaźnika: nawet jeśli większość oznaczonych substancji mieści się w wymaganiach dla lepszej grupy, to jeden parametr przekraczający próg dla tej grupy obniża klasyfikację całej próbki.

W praktyce postępuje się tak:

  • sprawdza się, jakiej warstwy dotyczy próbka (tu: 20 cm p.p.t.),
  • porównuje się każde stężenie (mg/kg) z progami dla grup A i B,
  • identyfikuje się parametr limitujący dla grupy A,
  • dobiera się najniższą grupę, w której wszystkie parametry mieszczą się w wymaganiach.

Odpowiedź "Gleba spełnia warunki grupy B, w grupie A nie mieści się zawartość chromu." jest poprawna, bo wskazuje właśnie taki mechanizm: klasyfikacja jest możliwa do grupy B, natomiast do grupy A nie, ponieważ chrom przekracza kryterium dla grupy A (jest parametrem rozstrzygającym).

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów egzaminacyjnych:

  • "…nie mieści się zawartość ołowiu i rtęci." – to błąd polegający na wskazaniu innych pierwiastków niż limitujący; często wynika z kojarzenia ołowiu i rtęci jako najbardziej "toksycznych" bez sprawdzenia progów.
  • "…nie mieści się zawartość arsenu i baru." – analogicznie: wybór parametrów "na oko" zamiast weryfikacji, który konkretnie przekracza wymagania dla grupy A.
  • "Gleba spełnia warunki grupy A…" – to błąd uogólnienia: jeśli kilka wartości wygląda umiarkowanie, student zakłada, że całość spełnia lepszą grupę, pomijając, że jeden metal może przesądzać o klasyfikacji.

Wskazówka na egzamin: zawsze porównuj każdy parametr i szukaj tego, który "psuje" grupę A. To zwykle najszybsza i najpewniejsza metoda rozwiązania zadań klasyfikacyjnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Parametr limitujący to ten składnik, którego stężenie jako pierwsze nie spełnia wymagań dla lepszej grupy. Klasyfikacja próbki jest wtedy obniżana do grupy, w której wszystkie parametry mieszczą się w progach. W praktyce nie liczy się "średnia", tylko wynik najgorszy.
Najpierw ustal warstwę poboru (np. 0–0,25 m), potem porównaj każdy metal/metaloid z progami dla grupy A. Jeśli choć jeden przekracza próg A, sprawdź, czy wszystkie mieszczą się w progach B. Na końcu wskaż, który parametr wyklucza grupę A.
Bo klasyfikacja jest zwykle oparta na zasadzie "najgorszego wskaźnika". Jeden pierwiastek przekraczający próg dla danej grupy powoduje, że cała próbka nie spełnia wymagań tej grupy. To odzwierciedla podejście ostrożnościowe w ochronie środowiska.
Głębokość poboru wskazuje, której warstwy gleby dotyczą wyniki (warstwa powierzchniowa). W wielu klasyfikacjach progi mogą zależeć od głębokości (np. warstwa 0–25 cm vs głębsze). Dlatego na egzaminie trzeba zawsze uwzględnić informację "p.p.t.".
Najczęściej w badaniach gleb spotkasz jednostkę mg/kg (czyli ppm). Ważne jest, by nie mylić jej z mg/l, które dotyczy zwykle wód. Na egzaminie błąd jednostek prowadzi do złego porównania z progami i błędnej klasyfikacji grupy.
Najczęstsze błędy to: wybór pierwiastków "z pamięci" (np. ołów, rtęć) zamiast sprawdzenia wszystkich; pominięcie jednego parametru; założenie, że skoro 4 z 5 wyników jest OK, to całość spełnia lepszą grupę; oraz mieszanie progów z różnych tabel/wersji.
Klasyfikację wykonuje się po analizach laboratoryjnych, np. przy ocenie terenu pod inwestycję, badaniach poremediacyjnych, rozpoznaniu zanieczyszczenia w pobliżu zakładów lub dróg. Wynik może wpływać na decyzje o dalszych badaniach, rekultywacji lub ograniczeniach użytkowania.
Szukaj odpowiedzi, która wskazuje konkretny pierwiastek jako powód niespełnienia grupy A i jednocześnie stwierdza spełnienie grupy B. To odzwierciedla logikę porównania do progów. Odpowiedzi z wieloma pierwiastkami bywają "strzałem" bez sprawdzenia.
Tak. Jeśli stężenia przekraczają również progi dla grupy B, wtedy próbka nie kwalifikuje się do B i wymaga dalszej oceny według wyższej kategorii ryzyka lub innych procedur. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle tak dobrane są dane, by jedna z grup była możliwa.
Ćwicz pracę z tabelami progów: szybkie wyszukiwanie pierwiastka, właściwej warstwy i porównanie wartości. Ucz się zasady parametru limitującego i trenuj na zestawach danych. Dobrą metodą jest zaznaczanie "pierwszego przekroczenia" dla grupy A.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "O klasyfikacji próbki do grupy decyduje parametr limitujący, czyli ten, który jako pierwszy przekracza wymagania dla lepszej grupy."

Materiały:

  • Aktualne tabele progów/klas dla oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi stosowane w Polsce (wersja obowiązująca na dzień nauki)
  • Podręczniki z geochemii środowiska/ochrony gleb omawiające metale ciężkie i interpretację wyników
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji CHM.5: interpretacja wyników badań gleby i zasady poboru próbek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego