KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 1.
Do której grupy urządzeń elektrycznych należy prądnica tachometryczna zainstalowana w układzie napędowym z silnikiem elektrycznym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prądnica tachometryczna (tachoprądnica) w układzie napędowym wytwarza sygnał elektryczny zależny od prędkości obrotowej wału.
Jest więc elementem służącym do uzyskania informacji pomiarowej (sprzężenia zwrotnego) dla regulacji i kontroli pracy napędu, a nie urządzeniem rozruchowym, kompensacyjnym ani zabezpieczającym.

Pełne wyjaśnienie:

Prądnica tachometryczna (często nazywana też tachoprądnicą lub tachogeneratorem) jest elementem, którego głównym zadaniem jest pomiar prędkości obrotowej w układzie napędowym z silnikiem elektrycznym. W praktyce wytwarza napięcie (lub inny sygnał elektryczny) zależny od prędkości obrotowej wału, dzięki czemu układ sterowania może porównać prędkość zadaną z rzeczywistą i odpowiednio skorygować sterowanie silnikiem.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Pomiarowych." – urządzenie nie realizuje bezpośrednio funkcji wykonawczej (jak rozruch), nie "kompensuje" parametrów w sensie urządzeń kompensacyjnych i nie pełni roli zabezpieczenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Rozruchowych." – urządzenia rozruchowe dotyczą doprowadzenia silnika do pracy (np. ograniczania prądu rozruchowego, przełączania uzwojeń, miękkiego startu). Tachoprądnica nie służy do uruchamiania silnika, tylko do uzyskania informacji o prędkości.
  • "Kompensacyjnych." – w układach elektrycznych kompensacja zwykle dotyczy np. zjawisk niepożądanych (w wybranym znaczeniu: poprawy parametrów pracy układu). Tachoprądnica dostarcza sygnału pomiarowego; ewentualna "kompensacja" odbywa się w regulatorze na podstawie tego pomiaru, ale sama prądnica nie jest urządzeniem kompensacyjnym.
  • "Zabezpieczających." – zabezpieczenia to elementy wykrywające stany niebezpieczne i odłączające/ograniczające energię (np. zwarcie, przeciążenie, przegrzanie). Tachoprądnica może pośrednio wspierać kontrolę, ale nie pełni funkcji ochronnej jako zabezpieczenie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli element mierzy wielkość (prędkość, położenie, prąd, napięcie) i przekazuje sygnał do sterowania, to zwykle klasyfikuje się go jako urządzenie pomiarowe (czujnik/przetwornik).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

To prądnica (przetwornik), która generuje sygnał elektryczny zależny od prędkości obrotowej wału.

W napędach jest używana głównie jako źródło informacji pomiarowej do kontroli i regulacji prędkości silnika.

Tachoprądnica służy do uzyskania informacji o prędkości obrotowej (a nie o momencie czy mocy).

Jej sygnał jest wykorzystywany w układzie sterowania jako sprzężenie zwrotne do utrzymania zadanych obrotów.

Ponieważ jej funkcją nie jest wykonanie pracy (rozruch, zasilanie, zabezpieczenie), tylko pomiar parametru ruchu.

Wytwarzany sygnał informuje układ regulacji o rzeczywistych obrotach, co umożliwia korekcję sterowania napędem.

Nie w sensie klasycznych zabezpieczeń.

Zabezpieczenia wykrywają stany niebezpieczne (np. przeciążenie, zwarcie, przegrzanie) i odłączają lub ograniczają energię. Tachoprądnica jedynie dostarcza sygnał pomiarowy, który może być użyty w logice sterowania.

Urządzenia rozruchowe wpływają na sposób uruchamiania silnika (np. ograniczenie prądu, łagodny start, przełączenia).

Urządzenia pomiarowe dostarczają sygnał o stanie pracy (np. prędkość, prąd, temperatura) do sterowania i diagnostyki.

Najczęściej stosuje się ją do sprzężenia zwrotnego prędkości w regulatorach obrotów, stabilizacji prędkości przy zmiennym obciążeniu oraz do kontroli poprawności pracy napędu.

Może też wspierać diagnostykę, gdy porównuje się sygnał z innymi czujnikami.

Częsty błąd to utożsamianie jej z elementem "od napędu", więc wybieranie "rozruchowych".

Inny błąd wynika z mylenia słowa "kontrola" z "zabezpieczeniem". Warto pamiętać: tachoprądnica mierzy prędkość i daje sygnał do regulacji.

W praktyce spotyka się różne rozwiązania pomiaru prędkości: tachoprądnice, enkodery i inne czujniki.

Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie funkcji: jeśli element dostarcza sygnału o prędkości, to pełni rolę pomiarową niezależnie od technologii wykonania.

Najpierw ocenia się, czy sygnał zmienia się wraz ze zmianą prędkości (zależność jakościowa), a potem czy jest stabilny i zgodny z oczekiwanym kierunkiem zmian.

W praktyce wykonuje się pomiary w układzie podczas pracy oraz kontrolę połączeń i stanu mechanicznego sprzęgnięcia.

Ucz się przez funkcję elementu: co robi w układzie (mierzy, zabezpiecza, uruchamia, steruje).

Pomaga mapowanie: czujniki/przetworniki → pomiar; wyłączniki i zabezpieczenia → ochrona; układy startu → rozruch. Na egzaminie to zwykle wystarcza.

info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny elektrotechniki i automatyki napędów
  • Podręczniki i skrypty szkolne z działu: maszyny elektryczne (prądnice) oraz układy napędowe (sprzężenie zwrotne prędkości)
  • Instrukcje serwisowe producentów napędów/układów regulacji, w których opisuje się czujniki prędkości i sprzężenie zwrotne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego