KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 22.
Do której z grup selekcyjnych zostanie przyporządkowany tłok, którego średnica jest równa 94,919 mm?
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika pojazdów samochodowych, kwalifikacja M18.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Grupy selekcyjne tłoków wynikają z tolerancji średnicy i mają przypisane zakresy w dokumentacji producenta. Aby dobrać grupę, porównuje się zmierzoną średnicę 94,919 mm z tabelą zakresów. Ta wartość odpowiada przedziałowi przypisanemu do grupy C.

Pełne wyjaśnienie:

W silnikach, w których stosuje się dobór selekcyjny, tłoki (i często także cylindry lub tuleje) dzieli się na grupy oznaczone literami. Każda grupa odpowiada konkretnemu przedziałowi średnic mieszczącemu się w tolerancji wykonania. Celem jest zachowanie właściwego pasowania tłok–cylinder, czyli przede wszystkim odpowiedniego luzu roboczego.

Aby rozwiązać zadanie, należy wykonać prostą czynność: porównać średnicę 94,919 mm z tabelą zakresów grup selekcyjnych (z dokumentacji producenta albo z tabeli pokazanej na ilustracji w arkuszu). Wartość 94,919 mm wpada do przedziału przypisanego grupie C, dlatego tę grupę należy wskazać.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ oznaczają inne przedziały wymiarowe (mniejsze albo większe średnice). Wybranie niewłaściwej grupy w praktyce skutkuje nieprawidłowym dopasowaniem: zbyt mały luz może zwiększać ryzyko przycierania i zatarcia, a zbyt duży luz może powodować hałas tłoka, spadek szczelności (przedmuchy) i przyspieszone zużycie.

Wskazówki egzaminacyjne i warsztatowe:

  • Mierz tłok mikrometrem zewnętrznym zgodnie z zalecanym miejscem pomiaru (zwykle w określonej odległości od denka i prostopadle do osi sworznia).
  • Dbaj o czystość powierzchni i stały docisk (grzechotka), bo zbyt duży docisk zaniża wynik.
  • Jeśli mierzysz więcej niż raz, sprawdzaj powtarzalność oraz ewentualną owalność/stożkowatość, bo pojedynczy odczyt może wprowadzać w błąd.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To podział tłoków na klasy (np. literowe) odpowiadające różnym przedziałom średnic w ramach tolerancji produkcyjnej. Dzięki temu można dobrać tłok do cylindra tak, aby uzyskać właściwy luz i poprawną pracę silnika.
Najpierw odczytaj średnicę tłoka, a potem porównaj ją z tabelą zakresów dla grup (z dokumentacji/ilustracji). Wybierz tę grupę, której przedział obejmuje podany wynik. Nie zgaduj po literze – liczy się zakres liczbowy.
Różnice średnic w tolerancji są niewielkie, ale wpływają na luz tłok–cylinder. Zbyt mały luz zwiększa tarcie i ryzyko przycierania, a zbyt duży pogarsza szczelność i może powodować stuki. Grupa selekcyjna porządkuje te różnice.
Najczęściej używa się mikrometru zewnętrznego o odpowiednim zakresie (np. 75–100 mm lub 100–125 mm, zależnie od tłoka). Ważne jest ustawienie mikrometru prostopadle do mierzonej powierzchni i stały docisk (grzechotka).
Miejsce pomiaru zależy od zaleceń producenta, ale zwykle nie mierzy się przy denku. Pomiar wykonuje się w określonej strefie płaszcza tłoka i często w kierunku prostopadłym do osi sworznia. To ogranicza wpływ kształtu tłoka na wynik.
Tak. Metal rozszerza się wraz z temperaturą, więc ciepły tłok może mieć większą średnicę niż zimny. W praktyce mierzy się elementy w zbliżonych warunkach temperaturowych i unika nagrzewania dłonią. Na egzaminie przyjmuj warunki jak w zadaniu.
Najczęstsze to: zbyt duży docisk (zaniża wynik), brud/opiłki na powierzchni (zawyża wynik), przekoszenie mikrometru oraz pomiar w innym miejscu niż zalecane. Przy małych tolerancjach taki błąd może przesunąć wynik do sąsiedniej grupy.
Same litery grup (A, B, C, D) nie mają uniwersalnych znaczeń. Zakresy średnic są ustalane przez producenta danego silnika lub zestawu naprawczego. Bez tabeli nie wiadomo, jakie wartości przypisano do danej litery, więc decyzja byłaby zgadywaniem.
Niewłaściwa grupa może dać zły luz montażowy. Zbyt ciasno: wzrost tarcia, przegrzewanie, ryzyko przycierania. Zbyt luźno: hałas, spadek kompresji, większe zużycie oleju i szybsze zużywanie się powierzchni współpracujących.
Ćwicz czytanie tabel doboru, ucz się techniki pomiaru mikrometrem i rozumiej cel doboru selekcyjnego (pasowanie, luz). Na egzaminie zwracaj uwagę na jednostki i zapis z przecinkiem. Trenuj też interpretację wyników blisko granic przedziałów.
info

Statystycznie 27% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że grupy selekcyjne tłoków wynikają z tolerancji średnicy i mają przypisane zakresy w dokumentacji producenta.

Materiały:

  • Podręczniki z budowy i napraw silników spalinowych (rozdziały o tłokach, pasowaniach i doborze selekcyjnym)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (mikrometr, błędy pomiaru, technika pomiaru)
  • Dokumentacja serwisowa producenta silnika/tłoków (tabele grup selekcyjnych i kryteria doboru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego