KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 3)

PYTANIE NR 29.
Do której z wymienionych funkcji logicznych odnosi się przedstawiony na rysunku program?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny związany z kwalifikacją zawodową technik mechatronik, kwalifikacja E19.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna funkcja logiczna wynika z połączenia warunków w programie:
wyjście K1 jest aktywne tylko wtedy, gdy spełniony jest warunek alternatywy (S1 lub S3), jednocześnie spełniony jest warunek koniunkcji z pozostałą częścią układu oraz wejście S2 jest w stanie zanegowanym. Taki zapis daje K1 = (S1 ∨ S3) ∧ S2̅.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu trzeba przetłumaczyć strukturę programu (najczęściej LD/FBD) na zapis algebry Boole'a. Kluczowe są trzy kroki: (1) rozpoznanie, które sygnały są połączone jako OR (gałęzie równoległe), (2) które warunki tworzą AND (połączenie szeregowe warunków), oraz (3) gdzie występuje NOT (negacja, zwykle zaznaczona kreską nad symbolem lub kółkiem negacji).

Dla wyjścia K1 weryfikujemy, jakie warunki muszą zajść, aby wyjście było w stanie 1. Jeżeli w programie warunek jest spełniony, gdy aktywne jest S1 lub S3, to w zapisie boolowskim odpowiada temu nawias: (S1 ∨ S3). Następnie, jeśli ta część logiki jest połączona z kolejnym warunkiem w szeregu, oznacza to koniunkcję, czyli . Jeżeli dodatkowo drugi warunek jest pokazany jako zanegowany sygnał S2̅, to w równaniu musi wystąpić negacja: S2̅.

Ostatecznie otrzymujemy: K1 = (S1 ∨ S3) ∧ S2̅. Ten zapis oznacza, że K1 zadziała tylko wtedy, gdy co najmniej jeden z sygnałów S1 lub S3 ma stan 1, a jednocześnie S2 ma stan 0 (bo jest zanegowane).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi bywają wybierane błędnie?

  • Odpowiedzi bez nawiasu często wynikają z pomylenia priorytetów działań lub złożenia OR i AND w złej kolejności (co zmienia warunek zadziałania).
  • Warianty z niezanegowanym S2 wynikają z przeoczenia kreski negacji albo z błędnego założenia, że "S2 też musi być włączone".
  • Warianty z innym miejscem OR (np. OR z S2) zwykle pochodzą z mylenia gałęzi równoległej z szeregową i nieuważnego odczytu topologii programu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zaznacz w myślach (lub na brudnopisie) miejsca OR, wpisz je w nawias, a dopiero potem dopisz AND oraz negacje. To ogranicza ryzyko błędu priorytetu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis (S1 ∨ S3) oznacza alternatywę (OR): warunek jest spełniony, gdy co najmniej jeden z sygnałów S1 lub S3 ma stan 1. W praktyce odpowiada to gałęziom równoległym w logice drabinkowej lub bramce OR w schemacie.
Symbol S2̅ oznacza negację (NOT) sygnału S2. Warunek jest spełniony, gdy S2 ma stan 0. W programach PLC może to odpowiadać stykowi normalnie zamkniętemu (NC) lub odwróceniu sygnału przed użyciem w logice.
Najczęściej: połączenie "w szeregu" warunków daje AND (wszystkie muszą być spełnione), a rozgałęzienie na równoległe ścieżki daje OR (wystarczy jedna ścieżka). Potem taki układ zapisuje się w algebrze Boole'a.
Nawiasy pokazują, które warunki tworzą jedną grupę, np. OR pomiędzy dwoma sygnałami. Bez nawiasów łatwo zmienić znaczenie całej funkcji, bo inne będzie grupowanie działań. W zadaniach egzaminacyjnych nawias często decyduje o jedynej poprawnej odpowiedzi.
Najczęstszy błąd to przeoczenie kreski/kółka negacji i potraktowanie S2̅ jak S2. Drugi błąd to mylenie NOT z "awarią czujnika". Na egzaminie trzeba czytać to formalnie: S2̅ oznacza spełnienie warunku przy stanie 0 na wejściu S2.
Wyjście K1 będzie w stanie 1, gdy S2 = 0 oraz jednocześnie S1 = 1 lub S3 = 1. Jeśli S2 przejdzie na 1, to negacja przestaje być spełniona i K1 gaśnie niezależnie od S1 i S3.
Wybierz 2–3 charakterystyczne przypadki i sprawdź, czy zgadzają się z intuicją programu: (1) S2=1 → K1 musi być 0, (2) S2=0 i S1=0 i S3=0 → K1 musi być 0, (3) S2=0 i S1=1 → K1 powinno być 1. To często wystarcza.
W równaniu S2̅ to formalna operacja NOT. W drabince PLC często realizuje się ją przez styk NC (normalnie zamknięty) przypisany do bitu S2. Efekt logiczny jest ten sam: warunek przechodzi, gdy bit S2 ma stan 0.
Tak, bo priorytet wpływa na sens funkcji. W praktyce na egzaminie i tak należy stosować nawiasy, aby jednoznacznie pokazać, co jest OR, a co jest AND. To minimalizuje ryzyko błędnej interpretacji przez zdającego i sprawdzającego.
Ćwicz tłumaczenie między trzema formami: opis słowny, drabinka/schemat bramek oraz równanie Boole'a. Rozwiązuj zadania na: OR w nawiasie, AND w szeregu oraz negacje wejść. Dodatkowo trenuj szybkie testowanie przypadków, by wychwycić błędy.
info

Około 27% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Taki zapis daje K1 = (S1 ∨ S3) ∧ S2̅."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw logiki cyfrowej (algebra Boole'a)
  • Podręcznik/ćwiczenia z programowania PLC w języku drabinkowym (LD) i schematach funkcyjnych (FBD)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z rozpoznawania funkcji logicznych na podstawie programu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego