Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC9 - WRZESIEŃ 2015



PYTANIE NR 23.
Do obróbki wielowypustu na wale nie używa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pogłębiacz walcowy służy do obróbki otworów (np. wykonania walcowego pogłębienia pod łeb śruby), a nie do kształtowania zarysów wielowypustu na wale. Wielowypusty wykonuje się m.in. przez frezowanie (np. frezem ślimakowym lub kształtowym) oraz przez obróbkę ścierną narzędziami profilowymi.

Pełne wyjaśnienie:

Wielowypust na wale to zarys (rowki i wypusty) wykonywany na powierzchni zewnętrznej wału, aby przenosić moment obrotowy i pozycjonować element współpracujący (np. piastę). Dlatego do jego wykonania stosuje się narzędzia i metody przeznaczone do kształtowania profilu na walcowych powierzchniach zewnętrznych.

Odpowiedź "pogłębiacza walcowego." jest poprawna, ponieważ pogłębiacz walcowy jest narzędziem do obróbki otworów: wykonuje walcowe pogłębienia, gniazda pod łby śrub lub pogłębienia pod osadzenie elementu w otworze. Nie jest to narzędzie do nacinania rowków wielowypustu na zewnętrznej powierzchni wału.

Pozostałe narzędzia mogą być kojarzone z wykonywaniem profili podobnych do uzębień/wielowypustów:

  • "freza ślimakowego." – frezy ślimakowe są stosowane w obróbce obwiedniowej zarysów (klasycznie w uzębieniach, a w praktyce także w profilach wymagających obwiedniowego kształtowania). To narzędzie jest typowo łączone z wykonywaniem złożonych zarysów na elementach obrotowych.
  • "ściernicy kształtowej." – ściernica kształtowa (profilowa) służy do szlifowania zadanego profilu. Szlifowanie profili jest wykorzystywane, gdy wymagana jest wysoka dokładność, mała chropowatość lub obróbka po hartowaniu.
  • "freza kształtowego." – frez kształtowy ma zarys odpowiadający docelowemu kształtowi rowka/wypustu, więc może służyć do wykonywania profili rowkowych na częściach, w tym do obróbki zarysów o określonej geometrii.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się wał i wielowypust, myśl o narzędziach do profili na zewnętrznych powierzchniach (frezowanie/szlifowanie/broczowanie), a jeśli pojawia się pogłębiacz – skojarz go z otworami i gniazdami pod łby śrub.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest wielowypust na wale i do czego służy?
Wielowypust to układ wypustów i rowków na wale (lub w piaście), który umożliwia przenoszenie momentu obrotowego oraz ustalanie kątowe elementów. W porównaniu z klinem często lepiej rozkłada obciążenia i pozwala na osiowe przesuwanie połączenia.
Jakie metody obróbki stosuje się do wykonania wielowypustów?
W praktyce spotyka się m.in. frezowanie (w tym obwiedniowe i kształtowe), przeciąganie/broczowanie (często dla wielowypustów wewnętrznych) oraz szlifowanie profili przy wymaganej wysokiej dokładności lub po obróbce cieplnej.
Dlaczego pogłębiacz walcowy nie nadaje się do obróbki wielowypustu?
Pogłębiacz walcowy jest narzędziem do obróbki otworów: wykonuje walcowe pogłębienia pod łby śrub lub gniazda. Wielowypust jest zarysem na powierzchni wału, więc wymaga narzędzi do nacinania/szlifowania rowków, a nie pogłębiania otworu.
Co to jest frez ślimakowy i gdzie się go wykorzystuje?
Frez ślimakowy (hob) to narzędzie do obróbki obwiedniowej zarysów, najczęściej kojarzone z uzębieniami. W technologii wytwarzania profili na elementach obrotowych bywa stosowany tam, gdzie potrzebne jest kształtowanie zarysu metodą obwiedniową w procesie frezowania.
Kiedy wybiera się ściernicę kształtową do profilu wielowypustu?
Ściernicę kształtową wybiera się zwykle wtedy, gdy wymagana jest wysoka dokładność wymiarowa i kształtu, mała chropowatość albo gdy element jest po hartowaniu i skrawanie byłoby trudne. Szlifowanie profilu pomaga też uzyskać powtarzalność w produkcji.
Jak rozpoznać w zadaniu, że chodzi o narzędzie do otworów, a nie do wału?
Słowa kluczowe to m.in. "otwór", "pogłębienie", "gniazdo pod łeb śruby", "rozwiercanie" – wtedy myślisz o wiertłach, rozwiertakach i pogłębiaczach. Dla "wału", "rowka", "wypustu", "wielowypustu" typowe są frezy, dłutowanie, broczowanie lub szlifowanie.
Jakie błędy najczęściej robi się przy doborze narzędzi do wielowypustów?
Typowe pomyłki to wybór narzędzia "od otworów" (np. pogłębiacza) do operacji na wale, mylenie frezowania kształtowego z obwiedniowym oraz nieuwzględnienie stanu materiału (np. po hartowaniu), gdzie zamiast frezowania może być potrzebne szlifowanie.
Czy frez kształtowy zawsze jest najlepszy do wykonywania wielowypustu?
Nie zawsze. Frez kształtowy może być dobrym wyborem dla określonych geometrii i mniejszych serii, ale w produkcji liczy się też wydajność, dokładność i dostępność narzędzi. Dla wysokiej dokładności po obróbce cieplnej lepsze bywa szlifowanie, a dla innych przypadków obróbka obwiedniowa.
Jakie parametry jakościowe są ważne przy wielowypuście na wale?
Ważne są m.in. dokładność profilu, tolerancje wymiarów (szerokość zębów/rowków), bicie i współosiowość, chropowatość powierzchni roboczych oraz brak zadziorów. Te cechy wpływają na pasowanie, zużycie, hałas i zdolność przenoszenia momentu.
Jak uczyć się rozpoznawania narzędzi na egzamin technika mechanika?
Najlepiej łączyć nazwę narzędzia z jego typowym efektem obróbki: pogłębiacz → pogłębienie otworu, rozwiertak → wykańczanie otworu, frez → kształtowanie powierzchni/rowków, ściernica → szlifowanie. Pomaga też rozwiązywanie zadań z marszrut technologicznych.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Pogłębiacz walcowy służy do obróbki otworów (np. wykonania walcowego pogłębienia pod łeb śruby), a nie do kształtowania zarysów wielowypustu na wale."

Źródła:

  • Sandvik Coromant – strona wiedzy: "Spline milling" (obróbka wielowypustów) – https://www.sandvik.coromant.com/ (sekcja Knowledge / Milling) - dostęp 2026-02-28
  • Sandvik Coromant – strona wiedzy: "Gear milling / Hobbing" (frezowanie obwiedniowe frezem ślimakowym) – https://www.sandvik.coromant.com/ (sekcja Knowledge) - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (EN) – "Counterbore" (pogłębianie walcowe otworów) oraz "Spline (mechanical)" (pojęcie wielowypustu) – https://en.wikipedia.org/wiki/Counterbore oraz https://en.wikipedia.org/wiki/Spline_(mechanical) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii maszyn (działy: obróbka skrawaniem, uzębienia/wielowypusty)
  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (działy: frezy do uzębień/wielowypustów, szlifowanie profili)
  • Materiały szkoleniowe dotyczące obróbki wielowypustów (frezowanie obwiedniowe, frezowanie kształtowe, szlifowanie)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego