KWALIFIKACJA MEC8 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 14.
Do obróbki wykańczającej otworu ϕ30H7 należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tolerancja H7 wskazuje na wymaganą dużą dokładność średnicy otworu, typową dla obróbki wykańczającej. Do uzyskania takiej dokładności po wcześniejszym wierceniu stosuje się rozwiertak. Wiertło kręte służy głównie do wykonania otworu zgrubnie, a pogłębiacz i nawiertak mają inne zadania (fazowanie, gniazda, naprowadzenie).

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie ϕ30H7 (średnica 30 z polem tolerancji H7) oznacza, że otwór ma być wykonany z podwyższoną dokładnością wymiarową, typową dla pasowań i montażu elementów współpracujących (np. sworzni, tulei, osadzeń). Taki poziom dokładności uzyskuje się zwykle przez obróbkę wykańczającą, a nie przez samo wiercenie.

W praktyce technologicznej najpierw wykonuje się otwór wstępny (np. wiercenie z naddatkiem), a następnie przeprowadza operację, która poprawia zarówno dokładność średnicy, jak i jakość powierzchni. Narzędziem typowo przeznaczonym do tego celu jest rozwiertak, dlatego odpowiedź "rozwiertak." jest właściwa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "pogłębiacz." – pogłębiacz stosuje się do wykonywania pogłębień (np. gniazd pod łby śrub), fazek lub obróbki stożkowej/czołowej. Nie jest to narzędzie podstawowe do uzyskania dokładnej średnicy całego otworu w klasie H7.
  • "wiertło kręte." – wiertło służy do wykonania otworu, ale typowo zapewnia mniejszą dokładność i gorszą chropowatość niż wymagania kojarzone z wykańczaniem w tolerancji H7. Wiertło jest etapem wstępnym, po którym często stosuje się rozwiercanie.
  • "nawiertak." – nawiertak służy głównie do wykonania nakiełka/naprowadzenia lub rozpoczęcia wiercenia, aby kolejne narzędzie nie "uciekało". Nie jest narzędziem do precyzyjnego wykańczania średnicy otworu na całej długości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się pole tolerancji (np. H7) oraz sformułowanie "obróbka wykańczająca otworu", najczęściej chodzi o operacje typu rozwiercanie (lub inne wykańczające), a nie o samo wiercenie czy pogłębianie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwiertak to narzędzie do wykańczającej obróbki otworów. Stosuje się go zwykle po wierceniu, aby uzyskać dokładniejszą średnicę, lepszą współosiowość i gładszą powierzchnię. Jest typowym wyborem, gdy na rysunku pojawia się wymaganie wysokiej dokładności (np. H7).
Wiercenie wiertłem krętym jest operacją głównie zgrubną: średnica może "pływać" przez bicie, ugięcie narzędzia i warunki skrawania, a chropowatość bywa zbyt duża. Dla tolerancji typu H7 zazwyczaj potrzebna jest operacja wykańczająca, np. rozwiercanie.
Oznacza nominalną średnicę otworu 30 oraz pole tolerancji H7 wg systemu ISO tolerancji. W praktyce sygnalizuje to wymaganie wykonania otworu z podwyższoną dokładnością, często pod pasowanie z wałkiem lub elementem montażowym.
Najczęściej stosuje się rozwiertak, bo jest zaprojektowany do poprawy dokładności średnicy i jakości powierzchni. W zależności od wymaganej dokładności i technologii mogą występować też inne metody, ale w typowych zadaniach egzaminacyjnych "wykańczanie otworu" wskazuje na rozwiercanie.
Pogłębiacz służy głównie do wykonywania pogłębień i faz (np. gniazda pod łeb śruby, fazowanie krawędzi), a rozwiertak do dokładnego wykończenia średnicy otworu na całej długości. To różne cele technologiczne, mimo że oba pracują "w otworze".
Nawiertaka używa się na początku, aby wykonać nakiełek/stożkowe naprowadzenie i ułatwić prawidłowe rozpoczęcie wiercenia (bez ześlizgu). Nie jest to narzędzie do uzyskania końcowej dokładności średnicy, tylko do poprawnego prowadzenia kolejnej operacji.
Typowy schemat to: wiercenie (zostawienie niewielkiego naddatku) → ewentualnie inne operacje przygotowawcze → rozwiercanie do wymiaru i tolerancji. Kluczowe jest, by końcowe narzędzie było przeznaczone do obróbki wykańczającej, a nie tylko do wykonania otworu.
Najczęściej wybiera się narzędzie "od otworów" bez uwzględnienia, że chodzi o wykańczanie. Typowe pomyłki to wskazanie wiertła (bo "robi otwór") albo pogłębiacza (bo "poprawia otwór"), mimo że ich przeznaczenie nie jest uzyskanie dokładnej średnicy w klasie H7.
W typowych zastosowaniach pogłębiacz nie jest narzędziem do uzyskiwania dokładnej średnicy całego otworu w klasie H7. Jego zadaniem są zwykle pogłębienia czołowe/stożkowe i fazy. Dla dokładnej średnicy otworu najczęściej stosuje się rozwiertak lub inne operacje wykańczające.
Zwróć uwagę na słowa typu "obróbka wykańczająca otworu" oraz na występowanie pola tolerancji (np. H7). To sygnał, że wymagane jest narzędzie/operacja podnosząca dokładność po wierceniu. W zestawach odpowiedzi takim narzędziem jest zwykle rozwiertak.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Tolerancja H7 wskazuje na wymaganą dużą dokładność średnicy otworu, typową dla obróbki wykańczającej."

Źródła:

  • ISO 286-2:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance classes and limit deviations
  • Wikipedia (PL): "Rozwiertak" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozwiertak (dostęp: 2026-03-01)
  • Sandvik Coromant, Knowledge: Reaming (opis procesu i zastosowań) – https://www.sandvik.coromant.com/en-gb/knowledge/reaming (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/poradniki z zakresu obróbki skrawaniem (dział: obróbka otworów, rozwiercanie)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (rozwiertaki, pogłębiacze) – opisy zastosowań
  • Materiały dydaktyczne BHP i technologii mechanicznej dla kierunków mechanicznych (ćwiczenia z doboru narzędzi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego