KWALIFIKACJA TKO5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 13.
Do oceny skuteczności ochrony przeciwporażeniowej przed dotykiem pośrednim w układzie IT niezbędne jest wykonanie pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie IT przy pierwszym zwarciu doziemnym zwykle nie dochodzi do samoczynnego wyłączenia, więc nie ocenia się ochrony przez pętlę zwarcia ani czas zadziałania. Skuteczność ochrony przy dotyku pośrednim weryfikuje się warunkiem Ra × Id ≤ 50 V (lub 25 V), dlatego niezbędny jest pomiar rezystancji uziomu ochronnego (Ra).

Pełne wyjaśnienie:

W układzie sieciowym IT punkt neutralny jest izolowany od ziemi lub uziemiony przez dużą impedancję. Z tego powodu pierwsze zwarcie doziemne powoduje zwykle jedynie niewielki prąd doziemny, a zasilanie zazwyczaj nie jest automatycznie wyłączane.

Dlatego ocena skuteczności ochrony przeciwporażeniowej przy dotyku pośrednim (dotyk dostępnej części przewodzącej, która znalazła się pod napięciem wskutek uszkodzenia) w układzie IT opiera się na sprawdzeniu, czy napięcie dotykowe nie przekroczy wartości bezpiecznej. W praktyce weryfikuje się to warunkiem zależnym od rezystancji uziemienia oraz prądu pierwszego doziemienia, zapisywanym jako: Ra × Id ≤ 50 V (warunki normalne) albo Ra × Id ≤ 25 V (warunki szczególne).

Z tego wynika, że aby móc ocenić spełnienie warunku, trzeba znać Ra, czyli rezystancję związaną z uziemieniem ochronnym (suma rezystancji uziomu ochronnego i przewodu ochronnego). Stąd poprawny jest pomiar "rezystancji uziomu ochronnego" jako kluczowego składnika Ra.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "impedancji pętli zwarciowej" – to typowy pomiar w układach, w których skuteczność ochrony wiąże się z szybkim wyłączeniem przy zwarciu (często TN). W IT przy pierwszym doziemieniu mechanizm jest inny, a pętla zwarciowa nie jest podstawą tej oceny.
  • "rezystancji izolacji stanowiska" – w układzie IT stosuje się monitoring stanu izolacji (IMD/UKSI) do wykrycia pierwszego uszkodzenia, ale nie jest to pomiar służący bezpośrednio do potwierdzenia warunku Ra × Id dotyczącego napięcia dotykowego.
  • "czasu wyłączania" – w IT przy pierwszym doziemieniu z reguły nie wymaga się natychmiastowego samoczynnego wyłączenia; liczy się szybkie wykrycie (IMD/UKSI) i usunięcie uszkodzenia zanim wystąpi drugie doziemienie.

W praktyce (np. w instalacjach wymagających ciągłości zasilania) poprawna diagnostyka łączy: monitoring izolacji do wykrywania uszkodzeń oraz pomiary uziemienia w ramach sprawdzeń okresowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Układ IT to sieć, w której punkt neutralny jest izolowany od ziemi lub uziemiony przez dużą impedancję. Przy pierwszym zwarciu doziemnym prąd jest zwykle mały, więc zasilanie często nie jest od razu wyłączane, a kluczowe staje się wykrycie uszkodzenia i ograniczenie napięć dotykowych.
Bo prąd pierwszego doziemienia jest zwykle ograniczony przez wysoką impedancję (izolację) sieci względem ziemi. W efekcie zabezpieczenia nadprądowe mogą nie zadziałać natychmiast. Zamiast tego stosuje się kontrolę stanu izolacji (IMD/UKSI) i organizuje szybkie usunięcie uszkodzenia.
To kryterium oceny ochrony przy dotyku pośrednim: iloczyn Ra (rezystancji uziemienia ochronnego wraz z przewodem ochronnym) i Id (prądu pierwszego doziemienia) nie może dać napięcia dotykowego większego niż 50 V w warunkach normalnych (lub 25 V w szczególnych).
Kluczowe jest potwierdzenie, że spełniony jest warunek zależny od Ra i Id. W praktyce oznacza to konieczność wykonania pomiaru rezystancji uziomu ochronnego (składnika Ra). Monitoring izolacji IMD/UKSI jest ważny eksploatacyjnie, ale nie zastępuje pomiaru uziemienia.
Może być wykonywany w określonych konfiguracjach i analizach, ale nie jest podstawowym pomiarem do oceny skuteczności ochrony przy pierwszym doziemieniu w IT. W IT logika ochrony różni się od TN/TT, bo pierwsze doziemienie nie musi powodować szybkiego samoczynnego wyłączenia zasilania.
IMD/UKSI monitoruje stan izolacji sieci względem ziemi i sygnalizuje pierwsze uszkodzenie (doziemienie), co pozwala utrzymać ciągłość zasilania i zaplanować naprawę. Nie zastępuje jednak pomiaru rezystancji uziomu, który jest potrzebny do weryfikacji ograniczenia napięcia dotykowego.
Najczęstsze pomyłki to: przenoszenie zasad z TN/TT (wybór pętli zwarcia lub czasu wyłączenia), mylenie monitoringu izolacji z pomiarem weryfikacyjnym skuteczności ochrony oraz nieodróżnianie pojęć "rezystancja uziomu" i "rezystancja izolacji". Pomaga zapamiętać zależność Ra × Id.
Pomiary uziemień wykonuje się podczas sprawdzania instalacji, m.in. przy odbiorze po montażu, po zmianach/naprawach oraz w ramach sprawdzeń okresowych. Celem jest potwierdzenie, że uziemienie zapewnia bezpieczne warunki przy uszkodzeniach i ogranicza napięcia dotykowe.
Pomiar rezystancji izolacji to zwykle badanie okresowe lub odbiorcze wykonywane miernikiem według procedury sprawdzania instalacji. Monitoring IMD to ciągła kontrola w trakcie pracy układu IT, która wykrywa pierwsze doziemienie i generuje alarm. To różne cele i różne metody.
Urządzenia SRK pracują w środowisku o wysokich wymaganiach bezpieczeństwa i niezawodności. Poprawne uziemienie ochronne szaf, obudów i konstrukcji ogranicza ryzyko porażenia przy uszkodzeniach oraz zmniejsza skutki zakłóceń. Dlatego w praktyce utrzymania ruchu regularnie weryfikuje się parametry uziemień.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 31% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "W układzie IT przy pierwszym zwarciu doziemnym zwykle nie dochodzi do samoczynnego wyłączenia, więc nie ocenia się ochrony przez pętlę zwarcia ani czas zadziałania."

Źródła:

  • PN-HD 60364-4-41:2017-09, Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym (wymagania dla układów sieciowych, w tym IT)
  • PN-HD 60364-6, Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Sprawdzanie (zakres oględzin, prób i pomiarów, w tym uziemień ochronnych)

Materiały:

  • PN-HD 60364-4-41:2017-09 – rozdziały dotyczące ochrony przeciwporażeniowej i układów IT
  • PN-HD 60364-6 – wymagania dotyczące sprawdzania instalacji (oględziny, próby i pomiary)
  • Instrukcje producentów urządzeń IMD/UKSI stosowanych w układach IT (zasada działania i interpretacja alarmów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego