KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 33.
Do oddzielenia nasion grochu od owsa należy zastosować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tryjer rozdziela nasiona na podstawie kształtu w cylindrze z gniazdami: kuliste ziarna grochu mogą wpadać do gniazd, a wydłużone ziarna owsa przemieszczają się dalej. Żmijka służy do transportu, wialnia do oddzielania lekkich zanieczyszczeń powietrzem, a płótniarka wykorzystuje tarcie/szorstkość.

Pełne wyjaśnienie:

W mieszaninie nasion grochu i owsa kluczowa jest różnica kształtu: groch ma ziarna zwykle bardziej kuliste, a owies wydłużone. Do takiej separacji stosuje się tryjer, czyli sortownik cylindryczny/bębnowy z gniazdami (wgłębieniami). Podczas obrotu cylindra ziarna o odpowiednim kształcie i wymiarach (np. kuliste) wpadają do gniazd i są odprowadzane inną drogą, a pozostałe ziarna przesuwają się dalej, co umożliwia rozdział gatunków.

Odpowiedź "tryjer." jest więc właściwa, bo wykorzystuje dokładnie tę cechę fizyczną, która odróżnia groch od owsa w praktyce czyszczenia materiału siewnego.

Pozostałe propozycje dotyczą innych funkcji lub innych kryteriów rozdziału:

  • "żmijkę." (przenośnik ślimakowy) stosuje się do transportu materiałów sypkich. Urządzenie przemieszcza ziarno, ale nie realizuje celowego sortowania wg kształtu, więc nie rozwiązuje problemu domieszki owsa w grochu.
  • "wialnię." wykorzystuje strumień powietrza do oddzielania zanieczyszczeń lżejszych (plewy, kurz) lub do wstępnego czyszczenia. Przy grochu i owsie różnice aerodynamiczne nie są głównym, pewnym kryterium rozdziału gatunków.
  • "płótniarkę." stosuje się do rozdziału na podstawie tarcia i szorstkości powierzchni (zachowania nasion na powierzchniach roboczych). To inne kryterium niż kształt i zwykle nie jest podstawowym wyborem do oddzielenia grochu od owsa.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę doboru: kształt → tryjer, lekkość/pyły → wialnia, tarcie/szorstkość → płótniarka, a transport → żmijka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tryjer to sortownik cylindryczny/bębnowy z gniazdami, który rozdziela nasiona głównie według kształtu i wymiarów. W praktyce używa się go do doczyszczania materiału siewnego, gdy w partii są domieszki innych nasion różniących się formą (np. kuliste vs wydłużone).
Groch i owies różnią się przede wszystkim kształtem (kuliste vs wydłużone), a to jest kryterium pracy tryjera. Wialnia opiera się na przepływie powietrza i lepiej usuwa lekkie zanieczyszczenia (plewy, kurz) niż rozdziela dwa gatunki ziaren o podobnej "ciężkości" w strumieniu powietrza.
Żmijka (przenośnik ślimakowy) to urządzenie do transportu materiałów sypkich, np. ziarna, śruty czy nawozów. Przenosi materiał wzdłuż rury/koryta dzięki obracającemu się ślimakowi. Nie jest to maszyna do sortowania, więc sama z siebie nie oddziela grochu od owsa.
Tryjer wykorzystuje głównie kształt oraz dopasowanie ziaren do gniazd w cylindrze. Ziarna, które mieszczą się w gniazdach, są unoszone i odprowadzane osobnym kanałem, a pozostałe przemieszczają się dalej. Dzięki temu możliwy jest rozdział domieszek o innym kształcie.
Wialnia rozdziela materiał dzięki strumieniowi powietrza oraz często sitom. Powietrze unosi frakcje lekkie (pył, plewy), a cięższe ziarno opada. Jest bardzo przydatna przy wstępnym czyszczeniu po zbiorze, ale nie zawsze zapewnia rozdział gatunków różniących się głównie kształtem.
Płótniarka to maszyna sortująca wykorzystująca różnice w tarciu i szorstkości powierzchni nasion. Stosuje się ją, gdy zanieczyszczenia lub domieszki zachowują się inaczej na powierzchni roboczej (np. "ślizgają się" lub "trzymają" podłoża). To inne kryterium niż kształt, typowe dla tryjera.
Gdy kluczową różnicą jest kształt (kuliste, wydłużone, spłaszczone), najczęściej dobiera się tryjer lub inne sortowniki kształtowe. W pytaniach egzaminacyjnych warto szukać w treści wskazówki "różnią się kształtem" i dopasować maszynę, która rozdziela właśnie według tej cechy.
Najczęściej myli się transport z separacją (np. wybór żmijki), a także miesza kryteria sortowania: powietrze (wialnia) wybiera się tam, gdzie potrzebny jest kształt (tryjer), lub odwrotnie. Pomaga zapamiętanie: kształt–tryjer, lekkość–wialnia, tarcie–płótniarka.
Przy prawidłowej regulacji i doborze parametrów tryjer służy do sortowania bez istotnego uszkadzania nasion, ponieważ rozdział zachodzi głównie przez dopasowanie do gniazd i ruch bębna. Ryzyko uszkodzeń rośnie przy złym doborze prędkości, przepełnieniu lub niewłaściwym ustawieniu odbioru frakcji.
Ucz się "cecha → maszyna": kształt (tryjer), lekkość/pyły (wialnia), tarcie (płótniarka), transport (żmijka). Dobrą metodą jest robienie własnej tabeli: nazwa urządzenia, zasada działania, co oddziela, typowe zastosowanie w gospodarstwie.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Tryjer rozdziela nasiona na podstawie kształtu w cylindrze z gniazdami: kuliste ziarna grochu mogą wpadać do gniazd, a wydłużone ziarna owsa przemieszczają się dalej."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Tryjer — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tryjer (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Przenośnik ślimakowy — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeno%C5%9Bnik_%C5%9Blimakowy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Wialnia — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wialnia (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i katalogi maszyn do czyszczenia/sortowania nasion (tryjery, wialnie, płótniarki)
  • Podręczniki z mechanizacji rolnictwa: dział "Maszyny do czyszczenia i sortowania nasion"
  • Materiały dydaktyczne dla kwalifikacji ROL.2 dotyczące przygotowania materiału siewnego

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego