KWALIFIKACJA GIW13 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 28.
Do otworu wiertniczego o głębokości 1 000 m, zapuszczono do spodu 100 m obciążników 8" o ciężarze 32 kN na rurach płuczkowych 5", których ciężar jednostkowy wynosi 300 N/m, a powierzchnia przekroju rury wynosi 0,0034 m2. Współczynnik wyporności płuczki wynosi 0,85. Ile wynoszą naprężenia występujące w ostatnio dodanej rurze płuczkowej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Naprężenie w ostatnio dodanej rurze liczymy ze wzoru σ = F/A.
Siła osiowa to ciężar efektywny przewodu poniżej: (32 kN + 900 m · 300 N/m = 32 kN + 270 kN) · 0,85 = 256,7 kN.
Po podzieleniu przez A = 0,0034 m2 otrzymujemy ok. 75,5 MPa.

Pełne wyjaśnienie:

W przewodzie wiertniczym naprężenia rozciągające w danym przekroju wynikają z siły osiowej działającej w tym miejscu. Dla prostej oceny statycznej przyjmujemy zależność:

σ = F/A, gdzie σ to naprężenie normalne, F to siła osiowa (tu: ciężar efektywny od elementów znajdujących się poniżej rozpatrywanej rury), a A to pole przekroju nośnego ścianki rury.

Krok 1: zsumowanie ciężarów w powietrzu
Obciążniki: w treści podano 100 m obciążników oraz ich ciężar 32 kN (wartość traktowana jako ciężar łączny elementu w zadaniu).
Rury płuczkowe: całkowita długość rur nad obciążnikami to 1000 m − 100 m = 900 m. Ciężar jednostkowy 300 N/m daje: 900 m · 300 N/m = 270 000 N = 270 kN.

Krok 2: uwzględnienie wyporu płuczki
W otworze wypełnionym płuczką ciężar jest redukowany. Stosuje się współczynnik wyporności 0,85, więc ciężar efektywny:

(32 kN + 270 kN) · 0,85 = 302 kN · 0,85 = 256,7 kN.

Krok 3: obliczenie naprężenia
Przeliczamy siłę na niutony: 256,7 kN = 256 700 N. Następnie:

σ = 256 700 N / 0,0034 m2 ≈ 75 500 000 Pa = 75,5 MPa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 74,4 MPa zwykle wynika z drobnego błędu rachunkowego (zaokrąglenia) albo z użycia innej długości rur (np. 890 m zamiast 900 m).
  • 88,8 MPa może wynikać z pominięcia współczynnika wyporności (liczenie w powietrzu) lub z błędnego przeliczenia kN↔N.
  • 92,4 MPa często pojawia się po podmianie pola przekroju A na inną wartość (np. nie to pole nośne, które podano w treści) albo po błędnym zsumowaniu ciężarów.

Na egzaminie warto zawsze sprawdzić: (1) która długość rur faktycznie pracuje na rozciąganie, (2) czy uwzględniono wypór, (3) czy wynik końcowy jest w MPa (1 MPa = 106 Pa).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność σ = F/A, gdzie F to siła osiowa w przekroju (w niutonach), a A to pole przekroju nośnego (w m2). Wynik w paskalach przelicza się na MPa dzieląc przez 106. Kluczowe jest użycie tego A, które dotyczy ścianki rury.
Współczynnik wyporności opisuje, o ile płuczka "odciąża" stalowy przewód w otworze. Mnożąc ciężar rzeczywisty przez współczynnik (np. 0,85) dostajesz ciężar efektywny w płuczce. Bez tego krok u obciążenia na rozciąganie zwykle wyjdą zawyżone.
Naprężenie w danej rurze wynika z siły, którą musi ona przenieść. W praktyce jest to ciężar (efektywny) wszystkich elementów zawieszonych pod nią. Elementy powyżej nie zwiększają rozciągania w tej rurze, bo są "podparte" na wyższych odcinkach przewodu.
Ciężar całkowity rur liczy się jako F = L · q, gdzie L to długość odcinka (m), a q to ciężar jednostkowy (N/m). Otrzymujesz siłę w N. Jeśli chcesz kN, dzielisz przez 1000. Dopiero potem dodajesz inne składowe (np. obciążniki) i stosujesz wyporność.
W tego typu zadaniach trzeba czytać treść bardzo dosłownie. Jeżeli podano "100 m obciążników o ciężarze 32 kN" bez jednostki na metr, zwykle chodzi o wartość łączną używaną w obliczeniu siły osiowej. Gdyby było na metr, zapis byłby w kN/m.
Najczęściej myli się jednostki (kN z N), pomija współczynnik wyporności, przyjmuje złą długość rur (np. 1000 m zamiast 900 m) albo dzieli przez niewłaściwe pole A (np. pole zewnętrzne zamiast pola nośnego). Warto robić kontrolę wymiarów: N/m2 = Pa.
To pole przekroju nośnego, czyli taka powierzchnia materiału, która przenosi rozciąganie. W zadaniach z rurami jest to zwykle przekrój ścianki, a nie pole "pełnego koła". Użycie właściwego A jest kluczowe, bo naprężenie rośnie, gdy A jest mniejsze.
Sprawdza się je m.in. podczas projektowania zestawu przewodu, przy planowaniu zapuszczania i wyciągania, a także przy ocenie obciążeń na haku i ryzyka uszkodzeń (rozciąganie, zmęczenie). Obliczenia pomagają dobrać parametry tak, by nie przekroczyć dopuszczalnych naprężeń materiału.
Paskal (Pa) jest bardzo małą jednostką względem obciążeń w technice. Dla stali i przewodów wiertniczych typowe wartości naprężeń to dziesiątki lub setki milionów Pa, więc wygodniej stosować MPa (1 MPa = 106 Pa). To ogranicza liczbę zer i ułatwia kontrolę wyniku.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: siła powinna wyjść setki kN, a pole przekroju rzędu tysięcznych m2. Dzieląc ~105 N przez ~10-3 m2 dostajesz ~108 Pa, czyli dziesiątki MPa. Jeśli wychodzą kPa lub GPa, jest błąd w jednostkach.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: Stress (mechanics) – definicja naprężenia i zależność σ=F/A, https://en.wikipedia.org/wiki/Stress_(mechanics) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: Buoyancy – opis siły wyporu i redukcji ciężaru pozornego w cieczy, https://en.wikipedia.org/wiki/Buoyancy (dostęp: 2026-02-27)
  • SLB (Schlumberger) Oilfield Glossary: Drill collar – opis obciążników wiertniczych, https://www.slb.com/resource-library/oilfield-glossary (hasło: drill collar) (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z mechaniki technicznej (naprężenia normalne, σ=F/A)
  • Materiały dydaktyczne z technologii wierceń: budowa przewodu wiertniczego, obciążniki i rury płuczkowe
  • Zadania rachunkowe z przeliczeń jednostek (N, kN, Pa, MPa) stosowane w technice wiertniczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego