KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 36.
Do przezwojenia stojana trójfazowego silnika indukcyjnego o mocy 7,5 kW nie używa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przezwojenie stojana dotyczy uzwojeń umieszczonych w żłobkach stojana, więc wykorzystuje się m.in. drut nawojowy, izolację żłobkową oraz lakier/impregnat izolacyjny. "Pierścień zwierający" jest elementem wirnika klatkowego (związanym z klatką), a nie częścią używaną do odtwarzania uzwojenia stojana.

Pełne wyjaśnienie:

Przezwojenie stojana trójfazowego silnika indukcyjnego polega na odtworzeniu (lub naprawie) uzwojeń stojana, czyli cewek umieszczonych w żłobkach rdzenia stojana. W praktyce oznacza to demontaż starego uzwojenia, przygotowanie żłobków, ułożenie nowego uzwojenia oraz wykonanie izolacji i impregnacji.

Dlatego w takim procesie typowo stosuje się materiały bezpośrednio związane z uzwojeniem i jego izolacją:

  • Drut nawojowy – to podstawowy materiał do wykonania nowych zwojów (najczęściej drut miedziany w emalii). Bez niego nie da się odtworzyć uzwojenia.
  • Izolacja żłobkowa – przekładki/wykładziny w żłobkach stojana, które oddzielają przewodnik od rdzenia ferromagnetycznego. Jej zadaniem jest zapewnienie wymaganej wytrzymałości elektrycznej i ochrona mechaniczna uzwojenia.
  • Lakier izolacyjny (impregnat) – służy do impregnacji uzwojeń, poprawia izolacyjność, usztywnia cewki, ogranicza drgania i hałas oraz zwiększa odporność na wilgoć i zabrudzenia.

Natomiast pierścień zwierający nie jest elementem stojana ani materiałem używanym do przezwojenia stojana. Jest to część typowa dla wirnika klatkowego (tzw. "klatki"): pręty klatki są zwierane na końcach właśnie pierścieniami, co tworzy zamknięty obwód prądów indukowanych w wirniku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne jako wybór "czego się nie używa"?

  • Drut nawojowy – to materiał wykonawczy uzwojenia, więc jest niezbędny.
  • Lakier izolacyjny – jest standardowym elementem procesu impregnacji uzwojeń po nawinięciu i połączeniach.
  • Izolacja żłobkowa – jest podstawą poprawnej izolacji uzwojenia od rdzenia stojana, szczególnie w naprawach.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się elementy "klatki" (np. pręty, pierścienie), to zwykle dotyczą one wirnika, a nie stojana. W pytaniach o przezwojenie stojana szukaj materiałów uzwojeniowych i izolacyjnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przezwojenie stojana to odtworzenie uzwojeń stojana (cewek w żłobkach rdzenia) po uszkodzeniu lub przegrzaniu. Obejmuje wymianę drutu nawojowego, wykonanie izolacji w żłobkach oraz zwykle impregnację lakierem/żywicą, aby uzwojenie było trwałe i dobrze zaizolowane.
Najczęściej spotkasz drut nawojowy (np. emaliowany), izolację żłobkową oraz lakier lub żywicę impregnacyjną. Dodatkowo używa się materiałów pomocniczych (np. wiązań, klinów, izolacji międzyfazowej), zależnie od konstrukcji i klasy izolacji silnika.
Pierścień zwierający jest elementem wirnika klatkowego: zwiera pręty klatki na końcach, tworząc obwód prądów indukowanych w wirniku. Przezwojenie stojana dotyczy cewek stojana, więc obejmuje materiały uzwojeniowe i izolacyjne, a nie elementy konstrukcyjne wirnika.
Stojan kojarz z: rdzeniem stojana, żłobkami, uzwojeniem, połączeniami faz. Wirnik kojarz z: klatką (pręty), pierścieniami zwierającymi, wałem. Gdy pytanie dotyczy uzwojenia stojana, wybieraj odpowiedzi o drucie i izolacji, nie o "klatce".
W praktyce lakier/impregnat jest bardzo ważny: zwiększa wytrzymałość elektryczną, usztywnia uzwojenie, ogranicza drgania oraz poprawia odporność na wilgoć i zabrudzenia. W pytaniach egzaminacyjnych często traktuje się impregnację jako standardowy etap technologii naprawy uzwojeń.
Izolacja żłobkowa oddziela przewodniki uzwojenia od stalowego rdzenia stojana. Chroni przed przetarciami i przebiciem do masy oraz pomaga utrzymać poprawne ułożenie uzwojenia w żłobku. Jej brak lub zły dobór może prowadzić do zwarć i szybkiej awarii silnika.
Typowa pomyłka to przypisanie "pierścienia zwierającego" do uzwojeń stojana tylko dlatego, że słowo "zwierający" kojarzy się z połączeniami elektrycznymi. W rzeczywistości to element wirnika klatkowego, więc w pytaniach o przezwojenie stojana jest odpowiedzią wskazującą na część nie z tej sekcji silnika.
Zależy to od opłacalności i stanu maszyny. Jeśli uszkodzenia są rozległe (np. przegrzany rdzeń, zniszczona mechanika, duże luzy łożyskowe) lub koszt przezwojenia jest zbliżony do nowego silnika, często wybiera się wymianę. W praktyce bierze się też pod uwagę czas przestoju.
Częste symptomy to: zadziałanie zabezpieczeń nadprądowych, nierównomierna praca, przegrzewanie, zapach spalenizny, spadek momentu, a czasem przebicia do obudowy. W diagnostyce wykorzystuje się m.in. pomiar rezystancji uzwojeń i testy izolacji, aby potwierdzić problem.
Ucz się blokami: budowa (stojan vs wirnik), materiały izolacyjne, typowe uszkodzenia i podstawowe czynności eksploatacyjne. Dobrze działa rysunek własny silnika z podpisanymi częściami oraz fiszki: "co jest w stojanie", "co jest w wirniku klatkowym".
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Przezwojenie stojana dotyczy uzwojeń umieszczonych w żłobkach stojana, więc wykorzystuje się m.in. drut nawojowy, izolację żłobkową oraz lakier/impregnat izolacyjny."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Silnik asynchroniczny" – opis budowy i rozróżnienie stojan/wirnik, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_asynchroniczny (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Silnik klatkowy" – opis klatki wirnika i pierścieni zwierających, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_klatkowy (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Uzwojenie elektryczne" – ogólne informacje o uzwojeniach i przewodach nawojowych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Uzwojenie_elektryczne (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu "Maszyny elektryczne" (budowa i zasada działania silników indukcyjnych)
  • Instrukcje serwisowe i poradniki technologii przezwojeń (materiały izolacyjne, impregnacja)
  • Karty katalogowe materiałów: druty emaliowane, izolacje żłobkowe, lakiery/żywice impregnacyjne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego