KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 9.
Na którym rysunku przedstawiono łożysko toczne przeznaczone do zamontowania na wale remontowanego silnika indukcyjnego klatkowego o mocy 7,5 kW?
Ilustracja przedstawia cztery różne typy łożysk tocznych, które mogą być używane w kontekście montażu na wale silnika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny jest wybór rysunku przedstawiającego łożysko toczne stosowane na wale silnika, czyli łożysko kulkowe z uszczelnieniem.
Takie łożysko jest typowe w łożyskowaniu silników indukcyjnych i zapewnia ochronę przed zanieczyszczeniami, co jest istotne przy eksploatacji i po remoncie.

Pełne wyjaśnienie:

W silnikach indukcyjnych klatkowych wał wirnika jest łożyskowany najczęściej za pomocą łożysk tocznych, a w praktyce bardzo często spotyka się łożyska kulkowe. Na rysunkach rozpoznaje się je po obecności pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego oraz po kulkach jako elementach tocznych.

W zadaniu właściwy rysunek przedstawia łożysko kulkowe z uszczelnieniem. Uszczelnienie (lub osłona) jest ważne, ponieważ ogranicza wnikanie pyłu i wilgoci oraz zmniejsza ryzyko szybkiego zużycia smaru i bieżni. To ma bezpośrednie znaczenie przy remoncie: po zamontowaniu na wale oczekuje się stabilnej, długotrwałej pracy bez przyspieszonej degradacji łożyska.

Pozostałe rysunki są nieprawidłowe, jeśli przedstawiają inne elementy lub inne typy łożysk, które nie odpowiadają typowemu rozwiązaniu oczekiwanemu w tym kontekście:

  • Jeżeli rysunek pokazuje łożysko ślizgowe albo tuleję, nie jest to łożysko toczne.
  • Jeżeli widać elementy toczne inne niż kulki (np. wałeczki/stożki) lub inną konstrukcję przystosowaną do innych obciążeń, nie musi to odpowiadać rozwiązaniu przyjętemu w standardowym łożyskowaniu takiego silnika.
  • Jeżeli brak cech ochronnych i rysunek sugeruje konstrukcję nieprzystosowaną do pracy w zanieczyszczonym środowisku, będzie to gorszy wybór w realiach eksploatacji.

Na egzaminie warto pamiętać o dwóch krokach: (1) najpierw rozpoznaj, czy to łożysko toczne i jaki ma rodzaj elementów tocznych, (2) dopiero potem szukaj cech dodatkowych, takich jak uszczelnienia/osłony, które są bardzo częste w silnikach pracujących w typowych warunkach przemysłowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożysko toczne to element podparcia wału, w którym tarcie ślizgowe zastąpiono tocznym (kulki lub wałeczki). W silniku indukcyjnym występuje w tarczach łożyskowych i podtrzymuje wał wirnika, zapewniając współosiowość i małe opory ruchu.
Łożysko kulkowe ma elementy toczne w postaci kulek (okrągłe przekroje), a wałeczkowe – walce (wydłużone). Na rysunku zwracaj uwagę na kształt elementów tocznych i profil bieżni pierścienia wewnętrznego oraz zewnętrznego.
Uszczelnienie lub osłona ogranicza dostawanie się pyłu i wilgoci do wnętrza łożyska oraz pomaga utrzymać smar. Dzięki temu łożysko wolniej się zużywa i rzadziej dochodzi do hałasu, przegrzewania czy przedwczesnego zatarcia podczas eksploatacji.
Typowe są: zużycie bieżni (wykruszenia), uszkodzenia koszyka, ubytek lub degradacja smaru, korozja oraz zanieczyszczenia wewnętrzne. Objawy w praktyce to wzrost drgań, hałas, podwyższona temperatura i pogorszenie kultury pracy maszyny.
Wymianę rozważa się przy stwierdzeniu luzu, hałasu, śladów przegrzania, uszkodzeń bieżni lub gdy historia pracy wskazuje na zużycie. W praktyce warsztatowej często wymienia się łożyska profilaktycznie, aby ograniczyć ryzyko awarii po złożeniu silnika.
Najczęstsze błędy to przenoszenie siły montażu przez niewłaściwy pierścień, uderzanie bez tulei montażowej, zabrudzenie gniazda lub wału oraz nieprawidłowe pasowanie. Skutkiem może być uszkodzenie bieżni, powstanie wgnieceń i skrócenie trwałości łożyska.
Dobór zależy od obciążeń promieniowych i osiowych, prędkości obrotowej, temperatury, zapylenia i wilgotności. W trudniejszych warunkach preferuje się rozwiązania lepiej chronione (np. z uszczelnieniem), a przy specyficznych obciążeniach stosuje się inne typy łożysk niż kulkowe.
Nie decyduje jednoznacznie. Moc wpływa pośrednio na konstrukcję i obciążenia, ale dobór łożyska zależy też od prędkości, wykonania producenta, strony napędowej/nienapędowej i warunków środowiskowych. W zadaniu moc jest kontekstem, a kluczowe jest rozpoznanie właściwego łożyska z rysunku.
Na rysunku uszczelnienie/osłona bywa pokazane jako dodatkowy element przy bocznych ściankach łożyska, zamykający przestrzeń między pierścieniem wewnętrznym i zewnętrznym. Szukaj "zamknięcia" boków łożyska oraz detali przy krawędziach pierścieni.
Skuteczna metoda to porównywanie rysunków i zdjęć kilku typów łożysk oraz tworzenie własnej listy cech: element toczny, pierścienie, koszyk, uszczelnienia/osłony. Warto też ćwiczyć na zadaniach z rysunkami, bo egzamin często sprawdza identyfikację po wyglądzie.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu elementów maszyn (łożyska toczne) dla technika elektryka
  • Instrukcje serwisowe producentów łożysk (katalogi i poradniki doboru)
  • Podręczniki/rozdziały o eksploatacji i remontach maszyn elektrycznych (łożyskowanie, typowe uszkodzenia łożysk)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego