KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2012 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Do przygotowania schabu pieczonego dla 5 osób zużyto: 700 g schabu, 35 g masła, 70 g musztardy. Ile surowców i produktów potrzeba, aby przygotować 25 porcji schabu pieczonego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To zadanie jest przeliczeniem proporcjonalnym.
Dla 5 osób zużyto podane ilości, a 25 porcji to 5 razy więcej (25 ÷ 5 = 5). Każdy składnik mnożymy przez 5: schab 700×5, masło 35×5, musztarda 70×5. Otrzymane wartości odpowiadają wskazanej odpowiedzi.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność przeskalowania receptury na większą liczbę porcji. Skoro schab pieczony dla 5 osób wymaga 700 g schabu, 35 g masła i 70 g musztardy, to przy założeniu, że 1 osoba odpowiada 1 porcji, przejście na 25 porcji oznacza zwiększenie produkcji w tej samej proporcji.

Krok 1: wyznacz współczynnik skali
25 porcji / 5 porcji = 5. Recepturę trzeba więc zwiększyć pięciokrotnie.

Krok 2: przemnóż każdy składnik przez ten sam współczynnik

  • Schab: 700 g × 5 = 3500 g
  • Masło: 35 g × 5 = 175 g
  • Musztarda: 70 g × 5 = 350 g

Poprawne są więc ilości: 3500 g schabu, 175 g masła, 350 g musztardy.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Wariant z 185 g masła i 360 g musztardy wynika zwykle z błędu rachunkowego lub z zastosowania różnych współczynników dla składników, co jest niepoprawne w przeliczeniu receptury.
  • Wariant z 7000 g schabu, 350 g masła, 700 g musztardy odpowiadałby współczynnikowi 10, czyli przeliczeniu jakby z 5 na 50 porcji, a nie na 25.
  • Wariant z 1750 g schabu, 87 g masła, 175 g musztardy jest bliski połowie poprawnych wartości i sugeruje pomylenie mnożenia z dzieleniem (zastosowanie współczynnika 2,5 lub błędne rozumowanie "25 to połowa z 50").

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw policz współczynnik (docelowe/wyjściowe), a dopiero potem konsekwentnie zastosuj go do wszystkich surowców. Na końcu porównaj, czy wszystkie składniki zwiększyły się w tej samej proporcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Ustal współczynnik skali: 25/5 = 5.

Następnie każdy składnik receptury pomnóż przez 5. W przeliczaniu receptur nie zmienia się proporcji składników, tylko ich ilość w tej samej skali.

Ponieważ receptura opisuje proporcje smakowe i technologiczne. Jeśli zwiększasz liczbę porcji, chcesz zachować te same relacje składników, więc stosujesz jeden współczynnik skali dla całej receptury.

To liczba, przez którą mnożysz ilości składników, aby przejść z porcji wyjściowych na docelowe.

Liczy się go jako: porcje docelowe / porcje wyjściowe.

Najczęściej tak się to interpretuje, ale nie zawsze. Jeśli zadanie miesza "osoby" i "porcje", przyjmij typowe założenie 1 osoba = 1 porcja, o ile nie podano innego przelicznika.
Typowe błędy to: policzenie współczynnika odwrotnie (dzielenie zamiast mnożenia), przeliczenie tylko jednego składnika oraz pomyłki rachunkowe (np. 35×5). Zawsze sprawdzaj, czy wszystkie składniki zmieniły się w tej samej proporcji.
Porównaj wynik z recepturą wyjściową: przy 5 razy większej liczbie porcji każdy składnik powinien być 5 razy większy. Jeśli któryś składnik nie zwiększył się w tej samej skali, wynik jest podejrzany i warto przeliczyć ponownie.
Skalowanie stosuje się przy planowaniu produkcji na większą liczbę gości: bankiety, catering, żywienie zbiorowe, imprezy okolicznościowe. Pomaga też w zamówieniach magazynowych i ograniczaniu strat surowców.
W zadaniach egzaminacyjnych oczekuje się dokładnego wyniku z działań, bo sprawdzana jest umiejętność proporcji. Zaokrąglanie bez polecenia może zmienić odpowiedź i utrudnia ocenę. W praktyce kuchennej zaokrąglenia bywają dopuszczalne, ale zależą od receptury.
Postępujesz tak samo: liczysz współczynnik (np. 18/7) i mnożysz składniki przez ten ułamek. Wtedy często pojawiają się liczby niecałkowite i trzeba zdecydować o sensownym zaokrągleniu zgodnie z technologią i dokładnością miar.
Ćwicz zadania na proporcje: przeliczenia 5→25, 4→10, 8→60 itd. Zawsze zapisuj współczynnik skali i wykonuj mnożenie dla każdego składnika. Pomaga też kontrola wyniku: czy wszystkie ilości zmieniły się w tej samej proporcji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 74% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że to zadanie jest przeliczeniem proporcjonalnym.Dla 5 osób zużyto podane ilości, a 25 porcji to 5 razy więcej (25 ÷ 5 = 5).

Źródła:

  • Khan Academy (matematyka) – Proportions (proporcje): https://www.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions/arith-review-proportions/v/solving-proportions - dostęp 2026-02-27
  • Matzoo.pl – Proporcje (zadania i teoria): https://www.matzoo.pl/klasa6/proporcje_14_163 - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii gastronomicznej: przeliczanie receptur i normowanie porcji
  • Ćwiczenia z matematyki: proporcje i skala (zadania tekstowe)
  • Zeszyt ćwiczeń z kalkulacji gastronomicznej (zapotrzebowanie surowców na liczbę porcji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego