KWALIFIKACJA SPC2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 9.
Do rozdzielania materiału stałego na frakcje wielkościowe stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przesiewacze (sita, rzeszota) rozdzielają materiał stały na frakcje według wielkości cząstek, bo mają oczka o określonym wymiarze.
Wirówki separują głównie według gęstości w polu siły odśrodkowej, a filtry oddzielają fazę stałą od cieczy lub gazu, nie tworząc typowych frakcji wielkościowych.

Pełne wyjaśnienie:

Rozdzielanie materiału stałego na frakcje wielkościowe to klasyfikacja ziarnowa, czyli podział cząstek według ich wymiarów geometrycznych. W przemyśle spożywczym dotyczy to szczególnie produktów sypkich, takich jak mąka, kasze czy cukier, gdzie kontrola granulacji wpływa na jakość produktu i przebieg kolejnych operacji.

Odpowiedź "przesiewacze." jest poprawna, ponieważ przesiewacze (sita, rzeszota) wykorzystują powierzchnię sitową o zdefiniowanej wielkości oczek. W trakcie pracy mniejsze cząstki przechodzą przez oczka, a większe pozostają na sicie, co bezpośrednio daje frakcje o różnych zakresach wielkości.

Odpowiedź "sortowniki." jest nieprawidłowa w tym ujęciu, bo "sortownik" to pojęcie szersze: urządzenia sortujące mogą rozdzielać surowiec według wielu kryteriów (np. jakości, koloru, kształtu, czasem także masy/gęstości). Samo słowo nie oznacza jednoznacznie klasyfikacji wielkościowej, której dotyczy pytanie.

Odpowiedź "wirówki." jest błędna, ponieważ wirówki realizują separację w polu siły odśrodkowej i typowo rozdzielają składniki według gęstości (lub pomagają usuwać ciecz z zawiesin). Nie służą do uzyskiwania frakcji zdefiniowanych wyłącznie rozmiarem ziaren.

Odpowiedź "filtry." także nie pasuje: filtracja polega na oddzieleniu fazy stałej od cieczy lub gazu przez przegrodę porowatą. Celem jest klarowanie/oddzielenie faz, a nie klasyfikacja stałego materiału na kilka frakcji wielkościowych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie "frakcje wielkościowe", najczęściej chodzi o przesiewanie na sitach, a nie o sortowanie jakościowe, wirowanie czy filtrację.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Frakcje wielkościowe to części materiału sypkiego podzielone według rozmiaru ziaren/cząstek. Otrzymuje się je, gdy surowiec przechodzi przez sita o różnych oczkach, co pozwala oddzielić drobne cząstki od grubych i ujednolicić produkt (np. mąkę, kaszę, cukier).
Przesiewacz wykorzystuje sito o określonej wielkości oczek. Podczas ruchu roboczego (np. drgań) cząstki mniejsze od oczek przechodzą na niższy poziom, a większe pozostają. To bezpośrednio tworzy frakcje o różnych zakresach granulacji.
Wirówka rozdziela materiał w polu siły odśrodkowej, więc kluczowe jest zwykle zróżnicowanie gęstości (lub oddzielenie cieczy od ciała stałego). Nie jest to metoda typowo "sita i oczka", dlatego nie daje standardowego podziału na frakcje według rozmiaru ziaren.
Filtr służy do oddzielania faz (np. stałej od cieczy lub gazu) przez przegrodę porowatą. Przesiewacz natomiast klasyfikuje materiał stały na kilka frakcji rozmiarowych. Filtracja nie jest typowo używana do uzyskiwania wielu frakcji wielkościowych.
Sortownik to pojęcie szerokie: może sortować według różnych cech (np. barwy, jakości, kształtu). W praktyce egzaminacyjnej, gdy w treści jest "frakcje wielkościowe", chodzi o przesiewanie na sitach. Sortownik nie jest nazwą tak jednoznaczną jak przesiewacz.
Przesiewanie stosuje się m.in. dla mąki (oczyszczanie i ujednolicanie), kasz (podział na klasy wielkości), a także cukru (klasyfikacja kryształów). Dzięki temu poprawia się jakość, powtarzalność i parametry dalszej obróbki.
Najczęściej myli się "sortowanie" z "przesiewaniem", bo oba słowa sugerują podział. Drugi błąd to traktowanie wirówki lub filtra jako urządzeń "do wszystkiego". Warto zapamiętać kryterium: wielkość → przesiewacz, gęstość → wirówka, fazy → filtr.
Sygnały to zwroty: "frakcje wielkościowe", "klasyfikacja ziarnowa", "granulacja", "podział na ziarna drobne i grube". Takie sformułowania odnoszą się do rozdziału według rozmiaru cząstek, czyli do pracy na sitach (przesiewaczach).
Kilka sit (np. o różnych oczkach) stosuje się, gdy trzeba uzyskać więcej niż dwie frakcje lub dokładniej ujednolicić produkt. W praktyce technologicznej spotyka się układy wielopokładowe, które jednocześnie wydzielają frakcję drobną, średnią i grubą.
Ucz się przez kryterium rozdziału: rozmiar, gęstość, fazy, cechy jakościowe. Do każdego dopasuj typowe urządzenie (przesiewacz, wirówka, filtr, sortownik). Pomaga też robienie krótkich fiszek: "co rozdziela i na jakiej zasadzie".
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Przesiewacze (sita, rzeszota) rozdzielają materiał stały na frakcje według wielkości cząstek, bo mają oczka o określonym wymiarze."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przesiewanie" – opis procesu separacji według wielkości cząstek, https://pl.wikipedia.org/wiki/Przesiewanie (dostęp: 02.04.2026)
  • Wikipedia (PL): "Wirówka" – zasada działania i rozdział w polu siły odśrodkowej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wir%C3%B3wka (dostęp: 02.04.2026)
  • Wikipedia (PL): "Filtracja" – oddzielanie fazy stałej od cieczy/gazu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtracja (dostęp: 02.04.2026)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw technologii przemysłu spożywczego (działy: operacje jednostkowe, separacja i klasyfikacja)
  • Materiały dydaktyczne z młynarstwa/cukrownictwa opisujące układy sitowe i przesiewacze
  • Hasła encyklopedyczne opisujące przesiewanie, filtrację i separację odśrodkową

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego