KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 26.
Do sporządzenia 10 porcji knedli z mięsem potrzeba 3 kg ziemniaków i 1,5 kg mięsa mielonego. Ile kilogramów mięsa należy zakupić, aby sporządzić 200 porcji potrawy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To zadanie jest proporcją prostą.
Skoro na 10 porcji potrzeba 1,5 kg mięsa, to na 200 porcji (czyli 20 razy więcej) potrzeba 1,5 × 20 = 30 kg. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnego mnożnika lub pomylenia danych z treści.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na przeliczeniu receptury na większą liczbę porcji, czyli na zastosowaniu proporcjonalności prostej: im więcej porcji, tym więcej surowca w tej samej proporcji.

Krok 1. Ustal dane do przeliczenia
Interesuje nas tylko mięso (ziemniaki są tu informacją dodatkową):
10 porcji → 1,5 kg mięsa.

Krok 2. Wyznacz mnożnik porcji
Chcemy otrzymać 200 porcji, czyli:
200 / 10 = 20
To znaczy, że przygotowujemy 20 razy więcej porcji niż w przepisie bazowym.

Krok 3. Przelicz mięso
Skoro porcji jest 20 razy więcej, mięsa też potrzeba 20 razy więcej:
1,5 kg × 20 = 30 kg

Wniosek: aby sporządzić 200 porcji knedli z mięsem, należy zakupić 30 kg mięsa mielonego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 15 kg – to byłby mnożnik 10 (1,5 × 10), czyli odpowiadałoby 100 porcjom, a nie 200.
  • 9 kg – wynika z błędnego mnożenia lub pomylenia proporcji; 9 kg nie pasuje do skali 20 razy większej.
  • 45 kg – to przeszacowanie (jakby przyjęto mnożnik 30); nie wynika z relacji 200 do 10.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze policz mnożnik porcji (tu: 20), dopiero potem przemnażaj składnik, o który pytają.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal mnożnik porcji: 200/10 = 20. Następnie pomnóż ilość mięsa z receptury bazowej przez 20: 1,5 kg × 20 = 30 kg. To klasyczna proporcja prosta używana w kalkulacji gastronomicznej.
Bo zakłada się stałą recepturę: wraz ze wzrostem liczby porcji rośnie zapotrzebowanie na każdy składnik w tej samej skali. Jeśli porcji jest 20 razy więcej, to mięsa też potrzeba 20 razy więcej, bez zmiany gramatury na porcję.
To liczba mówiąca, ile razy zwiększasz (lub zmniejszasz) recepturę. Liczy się go jako liczba porcji docelowych / liczba porcji bazowych. Potem każdy składnik mnożysz przez ten sam mnożnik, aby zachować proporcje.
Kluczowe są: 10 porcji oraz odpowiadająca im ilość mięsa 1,5 kg, a także cel 200 porcji. Informacja o ziemniakach nie jest potrzebna do wyznaczenia ilości mięsa, ale pokazuje pełną recepturę.
Tak. Najpierw oblicz mięso na 1 porcję: 1,5 kg / 10 = 0,15 kg. Następnie na 200 porcji: 0,15 kg × 200 = 30 kg. Metoda jest dłuższa, ale bywa mniej podatna na pomyłkę.
Bo 15 kg wynika z pomnożenia 1,5 kg przez 10, czyli z przeliczenia na 100 porcji. W zadaniu jest 200 porcji, więc mnożnik ma wynosić 20. To częsty błąd: nieuwzględnienie pełnej skali wzrostu porcji.
Możesz rozbić działanie: 1,5 × 20 = 1,5 × (2 × 10) = (1,5 × 2) × 10 = 3 × 10 = 30. Taki zapis kontroluje wynik i zmniejsza ryzyko błędnego przesunięcia przecinka.
Wybierz tylko te dane, które są potrzebne do obliczenia wskazanego składnika. Pozostałe traktuj jako kontekst receptury. Na egzaminie to częsty "szum informacyjny", który ma sprawdzić, czy umiesz selekcjonować informacje.
Podobne są zadania o przeliczeniu masy surowców na większą liczbę porcji, o wyliczeniu ilości składnika na 1 porcję, o obliczeniu zapotrzebowania na dzień produkcyjny lub o przeliczeniu receptury po zmianie gramatury porcji.
Najczęstsze to: pomylenie składników (liczenie ziemniaków zamiast mięsa), policzenie złego mnożnika (np. 200/20 zamiast 200/10), wykonanie tylko jednego kroku "na skróty" oraz błędy rachunkowe w mnożeniu przez 10 i 20.
info

Około 76% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Reguła trzech" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Regu%C5%82a_trzech (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Proporcjonalność" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy (PL): "Proporcje" – https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kalkulacji gastronomicznej (temat: przeliczanie receptur i normy zużycia surowców)
  • Zadania treningowe z proporcji (reguła trzech) na przykładach gastronomicznych
  • Karty receptur/arkusze kalkulacyjne do skalowania porcji w pracowni gastronomicznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego