Sprawdzenie równoległości linii kłów do prowadnic łoża w płaszczyźnie pionowej dotyczy w praktyce oceny, czy oś wyznaczona przez kły (wrzeciona i konika) nie "ucieka" w górę lub w dół względem bazy, jaką są prowadnice łoża. Jest to ważne, bo taki błąd może powodować problemy z uzyskaniem wymaganej dokładności obróbki (np. błędy kształtu i ustawienia, a w skrajnych przypadkach także trudności w prawidłowym podparciu przedmiotu).
Poprawny zestaw do takiej kontroli to trzpień kontrolny do chwytania w kły i czujnik:
- Trzpień kontrolny pełni rolę elementu odniesienia: powinien być prosty i stabilny geometrycznie, aby odchyłki wskazań wynikały z ustawienia/geomtrii układu obrabiarki, a nie z niedokładności samego pręta.
- Czujnik zegarowy pozwala mierzyć niewielkie przemieszczenia i porównywać wskazania w kolejnych położeniach (np. przy przesuwie wzdłuż łoża). Właśnie zmiana wskazań w funkcji położenia informuje o braku równoległości.
Pozostałe propozycje są typowymi "pułapkami":
- "Czujnik oraz specjalny mostek" bywa kojarzony z innymi zadaniami pomiarowymi, ale w tej kontroli kluczowe jest wyznaczenie osi przez kły i odniesienie do niej pomiaru. Sam "mostek" nie zastępuje elementu kontrolnego osadzanego w kłach.
- "Pryzma pomiarowa z czujnikiem" służy głównie do bazowania i kontroli wałków/elementów na powierzchniach płaskich, a nie do wyznaczania osi w układzie kłów tokarki. W tej metodzie inne jest bazowanie i inny cel pomiaru.
- "Czujnik i wałek przetoczony" jest niepewny jako wzorzec: wałek wykonany doraźnie może mieć niedoskonałości (prostoliniowość, bicie, naprężenia), które zaburzają wynik i mogą prowadzić do błędnej diagnozy geometrii.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "linia kłów" oraz kontrola równoległości do prowadnic, szukaj odpowiedzi z elementem kontrolnym osadzanym w kłach (trzpień/pręt kontrolny) oraz czujnikiem, bo to typowe połączenie do oceny odchyłek geometrii wzdłuż łoża.
