W toczeniu gwintów na tokarce konwencjonalnej geometria noża musi odpowiadać zarysowi (profilowi) wykonywanego gwintu. Dla gwintu metrycznego standardowy zarys jest trójkątny, a kąt między bokami profilu wynosi 60°. Z tego powodu nóż kształtowy (do gwintów metrycznych) powinien mieć kąt wierzchołkowy ε = 60°.
Dlaczego to takie ważne w praktyce?
- Jeśli kąt noża jest zgodny z kątem zarysu, boki gwintu zostaną nacięte pod właściwym nachyleniem, a gwint będzie współpracował z nakrętką/otworem gwintowanym bez zacinania.
- Zbyt mały lub zbyt duży kąt wierzchołkowy powoduje błędny kształt boków gwintu: zmienia się grubość zwoju i warunki pasowania, co może skutkować trudnym wkręcaniem, przyspieszonym zużyciem lub brakiem zgodności ze sprawdzianem.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- 50° i 55° to wartości "podobne" do 60°, które mogą kusić, gdy uczeń nie pamięta kąta profilu. Jednak nawet kilka stopni różnicy zmienia zarys boków i prowadzi do niezgodności gwintu z wymaganym standardem.
- 45° odpowiada znacznie ostrzejszemu profilowi i nie jest kątem zarysu gwintu metrycznego; taki dobór narzędzia z dużym prawdopodobieństwem da niewłaściwy profil oraz problemy z dopasowaniem.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "gwint metryczny" oraz "kąt wierzchołkowy noża/profil", najpierw przywołaj standardowy kąt zarysu gwintu metrycznego (60°), a dopiero potem dopasuj do niego geometrię narzędzia.
