KWALIFIKACJA MEP1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 5.
Do wkręcenia w otwór śruby, przedstawionej na rysunku, używa się
Ilustracja przedstawia śrubę z sześciokątną główką, co sugeruje, że jest to śruba wymagająca użycia klucza płaskiego do jej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Śruba z łbem sześciokątnym zewnętrznym nie ma nacięcia pod wkrętak ani gniazda imbusowego, więc nie da się jej obracać wkrętakiem ani kluczem imbusowym.
Do takiego łba standardowo przykłada się szczęki klucza płaskiego i obraca śrubę, wkręcając ją w otwór.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór narzędzia wynika bezpośrednio z geometrii łba śruby. Jeśli łeb jest sześciokątny zewnętrzny (płaskie ścianki po bokach, bez żadnych nacięć na górze), moment obrotowy przenosi się przez uchwyt narzędzia obejmującego te ścianki. W praktyce warsztatowej stosuje się wtedy klucze, które "chwytają" łeb od zewnątrz.

Odpowiedź "klucza płaskiego" jest poprawna, ponieważ klucz płaski ma dwie szczęki dopasowane do płaskich ścianek łba sześciokątnego i pozwala pewnie obracać śrubą podczas wkręcania/wykręcania.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z powodów konstrukcyjnych:

  • "wkrętaka płaskiego" wymaga prostego nacięcia (rowka) w łbie. Jeśli łeb jest pełny i gładki, końcówka wkrętaka nie ma gdzie się oprzeć, co grozi ześlizgnięciem i uszkodzeniem elementu.
  • "klucza imbusowego" używa się tylko wtedy, gdy w łbie znajduje się wewnętrzne gniazdo sześciokątne. Przy łbie sześciokątnym zewnętrznym takiego gniazda nie ma, więc imbus nie zadziała.
  • "wkrętaka krzyżowego" jest właściwy dla nacięć krzyżowych (np. typu Phillips/Pozidriv). Brak takiego nacięcia oznacza brak możliwości przeniesienia momentu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy element ma nacięcie/gniazdo (wtedy dobierasz wkrętak lub klucz do gniazda), czy łeb zewnętrzny (wtedy dobierasz klucz obejmujący łeb). To szybka metoda ograniczająca typowe pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łeb sześciokątny ma sześć płaskich ścianek na obwodzie. Na górze zwykle nie ma nacięć jak pod wkrętak, a moment przenosi się przez chwyt za zewnętrzne ścianki. Na rysunku szukaj regularnego sześciokąta/"nakrętki" na końcu trzpienia.
To znaczy, że na łbie nie ma rowka prostego ani krzyżowego, więc wkrętak nie ma gdzie się zazębić. Taka śruba jest przeznaczona do obracania kluczem (np. płaskim, oczkowym lub nasadowym), który działa na zewnętrzne płaszczyzny łba.
Wkrętak krzyżowy przenosi moment przez krzyżowe nacięcie w łbie. Przy łbie sześciokątnym zewnętrznym takiego nacięcia nie ma, więc końcówka będzie się ześlizgiwać, co może uszkodzić łeb, narzędzie lub element montowany.
Klucz imbusowy stosuje się, gdy śruba ma wewnętrzne gniazdo sześciokątne w łbie (tzw. "imbus"). Wtedy klucz wchodzi do środka łba. Jeśli łeb jest sześciokątny na zewnątrz i gładki od góry, imbus nie będzie pasował.
Do łba sześciokątnego zewnętrznego pasują narzędzia chwytające go od zewnątrz, np. klucz płaski, klucz oczkowy lub klucz nasadowy. W zadaniach testowych wybór zależy od tego, jakie opcje podano, ale zasada dopasowania do ścianek łba jest stała.
Nie, jeśli łeb jest gładki i nie ma prostego rowka. Wkrętak płaski wymaga nacięcia prostego, aby przenieść moment obrotowy. Próba użycia wkrętaka bez nacięcia zwykle kończy się ześlizgnięciem i ryzykiem urazu lub uszkodzenia łba.
Najczęściej myli się łeb sześciokątny zewnętrzny z gniazdem imbusowym (oba kojarzą się z "sześciokątem"). Drugi błąd to wybór wkrętaka tylko dlatego, że w pytaniu jest słowo "wkręcenia", bez sprawdzenia, czy jest nacięcie.
Rozmiar klucza dobiera się do szerokości między płaskimi ściankami łba (lub nakrętki). W praktyce korzysta się z oznaczeń na kluczu (np. 10, 13, 17) oraz pomiaru lub tabel producenta. Klucz nie może być zbyt luźny, bo obrobi krawędzie.
Gdy narzędzie nie pasuje, kontakt jest punktowy i łatwo o poślizg. Powoduje to zaokrąglanie krawędzi łba (tzw. "obrobienie") lub uszkodzenie nacięcia. W mechanice precyzyjnej ma to szczególne znaczenie, bo utrudnia demontaż i pogarsza jakość montażu.
Sprawdź górę łba: jeśli jest rowek (prosty/krzyżowy) albo gniazdo (np. sześciokątne), zwykle używa się wkrętaka lub klucza do gniazda. Jeśli łeb ma zewnętrzne płaskie ścianki (np. sześciokąt), wybiera się klucz chwytający z zewnątrz.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Klucz_p%C5%82aski - dostęp 2026-03-05
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aruba - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Atlas/wykaz podstawowych elementów złącznych (śruby, wkręty) z ilustracjami rodzajów łbów
  • Podręcznik do technologii montażu i demontażu w mechanice (narzędzia ręczne, zasady doboru)
  • Instrukcje stanowiskowe BHP i dobre praktyki warsztatowe dotyczące użycia kluczy i wkrętaków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego