KWALIFIKACJA DRM4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 37.
Do wykonania złącza pokazanego na rysunku należy użyć przyrządów do trasowania oraz
Ilustracja przedstawia złącze stolarskie typu jaskółczy ogon, które jest używane w stolarstwie do łączenia dwóch kawałków
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "grzbietnicy i dłuta." pasuje do ręcznego wykonywania typowych złączy stolarskich: po trasowaniu linie i głębokości przenosi się na element, a następnie materiał usuwa i dopasowuje dłutem. Pozostałe zestawy narzędzi odnoszą się raczej do innych operacji (otwory, okorowywanie, cięcie krzywoliniowe).

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest rozpoznanie, że po wykonaniu trasowania (czyli wyznaczenia na drewnie linii cięcia, krawędzi oraz głębokości obróbki) trzeba dobrać narzędzia, które pozwolą wykonać i dopasować złącze pokazane na rysunku. W praktyce wiele podstawowych złączy (np. złącza z wybieraniem materiału, gniazda, wręby, dopasowania czopa) wykonuje się etapami:

  • najpierw dokładne wytrasowanie granic obróbki,
  • następnie nacięcia/odcięcia wzdłuż linii,
  • potem usunięcie materiału i wykończenie powierzchni w miejscu łączenia.

Zestaw "grzbietnicy i dłuta" jest spójny z tym procesem, ponieważ narzędzia tego typu służą do precyzyjnego prowadzenia pracy przy złączach: po oznaczeniu miejsc obróbki można wykonać nacięcia, a następnie dłutem wybrać materiał i doprowadzić do właściwego pasowania. Dłuto jest narzędziem typowo używanym do ręcznego wykonywania i dopasowywania elementów złącza, zwłaszcza gdy potrzebna jest kontrola dokładności.

Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo wskazują narzędzia charakterystyczne dla innych czynności:

  • "otwornicy i ośnika" sugerują wykonywanie otworów oraz zgrubne kształtowanie/obróbkę powierzchni, a nie typową technologię wykonywania złączy pokazanych na rysunkach stolarskich.
  • "płatnicy i krawężnicy" to zestaw nieadekwatny do typowego wykonywania złącza wymagającego wybierania i dopasowania; kojarzy się raczej z innymi rodzajami obróbki lub terminologią mogącą być niejednoznaczna dla ucznia.
  • "wyrzynarki i zdzieraka" pasuje do cięć krzywoliniowych i zgrubnego kształtowania/ścierania, natomiast złącza (zwłaszcza wymagające dokładnych kątów i pasowania) zwykle wymagają narzędzi dających większą kontrolę nad geometrią połączenia.

Wskazówka egzaminacyjna: patrząc na rysunek złącza, odpowiedz sobie, czy kluczową operacją jest wycięcie otworu, cięcie po łuku, czy raczej precyzyjne wybieranie i dopasowanie. Do tej ostatniej grupy najczęściej pasują narzędzia typu piła do precyzyjnych cięć oraz dłuto do wybierania i regulacji pasowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trasowanie to wyznaczanie na drewnie linii i punktów obróbki (np. krawędzi cięcia, głębokości wybierania, osi). Robi się je po to, aby kolejne operacje wykonać dokładnie i powtarzalnie. Dobre trasowanie zmniejsza ryzyko błędów pasowania złącza i strat materiału.
Najczęściej wykorzystuje się narzędzia do trasowania (np. do wyznaczenia linii), narzędzia do precyzyjnych nacięć oraz narzędzia do wybierania i dopasowania, takie jak dłuto. Dobór zależy od typu złącza: czy trzeba wybrać materiał, wykonać wrąb, gniazdo lub dopasować czop.
Dłuto pozwala kontrolowanie usuwać cienkie warstwy drewna i korygować kształt powierzchni w miejscu łączenia. Dzięki temu można uzyskać właściwe pasowanie, zachować kąty i równe płaszczyzny. To ważne szczególnie wtedy, gdy połączenie ma być ścisłe i estetyczne.
Wyrzynarka najlepiej sprawdza się przy cięciach krzywoliniowych i wycinaniu kształtów. Do złączy wymagających prostych, powtarzalnych i bardzo dokładnych krawędzi zwykle lepsze są inne metody. Wyrzynarka może być pomocna w zgrubnym wycięciu, ale końcowe dopasowanie i tak wymaga precyzyjnej obróbki.
Na rysunku technologicznym zwykle widać część "ubytku" w jednym elemencie (gniazdo, wrąb, podcięcie) oraz element wchodzący w ten ubytek. Jeżeli widać powierzchnie wewnętrzne i "stopnie", to znak, że trzeba usunąć materiał do określonej głębokości, a potem dopasować kształt połączenia.
Częsty błąd to wybór narzędzi "ogólnych" (np. do otworów lub do cięć po łuku) zamiast narzędzi do precyzyjnego wybierania i pasowania. Uczniowie mylą też etap trasowania z etapem wykonania złącza. Warto zawsze powiązać narzędzie z konkretną operacją, którą widać na rysunku.
Dokładne trasowanie decyduje o geometrii złącza: prostopadłości, równoległości i głębokości obróbki. Jeżeli linie są przesunięte lub nieczytelne, połączenie będzie luźne albo nie da się go złożyć bez uszkodzeń. Trasowanie jest więc etapem krytycznym przed cięciem i dłutowaniem.
Narzędzia maszynowe stosuje się, gdy liczy się wydajność i powtarzalność (seria elementów) albo gdy materiał jest twardy i obróbka ręczna byłaby zbyt czasochłonna. W zadaniach szkolnych często wymaga się jednak rozpoznania klasycznych narzędzi ręcznych, bo uczą kontroli i dokładności pracy.
Otwornica służy głównie do wykonywania otworów o określonej średnicy. W klasycznych złączach stolarskich częściej potrzebne są nacięcia wzdłuż trasowania oraz wybieranie materiału do kształtu prostokątnego lub schodkowego. Otwornica może być narzędziem pomocniczym w innych zadaniach, ale zwykle nie jest podstawą wykonania złącza.
Ćwicz rozpoznawanie złączy na rysunkach (nazwy i sposób wykonania) oraz łącz je z typowymi operacjami: trasowanie, nacinanie, wybieranie, dopasowanie. Rób krótkie notatki: "jakie narzędzie do jakiej czynności". Na egzaminie analizuj, co trzeba zrobić z drewnem, a nie tylko jak brzmią odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Odpowiedź "grzbietnicy i dłuta." pasuje do ręcznego wykonywania typowych złączy stolarskich: po trasowaniu linie i głębokości przenosi się na element, a następnie materiał usuwa i dopasowuje dłutem."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (np. podręcznik/atlas złączy stolarskich używany w danej podstawie programowej).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z technologii robót stolarskich (działy: trasowanie, złącza, narzędzia ręczne)
  • Instrukcje BHP dla prac ręcznych w stolarstwie (dłuta, piły ręczne)
  • Albumy/atlasy złączy stolarskich z rysunkami technologicznymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego