KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 27.
Które dwa rezystory, połączone równolegle, należy zastosować w celu zastąpienia uszkodzonego rezystora o wartości 200 Q / 0,5 W?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W połączeniu równoległym dwóch rezystorów rezystancja zastępcza wynosi Rz=(R1·R2)/(R1+R2). Dla 600 Ω i 300 Ω otrzymujemy (600·300)/(600+300)=200 Ω, więc wartość się zgadza. Przy obciążeniu 0,5 W na zastępowanym rezystorze moce w gałęziach są mniejsze od 0,5 W, więc każdy rezystor spełnia warunek mocy.

Pełne wyjaśnienie:

Trzeba dobrać dwa rezystory połączone równolegle tak, aby zastąpiły element 200 Ω / 0,5 W. Oznacza to dwa warunki: (1) rezystancja zastępcza układu ma wynosić 200 Ω, (2) żaden z zastosowanych rezystorów nie może zostać przeciążony mocą.

1) Sprawdzenie rezystancji zastępczej
Dla dwóch rezystorów równoległych wygodny jest wzór: Rz=(R1·R2)/(R1+R2). Dla 600 Ω i 300 Ω: (600·300)/(600+300)=180000/900=200 Ω. Warunek rezystancji jest spełniony.

2) Sprawdzenie mocy
Jeśli zastępowany rezystor 200 Ω pracuje z mocą 0,5 W, to odpowiada temu napięcie: P=U²/R, więc U²=P·R=0,5·200=100, a zatem U=10 V. To samo napięcie 10 V występuje na każdym rezystorze w gałęzi równoległej. Moce w gałęziach: P600=U²/600=100/600≈0,167 W oraz P300=U²/300=100/300≈0,333 W. Suma mocy ≈0,5 W, a każda z nich jest mniejsza niż 0,5 W, więc rezystory o mocy znamionowej 0,5 W są bezpieczne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 400 Ω i 300 Ω: rezystancja zastępcza wynosi (400·300)/(400+300)=120000/700≈171,4 Ω, czyli nie zastępuje 200 Ω.
  • 600 Ω / 0,25 W i 400 Ω / 0,5 W: nawet jeśli wartości można policzyć (Rz=240 Ω), to dodatkowo jeden rezystor ma tylko 0,25 W i mógłby zostać przeciążony w warunkach pracy. Już sam warunek rezystancji nie jest spełniony.
  • 800 Ω / 0,25 W i 400 Ω / 0,25 W: Rz=(800·400)/(800+400)=320000/1200≈266,7 Ω, więc wartość jest zła; ponadto oba mają tylko 0,25 W, co ogranicza dopuszczalne obciążenie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze licz najpierw Rz, a potem sprawdzaj moc w każdej gałęzi (w równoległym napięcie jest takie samo, więc P=U²/R bardzo ułatwia kontrolę).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dla dwóch rezystorów równoległych możesz użyć wzoru: Rz=(R1·R2)/(R1+R2). To skrót od zależności 1/Rz=1/R1+1/R2. Wynik zawsze jest mniejszy niż mniejsza z rezystancji, więc to dobra kontrola poprawności obliczeń.
Połączenie równoległe zmniejsza rezystancję zastępczą, bo prąd ma dwie drogi przepływu. Dobierasz więc takie R1 i R2, aby ich Rz wyszło 200 Ω. Potem sprawdzasz moc w każdej gałęzi, aby rezystory nie przegrzewały się w pracy.
Trzeba sprawdzić moc znamionową. Nawet jeśli Rz wyjdzie poprawnie, pojedynczy rezystor w gałęzi może rozpraszać zbyt dużą moc. W równoległym napięcie na obu jest takie samo, więc wygodnie liczysz moc z P=U²/R dla każdego elementu.
W połączeniu równoległym oba rezystory mają to samo napięcie U. Dlatego liczysz osobno: P1=U²/R1 i P2=U²/R2. Suma P1+P2 to moc całego zamiennika. Każda z mocy musi być mniejsza lub równa mocy znamionowej danego rezystora.
Moc 0,5 W w opisie rezystora dotyczy pojedynczego elementu. Przy zamianie na dwa rezystory trzeba pilnować, by żaden z nich nie przekroczył swojej mocy znamionowej. W praktyce bezpiecznie jest, gdy każdy rezystor ma zapas (np. 0,5 W lub więcej).
Bo spełniają zależność: Rz=(600·300)/(600+300)=180000/900=200 Ω. To typowy przypadek, gdy jedna rezystancja jest dwa razy mniejsza od drugiej, a wynik wychodzi równy jednej trzeciej większej (tu 600/3=200). Zawsze jednak warto policzyć, nie zgadywać.
Najczęstsze pomyłki to: (1) sumowanie rezystancji jak w szeregowym, (2) brak kontroli, że Rz ma być mniejsze od najmniejszego rezystora, (3) pomijanie mocy znamionowej i wybór rezystorów o zbyt małej mocy, np. 0,25 W w układzie o większych stratach.
Gdy nie masz pod ręką rezystora o wymaganej wartości lub mocy, a możesz zbudować zamiennik z typowych wartości z szeregu. Dwa rezystory równolegle mogą też zwiększyć dopuszczalną moc całego układu (rozłożenie strat), ale tylko wtedy, gdy poprawnie policzysz Rz i moce gałęzi.
Najpierw dobierz parę R1 i R2 tak, by Rz=200 Ω. Potem wyznacz napięcie pracy z P=U²/R: U=√(0,5·200)=10 V. Następnie policz P1=U²/R1 i P2=U²/R2 i porównaj z mocami znamionowymi. Oba warunki muszą być spełnione.
Można, ale trzeba uważać: rezystor o mniejszej rezystancji zwykle rozprasza większą moc (bo ma to samo napięcie). Jeśli jeden ma niską moc znamionową, może się przegrzać jako pierwszy. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych zawsze sprawdzaj moc osobno dla każdej gałęzi.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "W połączeniu równoległym dwóch rezystorów rezystancja zastępcza wynosi Rz=(R1·R2)/(R1+R2)."

Źródła:

  • All About Circuits (Textbook) – "Resistors in Parallel", https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-5/resistors-in-parallel/ (dostęp: 07.02.2026)
  • Wikipedia (pl) – "Połączenie równoległe", sekcja o rezystorach i wzorze na Rz, https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_r%C3%B3wnoleg%C5%82e (dostęp: 07.02.2026)
  • Paul Scherz, Simon Monk, "Practical Electronics for Inventors", 4th edition, rozdział o rezystorach i łączeniu rezystancji (wyd. McGraw-Hill, 2016)

Materiały:

  • Podręcznik podstaw elektroniki: dział o połączeniach rezystorów (szeregowe i równoległe)
  • Zbiór zadań z elektrotechniki/elektroniki: obliczanie Rz i mocy na elementach
  • Notatki/arkusze ELM.2 z typowymi wzorami: Rz, P, U, I

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego