W ewidencji materiałów w systemie cen zmiennych każda dostawa (PZ) wchodzi do magazynu po swojej rzeczywistej cenie nabycia. Gdy następuje rozchód (RW), księgowy musi zdecydować, z których partii (po jakich cenach) "schodzi" wydawana ilość – zgodnie z przyjętą metodą.
FIFO (pierwsze weszło, pierwsze wyszło) polega na tym, że do wyceny rozchodu przyjmuje się kolejno partie z najwcześniejszych przyjęć. Oznacza to, że rozchód "zużywa" najpierw ilości z pierwszej dostawy, potem z drugiej itd., aż do wyczerpania wydawanej ilości. W konsekwencji stan końcowy pozostaje złożony głównie z partii najnowszych dostaw.
Odpowiedź "FIFO – rozpoczynając od ceny dostawy najwcześniejszej" jest więc poprawna, bo odpowiada zasadzie przypisywania cen według chronologii PZ. W praktyce dla RW księgowy bierze: ilość z pierwszego PZ po jego cenie, następnie – jeśli trzeba – ilość z kolejnego PZ po kolejnej cenie, aż do uzyskania pełnej ilości rozchodu.
Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne z następujących powodów:
- "LIFO – rozpoczynając od ceny ostatniej dostawy" opisuje inną logikę: rozchód byłby liczony od partii najnowszych. To zmienia przypisanie cen do RW i zazwyczaj daje inną wartość rozchodu oraz inny stan końcowy.
- "HIFO – rozpoczynając od ceny najwyższej" opiera wycenę na kryterium wysokości ceny, a nie na kolejności przyjęć. Dodatkowo nie jest to metoda przewidziana jako standardowa metoda wyceny rozchodu zapasów w polskiej rachunkowości.
- "LOFO – rozpoczynając od ceny najniższej" analogicznie opiera się na wyborze najniższej ceny, co nie jest zasadą FIFO/LIFO ani metodą stosowaną jako typowa metoda wyceny rozchodu w polskich zasadach rachunkowości.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy reguła wyboru partii wynika z chronologii dostaw (FIFO/LIFO) czy z poziomu ceny (HIFO/LOFO). W zadaniach z kartoteką ilościowo-wartościową najczęściej testowana jest umiejętność pracy z FIFO/LIFO/średnią ważoną oraz odczyt przychód–rozchód–stan.
