KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 19.
Górną warstwę nasypu o grubości co najmniej 0,5 m należy wykonać z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Górna warstwa nasypu (min. 0,5 m) powinna być z gruntów niewysadzinowych, które dobrze odprowadzają wodę i nie powodują wysadzin mrozowych. Piasek jest typowym gruntem niewysadzinowym i przepuszczalnym, natomiast glina, pył i ił są drobnoziarniste/spoiste i mogą być wysadzinowe, więc nie spełniają wymagań tej warstwy.

Pełne wyjaśnienie:

Górna warstwa nasypu o grubości co najmniej 0,5 m pracuje bezpośrednio pod konstrukcją nawierzchni, dlatego musi zapewnić odporność na przemarzanie i odprowadzenie wody. Z tego powodu w wymaganiach technicznych wskazuje się stosowanie gruntów niewysadzinowych o odpowiedniej wodoprzepuszczalności i uziarnieniu.

Odpowiedź "piasku" jest poprawna, ponieważ piaski są klasycznym przykładem gruntów niewysadzinowych: mają relatywnie dobre właściwości filtracyjne, łatwiej je zagęścić do wymaganej gęstości, a przy zawilgoceniu i zamarzaniu nie wykazują typowego pęcznienia powodującego deformacje.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo odnoszą się do gruntów, które w praktyce robót ziemnych drogowych są oceniane jako niekorzystne w warstwie przypowierzchniowej nasypu:

  • "gliny" – grunt spoisty, o małej przepuszczalności; zatrzymywanie wody sprzyja zawilgoceniu i ryzyku problemów mrozowych oraz utrudnia uzyskanie stabilnych parametrów w zmiennych warunkach.
  • "pyłu" – frakcja drobna, często bardzo podatna na zjawiska mrozowe; może sprawiać trudności w zagęszczaniu i jest wrażliwa na wilgotność.
  • "iłu" – bardzo drobnoziarnisty grunt spoisty o niskiej filtracji; łatwo zatrzymuje wodę, co zwiększa ryzyko uszkodzeń w strefie przemarzania.

W praktyce wykonawczej (roboty ziemne i drogowe) dobór właściwego gruntu do tej warstwy ogranicza późniejsze naprawy nawierzchni i podnosi trwałość drogi. Warto zapamiętać zasadę: im bliżej nawierzchni, tym większe znaczenie mają niewysadzinowość i możliwość odwodnienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przypowierzchniowa część korpusu nasypu, stanowiąca bezpośrednie podłoże pod konstrukcję nawierzchni. Wymaga materiału stabilnego, dobrze zagęszczalnego i odpornego na działanie wody oraz mrozu, bo jej parametry wpływają na trwałość nawierzchni.
Minimalna grubość ma zapewnić "strefę ochronną" pod nawierzchnią: ogranicza wpływ przemarzania i zawilgocenia na niższe warstwy nasypu. W praktyce ułatwia też uzyskanie jednorodnych parametrów zagęszczenia i odprowadzania wody w strefie kluczowej dla nośności.
Piasek jest typowym gruntem niewysadzinowym i zwykle ma lepszą przepuszczalność niż grunty drobnoziarniste. Dzięki temu woda nie zalega, a ryzyko wysadzin mrozowych i deformacji nawierzchni jest mniejsze. Dodatkowo piasek łatwiej zagęścić w robotach ziemnych.
To grunty, które przy zamarzaniu wody w porach mogą pęcznieć (tworzą się soczewki lodowe), powodując unoszenie i pękanie nawierzchni. Do gruntów o podwyższonym ryzyku należą m.in. iły, pyły i część glin, bo słabo odprowadzają wodę i łatwo ją zatrzymują.
W praktyce drogowej unika się gruntów drobnoziarnistych i spoistych o małej przepuszczalności, bo sprzyjają zawilgoceniu i problemom mrozowym. Przykładowo glina, pył i ił często traktuje się jako ryzykowne w warstwie przypowierzchniowej, jeśli celem jest warstwa niewysadzinowa.
Orientacyjnie: piasek jest wyczuwalnie "ziarnisty" między palcami i słabiej się lepi; pył jest dużo drobniejszy, daje "mączyste" odczucie i przy wilgoci potrafi tworzyć mazistą masę. Na budowie ostatecznie decydują badania uziarnienia i ocena zgodności ze specyfikacją.
W niektórych rozwiązaniach gliny mogą występować w niższych partiach korpusu nasypu, jeżeli projekt i specyfikacje to dopuszczają oraz zapewnione są warunki odwodnienia i zagęszczenia. Nie oznacza to jednak, że nadają się do warstwy górnej, gdzie wymagania mrozowe i filtracyjne są zwykle ostrzejsze.
Najważniejsze są: podatność na wysadziny mrozowe (niewysadzinowość), przepuszczalność/wodoprzepuszczalność oraz uziarnienie wpływające na drenaż i zagęszczalność. W praktyce kontroluje się też zagęszczenie warstw, bo nawet dobry materiał źle wbudowany da słabe podłoże.
Typowe pomyłki to: wybieranie gruntu "bo jest pod ręką" zamiast zgodnie ze specyfikacją, mylenie warstw (dopuszczalność w dolnej części nasypu ≠ dopuszczalność w górnej), oraz ignorowanie wpływu wody i mrozu. Często też przecenia się grunty spoiste, bo wydają się stabilne.
Ucz się przez skojarzenia funkcji warstwy z materiałem: "warstwa górna = niewysadzinowa i przepuszczalna". Powtórz podział gruntów (piaski/żwiry vs pyły/iły/gliny), skutki przemarzania oraz podstawy zagęszczania. Rozwiązuj testy, zwracając uwagę na słowa "górna warstwa" i "min. 0,5 m".
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Górna warstwa nasypu (min. 0,5 m) powinna być z gruntów niewysadzinowych, które dobrze odprowadzają wodę i nie powodują wysadzin mrozowych."

Źródła:

  • PN-S-02205:1998 "Drogi samochodowe — Roboty ziemne — Wymagania i badania" (wymagania dla nasypów i doboru gruntów) — wydanie 1998

Materiały:

  • PN-S-02205:1998 – część dotycząca wymagań dla nasypów i doboru gruntów
  • Specyfikacje techniczne GDDKiA / WWiORB dla robót ziemnych (sekcje o gruntach niewysadzinowych i warstwach nasypu)
  • Podręcznik/kompendium z geotechniki drogowej (wysadzinowość, filtracja, dobór gruntów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego