KWALIFIKACJA TWO7 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 12.
Ile będzie wynosił zapas wody pod stępką statku o zanurzeniu 3 metrów, gdy głębokość w porcie odczytana z mapy wynosi 6 metrów, a pływ osiągnął wysokość 3 metry?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
UKC (zapas wody pod stępką) to różnica między głębokością rzeczywistą a zanurzeniem.
Głębokość rzeczywista = 6 m + 3 m = 9 m.
UKC = 9 m − 3 m = 6 m.
Ponieważ mapa podaje głębokość względem zera mapy, pływ dodajemy.

Pełne wyjaśnienie:

Zapas wody pod stępką (UKC, Underkeel Clearance) to kluczowy parametr bezpieczeństwa: określa, ile wody pozostaje pomiędzy najniższym punktem kadłuba a dnem. Definicyjnie jest to różnica między głębokością faktyczną (rzeczywistą) a zanurzeniem statku.

W zadaniu podano:

  • głębokość w porcie odczytaną z mapy: 6 m (to głębokość mapowa, liczona względem poziomu odniesienia/zera mapy, tzw. chart datum, często związanego z najniższym astronomicznym pływem),
  • wysokość pływu: 3 m (aktualny poziom wody powyżej zera mapy),
  • zanurzenie statku: 3 m.

Krok 1: wyznacz głębokość rzeczywistą. Skoro pływ jest dodatni (woda stoi wyżej niż zero mapy), to do głębokości mapowej dodajemy wysokość pływu:

Głębokość rzeczywista = 6 m + 3 m = 9 m.

Krok 2: oblicz UKC jako różnicę głębokości rzeczywistej i zanurzenia:

UKC = 9 m − 3 m = 6 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wynik 7 m zwykle wynika z mechanicznego dodania pływu do już policzonego zapasu albo z pomylenia kolejności działań. Wynik 5 m jest typowy dla błędu rachunkowego (np. 9−4) lub przyjęcia niepodanego "marginesu" zamiast czystego UKC z danych. Wynik 4 m często pojawia się, gdy ktoś odejmuje pływ (6−3=3) i potem odejmuje zanurzenie (3−3=0) lub miesza pojęcia głębokości mapowej i rzeczywistej.

W praktyce nawigator dodatkowo uwzględnia m.in. osiadanie (squat), trym, falowanie i wymagany margines bezpieczeństwa, ale w tym zadaniu nie podano takich poprawek, więc liczymy wyłącznie według definicji UKC.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
UKC to odległość (zapas) między najniższym punktem kadłuba a dnem. W obliczeniach przyjmuje się: UKC = głębokość rzeczywista − zanurzenie. To podstawowy wskaźnik bezpieczeństwa na płytkich akwenach i podczas wejścia do portu.
Głębokość z mapy jest podawana względem zera mapy (chart datum). Aby dostać głębokość faktyczną, dodaj lub odejmij wysokość pływu: głębokość rzeczywista = głębokość mapowa + wysokość pływu (gdy pływ dodatni). Przy pływie ujemnym wynik się zmniejszy.
Mapa pokazuje głębokość w odniesieniu do umownego poziomu (zera mapy), a wysokość pływu mówi, o ile woda jest wyżej (lub niżej) od tego poziomu. Gdy pływ ma 3 m, to w danej chwili jest 3 m wody więcej nad dnem niż wynikałoby z samej wartości mapowej.
Najczęściej myli się głębokość mapową z rzeczywistą (pomija pływ), myli znak (odejmuje pływ zamiast dodać) albo odejmuje zanurzenie od złej wielkości. Błędem bywa też "dopisywanie" niepodanych poprawek (np. osiadania) zamiast policzenia UKC wyłącznie z danych.
Tak. Ujemny UKC oznacza, że przy przyjętych danych statek "wchodzi w dno" (zanurzenie jest większe niż głębokość rzeczywista), czyli następuje ryzyko wejścia na mieliznę lub tarcia o dno. W praktyce taki wynik wymaga zmiany czasu przejścia (pływ), trasy lub ograniczeń manewru.
Osiadanie uwzględnia się szczególnie przy większej prędkości na płytkiej wodzie i w torach podejściowych, bo statek może "usiąść" głębiej niż wynika z postoju. W zadaniach egzaminacyjnych squat zwykle jest podany osobno jako poprawka do odjęcia od zapasu, jeśli ma być liczony.
Zanurzenie to odległość od linii wodnej do najniższego punktu kadłuba. W UKC jest wielkością, którą odejmuje się od głębokości rzeczywistej: im większe zanurzenie, tym mniejszy zapas. Na praktyce trzeba też pamiętać o trymie, bo zanurzenie na dziobie i rufie może się różnić.
To wartość głębokości podana na mapie morskiej dla danego miejsca, odniesiona do zera mapy (chart datum). Nie jest to automatycznie głębokość "w tej chwili", bo poziom wody zmienia się z pływem. Dlatego do tej wartości stosuje się poprawkę pływową, aby uzyskać głębokość rzeczywistą.
Zasada obliczeń jest taka sama (głębokość rzeczywista minus zanurzenie), ale w porcie zwykle jest więcej czynników praktycznych: ograniczony manewr, nierówne dno, prace pogłębiarskie i większe znaczenie marginesów bezpieczeństwa. Częściej korzysta się też z danych portowych i bieżących komunikatów.
Ułóż to w dwóch krótkich krokach: (1) policz głębokość rzeczywistą: mapa ± pływ, (2) odejmij zanurzenie. Jeśli pływ jest dodatni, wynik z kroku (1) musi być większy niż głębokość z mapy. To prosta kontrola sensowności obliczeń przed wyborem odpowiedzi.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: Under-keel clearance — https://en.wikipedia.org/wiki/Under-keel_clearance (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: Chart datum — https://en.wikipedia.org/wiki/Chart_datum (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw nawigacji morskiej: rozdziały o pływach, chart datum i głębokościach na mapach
  • Ćwiczenia rachunkowe UKC (z różnymi wariantami: pływ ujemny, osiadanie, trym)
  • Materiały szkolne/uczelniane z hydrografii i oznaczeń map morskich

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego