W zadaniach recepturowych kluczowe jest rozróżnienie między:
- stężeniem roztworu (tu: 10% m/m),
- składem surowca złożonego (tu: "sól Erlenmeyera", czyli mieszanina, a nie czysty bromek amonu).
Krok 1: oblicz masę substancji, której dotyczy 10% m/m.
Jeżeli przygotowujemy 200,0 g roztworu 10% m/m, to masa składnika rozpuszczonego wynosi:
200,0 g × 10% = 20,0 g.
Te 20,0 g dotyczy jednak "soli Erlenmeyera" jako całości (mieszaniny), a nie samego bromku amonu.
Krok 2: uwzględnij udział bromku amonu w tej mieszaninie.
Skoro w 20,0 g mieszaniny bromek amonu stanowi tylko pewien ułamek masy, to rzeczywista ilość NH4Br będzie odpowiednio mniejsza. W konsekwencji otrzymuje się wartość 4,0 g bromku amonu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "2,0 g" to zbyt mało – odpowiadałoby zbyt małemu udziałowi bromku amonu w odważonej ilości mieszaniny, a w efekcie błędnej zawartości składnika.
- "8,0 g" jest typowym wynikiem po częściowym uwzględnieniu, że mamy mieszaninę, ale z przyjęciem niewłaściwego udziału bromku amonu lub błędem w przeliczeniu.
- "10,0 g" może wynikać z błędnego założenia, że bromek amonu stanowi połowę mieszaniny albo z mechanicznego podzielenia 20,0 g przez 2 bez podstaw merytorycznych.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się nazwa surowca złożonego ("sól …", "mieszanina …"), zawsze sprawdź, czy procent dotyczy mieszaniny czy konkretnego składnika. To najczęstsze źródło pomyłek w zadaniach rachunkowych z receptury.
