KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 31.
Ile gramów Valerianae tinctura zażyje pacjent w ciągu doby, jeżeli lekarz zalecił mu dawkowanie 3 razy dziennie po 20 kropli?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W ciągu doby pacjent przyjmie 3 × 20 = 60 kropli nalewki.
Następnie krople przelicza się na objętość (ml) zgodnie z przelicznikiem właściwym dla tej nalewki, a ml na gramy z użyciem gęstości (m = ρ · V). Po wykonaniu tych kroków otrzymuje się wynik 1,14 g.

Pełne wyjaśnienie:

Najpierw oblicza się dawkę dobową w kroplach: jeśli pacjent ma przyjmować 3 razy dziennie po 20 kropli, to w ciągu doby przyjmie 3 × 20 = 60 kropli.

Kolejny etap to przeliczenie kropli na objętość (w mililitrach). W obliczeniach dla preparatów płynnych potrzebny jest przelicznik typu "ile kropli odpowiada 1 ml". W praktyce i w zadaniach szkolnych przelicznik może zależeć od rodzaju preparatu (np. nalewka alkoholowa) oraz kroplomierza, dlatego nie należy automatycznie zakładać jednej stałej dla wszystkich płynów.

Gdy objętość jest już wyznaczona w ml, przechodzi się do masy w gramach z użyciem gęstości: m = ρ · V, gdzie ρ to gęstość (g/ml), a V to objętość (ml). Dla nalewek gęstość bywa mniejsza od 1 g/ml, więc 1 ml nalewki nie musi ważyć 1 g.

Odpowiedź "1,14" wynika z konsekwentnego zastosowania powyższego schematu: 60 kropli przelicza się na odpowiednią liczbę ml zgodnie z przelicznikiem przyjętym dla tej nalewki, a następnie mnoży przez gęstość, otrzymując masę dobową.

  • Odpowiedź "0,38" zwykle wynika z pominięcia czynnika "3 razy dziennie" (policzenie tylko jednej dawki 20 kropli).
  • Odpowiedź "0,90" typowo bierze się z uproszczeń w przeliczeniu kropli na ml lub z przyjęcia, że gęstość wynosi dokładnie 1 g/ml.
  • Odpowiedź "1,50" może pojawić się, gdy przyjmie się inny przelicznik kropli/ml lub zawyży się objętość dobową wskutek błędnego zaokrąglania.

W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest trzymanie się danych (lub tabel) właściwych dla danej postaci leku oraz pilnowanie jednostek na każdym etapie rachunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dawkę dobową liczysz przez pomnożenie dawki jednorazowej przez liczbę podań na dobę. Np. 3 razy dziennie po 20 kropli to 3 × 20 = 60 kropli/dobę. To pierwszy krok przed przeliczeniami na ml lub gramy.
Przelicznik kropli zależy od właściwości cieczy (lepkość, napięcie powierzchniowe, zawartość etanolu) oraz od kroplomierza. Dlatego roztwory wodne często liczy się inaczej niż nalewki alkoholowe. W zadaniach trzeba znać przyjęty przelicznik.
Potrzebujesz dwóch danych: krople → ml (ile kropli ma 1 ml dla tej nalewki) oraz gęstości (g/ml), aby policzyć masę ze wzoru m = ρ · V. Same krople bez przelicznika nie dają jednoznacznie gramów.
Gęstość ρ mówi, ile gramów waży 1 ml preparatu. Gdy masz objętość V w ml, liczysz masę: m = ρ · V. Dla nalewek ρ zwykle jest < 1 g/ml, więc masa bywa mniejsza niż objętość wyrażona liczbowo w ml.
W materiałach farmakopealnych podaje się zakresy dawek (jednorazową i dobową) w ml. W praktyce aptecznej pomaga to ocenić, czy zlecone dawkowanie mieści się w typowych granicach. Do obliczeń z kropli i gęstości nadal potrzebny jest przelicznik kropli/ml.
Najczęściej: (1) policzenie tylko jednej dawki zamiast dobowej, (2) przyjęcie automatycznie 20 kropli = 1 ml dla każdej cieczy, (3) pominięcie gęstości i uznanie 1 ml = 1 g. Każdy z tych błędów zmienia wynik nawet kilkukrotnie.
Zawsze, gdy preparat ma gęstość inną niż 1 g/ml (np. wiele nalewek, roztworów alkoholowych, syropów). Wtedy nie wolno traktować ml jak gramów. Poprawne przeliczenie jest ważne przy dawkowaniu, sporządzaniu i kontroli ilości wydawanego preparatu.
Warto wykonać szybki test sensowności: jeśli 60 kropli wychodzi np. na kilka ml, to masa powinna być zbliżona do kilku gramów, ale skorygowana gęstością. Gdy wynik jest bardzo mały lub bardzo duży, zwykle pomylono dawkę dobową albo przelicznik kropli/ml.
Tak. Średnica otworu, konstrukcja zakraplacza i sposób dozowania wpływają na wielkość kropli. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych często zakłada się określony standard (z tabel) albo podaje przelicznik w treści. Bez tego przeliczenie kropli na ml jest obarczone niepewnością.
Ćwicz schemat: dawka dobowakrople na mlml na g z gęstości. Zwracaj uwagę na jednostki i na to, czy w zadaniu podano przelicznik kropli/ml. Dobrą praktyką jest zapisywanie wzoru m = ρ · V przy każdym zadaniu.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Po wykonaniu tych kroków otrzymuje się wynik 1,14 g."

Źródła:

  • Farmakopea Polska XII (FP XII) – monografia: Valerianae tinctura (informacje o sposobie otrzymywania i parametrach, m.in. gęstości).
  • Farmakopea Polska VI (FP VI) – dawki: Valerianae tinctura (informacje o dawce jednorazowej i dobowej).

Materiały:

  • Farmakopea Polska (monografie nalewek i informacje o parametrach preparatów)
  • Podręczniki receptury aptecznej dla techników farmaceutycznych (tabele masy/objętości kropli)
  • Materiały dydaktyczne z obliczeń farmaceutycznych (krople, gęstość, przeliczenia dawek)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego