Aby obliczyć stężenie bizmutu galusanu zasadowego w leku recepturowym, trzeba odczytać z recepty dwie informacje: ilość (masę) surowca oraz ilość końcową sporządzonego preparatu (masę lub objętość, zależnie od postaci leku).
Najczęściej w recepturze, gdy lek jest postaci stałej lub półstałej (np. proszek dzielony, maść, pasta, czopki), liczy się stężenie % m/m:
% m/m = (masa substancji / masa całkowita preparatu) × 100%
Jeśli natomiast recepta dotyczy roztworu i ilość końcowa jest podana w mililitrach, czasem stosuje się % m/V (gramy w 100 ml). Wtedy wzór ma postać:
% m/V = (masa substancji [g] / objętość roztworu [ml]) × 100 ml
W tym zadaniu wynik ma postać procentu z dwoma miejscami po przecinku i poprawna odpowiedź to 0,60%, co oznacza, że w 100 g (lub 100 jednostek masy/ilości właściwej dla zastosowanego typu %) preparatu znajduje się równoważnie 0,60 g surowca.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- 0,30% zwykle pojawia się, gdy ktoś omyłkowo podzieli przez mianownik dwa razy większy niż powinien (np. przyjmie podwójną masę końcową) albo "zgubi" czynnik 2 w proporcji.
- 0,15% jest typowym skutkiem błędu jednostek (np. potraktowania mg jak g) albo użycia nieprawidłowego mianownika (np. sumy tylko wybranych składników).
- 0,75% często wynika z przyjęcia zbyt małej masy/ilości końcowej preparatu lub z błędnego zaokrąglenia pośrednich etapów.
Wskazówka egzaminacyjna: zanim policzysz, zapisz w jednym miejscu wszystkie dane w jednakowych jednostkach i jednoznacznie zdecyduj, czy liczysz % m/m czy % m/V. Dopiero potem wykonaj dzielenie i pomnóż przez 100.
