KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 14.
Ile gramów wodorotlenku potasu należy odważyć, aby przygotować 500 cm3 0,02 - molowego roztworu. Masy molowe pierwiastków odpowiednio wynoszą: potasu K - 39 g/mol, tlenu O - 16 g/mol, wodoru H - 1 g/mol
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obliczenia:
Objętość 500 cm3 to 0,500 dm3. Liczba moli: n = c·V = 0,02 mol/dm3 · 0,500 dm3 = 0,010 mol. Masa molowa KOH: 39+16+1 = 56 g/mol. Masa substancji: m = n·M = 0,010·56 = 0,56 g, więc poprawna jest odpowiedź 0,56 g.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wyznaczyć masę KOH potrzebną do sporządzenia roztworu o zadanym stężeniu molowym i objętości. Korzysta się z dwóch podstawowych zależności:

  • n = c · V (liczba moli = stężenie molowe · objętość w dm3),
  • m = n · M (masa = liczba moli · masa molowa).

Krok 1: konwersja objętości. Stężenie molowe jest podane w odniesieniu do dm3, więc 500 cm3 należy zamienić na dm3: 500 cm3 = 0,500 dm3.

Krok 2: obliczenie liczby moli. n = 0,02 mol/dm3 · 0,500 dm3 = 0,010 mol. To oznacza, że w 0,5 dm3 roztworu o takim stężeniu ma się znaleźć 0,01 mola KOH.

Krok 3: wyznaczenie masy molowej KOH. Z podanych mas molowych pierwiastków: M(KOH) = 39 g/mol + 16 g/mol + 1 g/mol = 56 g/mol.

Krok 4: obliczenie masy substancji. m = 0,010 mol · 56 g/mol = 0,56 g. Taka naważka zapewni wymaganą ilość substancji w zadanej objętości.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • Wynik 0,28 g zwykle wynika z pomylenia objętości 500 cm3 z 0,250 dm3 (albo z przypadkowego "podzielenia przez 2"), czyli z błędu w danych wejściowych lub w mnożeniu.
  • Wynik 5,60 g odpowiada sytuacji, gdy ktoś przesunął przecinek o jedno miejsce (np. potraktował 0,02 jak 0,2 lub źle przeliczył n), co daje wynik 10 razy większy.
  • Wynik 56,00 g to typowy błąd rzędu wielkości: pominięcie faktu, że n = 0,01 mola, i podstawienie do m = n·M wartości n=1 lub nieuwzględnienie stężenia/objętości.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze oceń rząd wielkości. Dla 0,02 mol/dm3 w 0,5 dm3 jest tylko 0,01 mola, więc masa musi być wyraźnie mniejsza niż 56 g (masa 1 mola), co szybko eliminuje zbyt duże odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności: 1 dm3 = 1000 cm3. Zatem 500 cm3 = 500/1000 dm3 = 0,500 dm3. To kluczowe, bo molarność zwykle podaje się w mol/dm3 i podstawienie 500 zamiast 0,5 daje błąd 1000×.
Oznacza, że w 1 dm3 roztworu znajduje się 0,02 mola substancji rozpuszczonej. W zadaniach najpierw liczysz liczbę moli ze wzoru n = c·V, a dopiero potem przeliczasz mole na gramy.
Dodajesz masy molowe atomów w cząsteczce: M(KOH)=M(K)+M(O)+M(H). Dla danych w zadaniu: 39 + 16 + 1 = 56 g/mol. To masa 1 mola KOH, potrzebna do przeliczenia moli na gramy.
Wystarczą dwa: n = c·V (mole z molarności) i m = n·M (masa z moli). Pamiętaj, że V musi być w dm3, a M w g/mol, wtedy wynik m wyjdzie w gramach.
Bo najczęstszy błąd to podstawienie cm3 jakby były dm3. Molarność odnosi się do dm3, więc 500 cm3 to 0,5 dm3. Pomyłka powoduje ogromny błąd (zwykle 1000 razy), mimo że rachunki "wyglądają poprawnie".
Porównaj z masą 1 mola. Skoro 1 mol KOH ma 56 g, a w zadaniu wychodzi 0,01 mola, to masa powinna być około 0,56 g, czyli dużo mniej niż 56 g. Taka kontrola pozwala odrzucić absurdalnie duże odpowiedzi.
To zwykle sygnał błędu z przecinkiem lub jednostkami: pomylenie 0,02 z 0,2 (błąd 10×) albo potraktowanie cm3 jak dm3 (błąd 1000×). Cofnij się do danych i sprawdź V w dm3 oraz zapis stężenia.
Tak, bo 1 dm3 = 1 L. Ważne, by zachować spójność: jeśli c jest w mol/dm3 (mol/L), to V też musi być w dm3 (L). Wtedy n = c·V działa bez dodatkowych przeliczników.
Najczęściej: (1) brak przeliczenia cm3 na dm3, (2) błędna masa molowa (np. pominięcie tlenu), (3) pomyłka w przesuwaniu przecinka, (4) podstawienie objętości w mL bez zamiany na L/dm3. Warto robić krótki "check" jednostek.
Roztwory KOH stosuje się m.in. w miareczkowaniach (jako zasada), w przygotowaniu niektórych odczynników roboczych oraz w procedurach analitycznych wymagających zasadowego środowiska. Dokładna naważka i objętość są kluczowe dla wiarygodnych wyników.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Obliczenia:Objętość 500 cm3 to 0,500 dm3."

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book), hasło: "amount concentration" (stężenie molowe), https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00295 (dostęp: 2026-03-01)
  • OpenStax Chemistry 2e, rozdział "Solutions" (molarity and calculations), https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/13-introduction (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy, materiał: "Molarity" (definicja i obliczenia), https://www.khanacademy.org/science/chemistry/chem-chemical-reactions-stoichiometry/chem-molarity/a/molarity (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej: dział "roztwory" i "stężenie molowe"
  • Zadania rachunkowe z obliczeń stechiometrycznych i molarności
  • Materiały dydaktyczne z przygotowywania roztworów w technice laboratoryjnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego